اسحات قاجىتايدى كوبى «جاياۋ ادام» رەتىندە جاقسى بىلەدى. ول جاياۋ ساپارىن ەڭ العاش تۋعان جەرىنەن, اقسوراڭ بيىگىن باعىندىرۋدان باستاعان ەدى. كەيىنگى « ۇلىتاۋ» مارافونىنان جاراقات الىپ, دارىگەرلەر وعان ۇلكەن ساپارلارىن كەيىنگە شەگەرۋگە كەڭەس بەرەدى. ءوزىنىڭ سول كەزدە ويىندا جۇرگەن «تۇركيا – تۇركىستان – 5 555 شاقىرىم» جوباسىن ەكى جىلعا شەگەرەدى. ءتىپتى سول ەكى جىل بويى جاتتىعا دا الماي, سالماعى 118 كيلوعا دەيىن وسەدى. دەگەنمەن جاياۋ ءجۇرۋدى جانى سۇيەتىن مارافونشى ۇلكەن ساپارلارعا ىشتەي دايىن ەدى.
ەكى جىل دەگەنىڭىز اتقان وقتاي وتە شىعادى. مارافونشىنىڭ بۇل جولعى ساپارىنىڭ ماقسات-مۇراتى اسقاق ەدى. التى قۇرلىقتى ارباعان ەۋروپا چەمپيوناتى وتەتىن ميۋنحەننەن وليمپيادانىڭ الاۋى جەلبىرەگەن پاريجگە دەيىنگى 1 111 شاقىرىمدى جاياۋ ءجۇرىپ ءوتۋ. مۇنداي مۇمكىندىكتى قۇر جىبەرگىسى كەلمەگەن ول ءبىر جىلدا فيزيكالىق فورماسىن رەتتەپ, سالماعىن 118 كيلودان 88 كيلوعا دەيىن تۇسىرەدى. ەۋروپا تۋرالى ەتەنە ىزدەنىپ, ءىلىم جيناقتايدى. بۇعان قوسا وليمپيا ويىندارىندا ەل نامىسىن قورعاپ جۇرگەن سپورتشىلارعا جانكۇيەر بولۋدى ويلايدى. ءتىپتى ەۋروپا ويىندارىنا بيلەت تە الىپ قويادى.
شەنگەن ۆيزاسىن الىپ, 7 شىلدە كۇنى استانادان فرانكفۋرت ارقىلى ۇشىپ, مادريدكە جەتەدى. يسپانيا استاناسىندا ەۋروپانىڭ اۋا رايىنا بەيىمدەلىپ, ايگىلى «رەال» كومانداسىنىڭ ستاديونى «سانتياگو بەرنابەۋگە» دەيىن 33 شاقىرىم جاياۋ ءجۇرىپ, بارىپ قايتادى. ۇزاق ساپارعا سوڭعى دايىندىعىن وسى قالادا پىسىقتايدى.
«مادريدتەن ميۋنحەنگە بارار جولدا ويلاماعان وقيعا بولدى. مەنىڭ بيلەتىم «مادريد – يزمير – ميۋنحەن» باعىتىنا الىنعان ەدى. ماعان ۇشاققا بيلەت الۋشىلار ۆيزانىڭ تولىق جاعدايىن تۇسىنبەي, قاتەلەسكەن ەكەن. مۇنى يزميرگە قونىپ, كەلەسى ۇشاققا بەتتەپ بارا جاتقاندا ءبىر-اق تۇسىندىك. اۋەجاي قىزمەتكەرلەرى ء«سىز ميۋنحەنگە ۇشا المايسىز» دەگەندە توبەمنەن جاي تۇسكەندەي بولدى. جوسپارىمنىڭ كۇل-تالقانى شىققانىن ءتۇسىنۋ قانداي قيىن ەدى. سويتسەك, شەنگەن ۆيزاسى ايماعىنان شىعىپ كەتىپپىن. بۇل رەيس ميۋنحەنگە باعىتتالعانىمەن, اياعىم تۇركيا توپىراعىن باسىپ قويعاندىقتان كەلەسى ۇشاعىما مىنە المادىم. ءتىپتى ميۋنحەندە وتەتىن فرانتسيا – يسپانيا اراسىنداعى فۋتبول ماتچىنا دا بيلەتتى رەتتەپ قويعان ەدىك. وسىلايشا, ەۋروپاعا ساپار ءسال شەگەرىلىپ, ەكىنشى جوسپارلانعان انكارا – باتۋمي باعىتىنا جولعا شىقتىم», دەيدى بارار باعىتى وسىلاي وزگەرگەن جاياۋ جيھانكەز.
