جۋىردا شىمكەنتتە سول جاپوندىق باستامانىڭ نەگىزىندە ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» اتتى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ, جوباعا قاتىسۋشى كاسىپكەرلەر ءوز ونىمدەرىن ارنايى وتكەن جارمەڭكەدە جۇرتشىلىققا تانىستىردى. يگى ىسكە مۇرىندىق بولعان مەكەمە – ايماقتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى. ناقتىلاي تۇسسەك, جالپى جارمەڭكەگە 40-قا جۋىق كاسىپكەر قاتىسىپ, ءوز ونىمدەرىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى.
شىمكەنت قالالىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى سابيرا ادامبەكوۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى تەك شاھاردىڭ وزىندە ەمەس, رەسپۋبليكا كولەمىندە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.
ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى جەرگىلىكتى شيكىزاتتان ءونىم ءوندىرۋدى, سول ايماقتىڭ وزىندە كاسىپكەرلىك سالاسىن دامىتۋدى كوزدەيدى. جوبا تۇجىرىمداماسى مىناداي: از دا بولسا ساز بولسىن, سوندىقتان باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ءبىر عانا ءونىم ءوندىرىلۋى شارت.
«بۇل جوبا حح عاسىردىڭ 70-جىلدارى جاپونيادا باستالعان. سول كەزەڭدە كۇنشىعىس ەلىنىڭ ەلدى مەكەن تۇرعىندارى نەمەسە بەلدى ءبىر كاسىپكەرى باسەكەگە قابىلەتتى ءبىر ءونىم جاساپ, سونى ىشكى نارىققا شىعاراتىن. سول ارقىلى تابىسقا كەنەلىپ ءارى بيزنەس سالاسىنىڭ قىر-سىرىنا قانىعاتىن. جاپوندىقتاردىڭ ەڭبەكقورلىعىنا بۇل جوبا تاعى دا قوسىمشا ۇستەمە قوسىپ بەردى. سونىمەن بىرگە ولاردىڭ ورلەۋ ساتىسىنىڭ ەڭ ءبىر ءساتتى كەزەڭدەرىندە وسى جوبانىڭ قاتارلاسا جۇرۋىندە دە ءبىر ءمان جاتىر. ياعني حالقىنىڭ الەۋەتىنىڭ كۇشەيۋىنە ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» باستاماسى قاتتى اسەر ەتكەن. اتالعان جوبا جاي عانا قاعازعا بەلگى سوعۋ ءۇشىن وتكىزىلەتىن ءىس-شارا ەمەس. ونىڭ ارتىندا ۇلكەن كەلەشەك جاتىر. ءبىر اۋىل ءبىر ءونىم شىعارۋدى ۇيرەنسە, ەرتەڭ ول سونىڭ تابىس كوزى, پايدا تۇسىرەتىن بيزنەسى بولادى. ءارى ءوڭىردىڭ قۋاتى ارتسا, تۇتاس ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى كۇشەيەدى. قازىرگى تاڭدا بۇل جوبا الەمنىڭ 30-دان استام ەلىندە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. ال ەلىمىزدە جوباعا 2022 جىلدان بەرى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. ءوز كەزەگىندە «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا جوبا اياسىندا ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋ, جارمەڭكەلەردىڭ وتۋىنە مۇرىندىق بولۋ مىندەتى جۇكتەلگەن. ەڭ باستىسى, ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» باستاماسىنا جەرگىلىكتى اكىمدىك پەن ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى دە ءتيىستى دارەجەدە قولداۋ كورسەتىپ وتىر. جالپى, ايتا كەتۋ كەرەك, جوباعا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ بارلىق وكىلى مەن ىسكەرلىك قابىلەتى بار كەز كەلگەن تۇرعىن قاتىسا الادى», دەيدى س.ادامبەكوۆا.
كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا شىمكەنت قالاسى اكىمدىگىنىڭ دە الاتىن ورنى ەرەكشە. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ ءوندىرىس, بيزنەس سالاسىنا جاۋاپتى باسقارمالارى وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن وسى كۇندە وتە تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس جۇرگىزەدى. بيزنەس جۇرگىزۋ ىسىندە ورىن العان كەمشىلىكتەردى انىقتاۋ مەن ولاردىڭ سالدارىن جويۋ, ءتۇرلى كەدەرگى مەن قيىندىقتىڭ الدىن الۋ مەن كاسىپكەرلىككە نۇقسان كەلتىرەتىن جاعداياتتاردى بولدىرماۋ ماقساتىندا ىسكە اسىرىلاتىن پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ ماماندارىمەن بىرلەسىپ اتقارىلادى. ماسەلەن, پالاتادا وتەتىن وڭىرلىك كەڭەستەردىڭ وتىرىسىنا مىندەتتى تۇردە قالالىق اكىمدىكتىڭ ءتيىستى سالا وكىلدەرى مامان رەتىندە شاقىرىلادى. ويتكەنى كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا ءبىرىنشى كەزەكتە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك كوبىرەك مۇددەلى. ولاي دەيتىنىمىز, پرەزيدەنتتىڭ جولداۋدا ايتىلعان ونەركاسىپ, بيزنەس سالاسىن وركەندەتۋگە قاتىستى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ – ەڭ الدىمەن ۇكىمەت پەن وسى وڭىرلىك اتقارۋشى بيلىكتىڭ موينىنداعى پارىز. سوندىقتان شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمدىگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا بارىنشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. اسىرەسە ينۆەستورلار تارتۋ مەن جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەرگە وسىنداي ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» سەكىلدى جوبالار ارقىلى قولداۋ كورسەتۋدە ەشنارسەدەن ايانىپ جاتقان جوق. ال كوپشىلىك اتالعان جوبانىڭ جەرگىلىكتى كاسىپكەرلىكتى ورگە سۇيرەيتىنىنە سەنىممەن قاراي باستادى.