ول وسىلايشا جوسپارىن وزگەرتىپ, انكارا قالاسىن ارالاپ, ەرتەڭىندە باتۋميگە جولعا شىعادى. ساپارى 24 كۇنگە سوزىلادى. جولدا چورۋم, وردۋ, سامسۋن سياقتى تۇركيانىڭ جيىرمادان اسا ۇلكەن-كىشى قالالارىن باسىپ وتەدى. ترابزون قالاسىنداعى اباي مونۋمەنتىنە ارنايى سوعىپ, تاعزىم ەتەدى.
«ترابزون تۋرالى كوپ ايتۋعا بولادى. 1 ميلليونعا جۋىق تۇرعىنى بار. كونە ارحيتەكتۋرا مەن ەسكەرتكىشتەر جەتكىلىكتى ەكەن. ماعان كەرەگى اباي بابامىزدىڭ ەسكەرتكىشى ەدى. ترابزون تاڭىندا سول مونۋمەنتتى ىزدەدىم. ناقتى مەكەنجايىن بىلمەگەن سوڭ, گۋگلكارتادان تەردىم. ەكى جىل بۇرىن ءبىراز ارنالار حابار تاراتىپتى. ءبىر كىلتتى تەك ۇلتتىق ارنانىڭ جاڭالىقتارىنان تاۋىپ الدىم. «تۇركيادا اشىلعان كەزەكتى اباي ءمۇسىنىنىڭ ترابزونداعى قاراتەڭىز ۋنيۆەرسيتەتى ادەبيەت فاكۋلتەتىنىڭ اۋماعىنا ورناتىلۋى تەگىن ەمەس», دەپتى. ياعني قاراتەڭىز ۋنيۆەرسيتەتىنە بارۋىم كەرەك. كارتاعا تەرسەم, 5-6 شاقىرىم ەكەن. ءبىر جارىم ساعاتتا تاۋىپ الدىم. بىراق جەتۋ تىم وڭاي بولعان جوق. ابايدى كورگەندە كوڭىل بوساپ, ىشتەي ءبىر جىلاپ العانىمدى جاسىرمايمىن. ءۇنسىز سىرلاستىم. جول بويىنداعى كورگەن قىزىقتار مەن قيىندىقتاردى وسى قازاقپەن بولىسكەندەي بولدىم», دەيدى اسحات قاجىتاي.
جاياۋ جيھانكەز تۇركيانىڭ قازىرگى پرەزيدەنتى رەجەپ ەردوعاننىڭ تۋعان قالاسى ريزەنىڭ دە ۇستىنەن ءوتىپتى. كاچكار تاۋلارى مەن قارا تەڭىزدىڭ اراسىنداعى بيىكتە ورنالاسقان. تۇركيا ورماندارىنىڭ ەڭ باي ايماعى سانالادى ەكەن. جادىگەرلەرگە تولى مۋزەيلەرى كوپ دەيدى. «سونىڭ بىرەگەيىن ارالاپ ءجۇرىپ, بەسىك پەن ۇرشىقتى كورىپ, ءتۇبىمىزدىڭ ءبىر ەكەنىن تاني ءتۇستىم. تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشىم وسى كەزدە ەرەكشە سەزىلدى», دەيدى ول.
سامسۋن قالاسىنىڭ تاريحي ورىندارىن ارالاعان ول ايگىلى باندىرما پارومى مۋزەيىنە دە سوعا كەتىپتى. تۇرىكتەر ءۇشىن اسا قاستەرلى مەكەن جايلى جيھانكەز بىلاي دەيدى:
«العان اسەرىم عاجاپ ەندى. ءبىر ۇلتتىڭ قايتا تۇلەۋ ءداۋىرى وسى جەر ەدى. تۇرىكتەر ءۇشىن وتە قاستەرلى مەكەن سانالادى. اتاتۇرىكتىڭ سامسۋنعا اياق باسقان پارومى وسى. ازاتتىقتىڭ باستاۋى دەيدى بۇل قالانى. تاۋەلسىزدىك ءhام بولاشاقتىڭ شاhارى دەپ تەگىن ايتىلماسا كەرەك. كەمەدەگى مۋزەيدە تۋريست وتە كوپ. كىرۋ قۇنى – 15 ليرا, ياعني 220 تەڭگە. ءارى قاراي 3,5 شاقىرىم ءجۇرىپ, كۋرتۋلۋش جولىنا باردىم. تاۋەلسىزدىك جولى 1919 جىلى 19 مامىردا باندىرما پارومىمەن سامسۋنعا كەلگەن اتاتۇرىكتىڭ اماسياعا كەتكەنىن ايقىندايدى. جالپى, تۇرىك اعايىندار تەڭىز جاعاسىنداعى شاعىن دۇنيەمەن تۋريستەر ءۇشىن ۇلكەن دۇنيە جاساپ قويعانى قۋانتادى. وسىلاي تۇرىكتەر ءۇشىن قاستەرلى ەكى تاريحي جەردەن ەرەكشە سەزىممەن ءارى قاراي جولعا شىقتىم.
تۇرىك جەرىن جاياۋ شارلاعان اسحات قاجىتاي جولدا قازاقتاردى ءجيى كەزدەستىرىپتى. ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءنومىرىن تاعىنعان جەڭىل كولىك, جۇك كولىكتەرىن جولىقتىرىپ, ولارمەن تۋىسقانىن كورگەندەي قاۋىشىپتى. اسىرەسە قاراتەڭىزدىڭ جاعاسىنداعى قوناقۇيدە قاراعاندىلىق موتوجيھانكەز يۆانمەن جولىعىپتى. ول دا قۇنى 20 ملن تۇراتىن موتوكولىگىمەن الەمدى شارلاپ ءجۇر ەكەن.
جيھانكەز اسحات ءوزى ءجۇرىپ وتكەن جولدى, كورگەن-بىلگەنىن «Facebook», «Instagram», «Tiktok» جەلىلەرىندەگى پاراقشالارىنا جۇكتەپ وتىردى. ءتىپتى 1 ميلليونعا جۋىق قارالىم جيناعان ۆيدەولارى دا بار. وسى رەتتە وقىرماندارىنىڭ بەلسەندى بولعانىن دا ايتا كەتتى.
«مەن جاياۋ ءجۇرىپ وتكەن ەلدەردىڭ ينفراقۇرىلىمى مىقتى. جولدىڭ ساپاسىنا ريزا بولدىم. جول دەگەنىڭ ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى ەمەس پە؟ جول جاقسى بولسا, تۋريزم داميتىنى ءسوزسىز. جاسىراتىنى جوق, ەلىمىزدەگى مارافونداردا 3-4 كروسسوۆكي اۋىستىراتىن ەدىم. بۇل جولعى ساپارىمدا ءبىر عانا كروسسوۆكي كادەگە جارادى. تاعى ءبىر تاڭعالاتىنىم – ينتەرنەت جۇيەسى. تەڭىز دەڭگەيىنەن قانشاما بيىكتىكتە جۇرسەم دە, ءبىر ۇزىلمەدى عوي. اۋىلدا ءجۇرسىڭ بە, قالادا ءجۇرسىڭ بە ءبارىبىر. جەراستى جولدىڭ ىشىندە دە ساپالى ينتەرنەتكە قول جەتىپ تۇردى. ءتۋريزمى شارىقتاپ كەتكەن. قارا تەڭىزدىڭ جاعاسىن كەرەمەت پايدالانىپ وتىر. بىزدە دە مۇمكىندىك مول. تاريحىمىز دا, تابيعاتىمىز دا باي. بىراق قولدا بار التىننىڭ قادىرىن بىلمەي وتىرعانىمىز وكىنىشتى», دەيدى ترەۆەل-بلوگەر.
ءسويتىپ, ءجۇرىپ وتكەن جولىن كۇندەلىكتى ساعاتى ارقىلى ولشەپ تە, ۇزدىكسىز الەۋمەتتىك جەلىمەن جۇمىس ىستەپ تە, ءتىپتى قويىن داپتەرىنە وزىنە كەرەك ەل مەن جەردىڭ اقپاراتىن ءتۇرتىپ تە ۇلگەرەدى. كۇزدە «جاياۋدىڭ جازباسى» اتتى موتيۆاتسيالىق كىتابى شىعادى. قازىر كۇنى-ءتۇنى جازۋ ۇستەلىندە. 1 111 شاقىرىم ساپارى تۋرالى كەڭىنەن سوندا كوسىلەدى.
قاراعاندى وبلىسى