وسى ورايدا ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جارمەڭكەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ ونىمدەرىنە بىرقاتار تالاپ قويىلدى. اتاپ ايتقاندا: ءونىم نەمەسە تاۋار جەرگىلىكتى شيكىزاتتان جاسالۋعا ءتيىس. ءوندىرىس بارىسىندا قاراپايىم قۇرالدار مەن مەحانيزمدەر قولدانىلۋى كەرەك. مۇمكىندىگىنشە جەرگىلىكتى ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگى ەسكەرىلۋى قاجەت. ەڭ سوڭعىسى جەرگىلىكتى شيكىزاتپەن بىرگە ماتەريال جاساۋعا كەرەك بولاتىن قوسىمشا زاتتاردى قولدانسا بولادى. ماسەلەن, اۋىلدا سويىلعان مال تەرىسى – بىلعارىدان سومكە, اياقكيىم, ءاميان جاساسا, بۇل بۇيىمداردىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ سانالعان ىلگەك, سىرما سەكىلدى ماتەريالداردى نەمەسە باسقا دا اشەكەي زاتتاردى قولدانۋعا مۇمكىندىك بار.
شىمكەنت زاماناۋي مەگاپوليس بولعانىمەن, ىرگەسىندەگى اۋىلداردا حالىق ءالى دە ەگىن سالىپ, مال ۇستايدى. كەزىندە تۇركىستان وبلىسىنىڭ اۋداندارىنان قوسىلعان جەرلەر بۇگىندە شىمقالانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى ءۇشىن جايىلىم مەن ەگىس دالاسىنىڭ نەگىزگى قورى بولىپ ەسەپتەلەدى. ەندىگى جەردە وسى مۇمكىندىكتى بارىنشا پايدالانۋ ءىسى العا شىعىپ وتىر. ياعني ءتورت ت ۇلىك مالدىڭ ءجۇنى مەن تەرىسىن قوقىسقا تاستاماي كادەگە جاراتىپ, پايدالى ءبىر قولونەر بۇيىمدارىن جاساسا, ءسويتىپ ونى ساۋداعا شىعارىپ, ساتىلۋىن جولعا قويسا, اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن ودان اسقان تابىس كوزى بولماسا كەرەك-ءتى. سول سەكىلدى ەگىن شارۋاشىلىعىندا دا شاعىن عانا كوكونىس, جەمىس-جيدەكتەر وڭدەيتىن تسەح بولسا, سونىڭ وزىنەن بيۋدجەتتىڭ تابىسىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك مول. جەرگىلىكتى اكىمدىك پەن كاسىپكەرلەر پالاتاسى كەزدەسەتىن قيىندىق شەڭبەرىن ءۇزىپ, اۋىلدا كاسىپكەرلىكتىڭ جاندانۋىنا تىڭنان تۇرەن سالماقشى.
«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا ىسكەر ازاماتتار, ياعني ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسىنا قاتىسۋشىلار قانداي كومەك جاعىنان يەك ارتا الادى؟ پالاتا بۇل تۇرعىدان بيزنەس وكىلدەرىنە كورمە, جارمەڭكەلەرگە قاتىسۋعا, ونىمدەردىڭ تاۋار بەلگىسى مەن لوگوتيپتەرىن جاساۋعا, ماركەتينگ نەگىزدەرىن وقىتۋعا, بيزنەستى دامىتۋعا, بۋحگالتەرلىك ەسەپتى جۇرگىزۋگە, قالاي وڭتايلاندىرۋ كەرەكتىگىنە, ىشكى جانە سىرتقى نارىققا ونىمدەرىن ساتۋعا, گرانت, ليزينگ, جەڭىلدەتىلگەن نەسيە سەكىلدى مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قارجىلاي قولداۋلارعا قول جەتكىزۋگە, باسقا دا ءتۇرلى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى, كەڭەس بەرۋمەن جاردەمدەسەدى.
جارمەڭكەدە ارنايى كوميسسيا مۇشەلەرى قاتىسۋشىلاردىڭ ونىمدەرىن جان-جاقتى باعالادى. ال ونىڭ قورىتىندىسى الداعى ۋاقىتتا بەلگىلى بولىپ, ناتيجەسىنە قاراي ۇزدىكتەر ىرىكتەلىپ الىنادى. ءىس-شارا سوڭىندا ۇيىمداستىرۋشىلار القاسى بارلىق قاتىسۋشىعا جوباعا قاتىسىپ, سونىڭ اياسىندا ءوز ونىمدەرىن جۇرتشىلىققا تانىستىرىپ, بەلسەندىلىك تانىتقانى ءۇشىن العىس حاتتارمەن ماراپاتتادى.
شىمكەنت
