ەلىمىز كەيىنگى بەس جىلدا تۇبەگەيلى وزگەرىپ, بيلىك قۇرىلىمىنان باستاپ, قوعامدىق ساناعا دەيىن ترانسفورماتسيادان ءوتتى. بۇل جاڭعىرۋ – بۇگىنگى باتىل قادامداردىڭ, بايىپتى شەشىمدەردىڭ نەگىزى. رەفورمانىڭ ءبىر تارماعى جاستار ساياساتىنا باعىتتالدى. اسىرەسە جاس بۋىننىڭ الەۋەتىن ارتتىرىپ, تولىققاندى ءبىلىم الۋىنا, كاسىبي جانە جەكە دامۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋگە كوبىرەك نازار اۋدارىلدى. مۇنىڭ ءبارى – ادىلەتتى قازاقستاندى تۇعىرىنا شىعارىپ, نىق ورناتۋعا باعىتتالعان قادام. الايدا يدەيانى جۇزەگە اسىرۋ ءبىر بولەك تە, ونى ورنىقتىرۋ دا قاجىرلى ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى.
حالىقارالىق جاستار كۇنىن اتاپ ءوتۋدىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى وسى جاستار ساياساتىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن ورىنداۋعا باعىتتالعان. ونىڭ ىشىندە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, ناشاقورلىق پەن لۋدومانيانىڭ الدىن الۋ, ەكولوگيالىق مادەنيەت پەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى دامىتۋ, ۇلتتىق سانانى نىعايتۋ ماسەلەلەرى بار. سونداي-اق ۇلتتىق ونكۇندىك شەڭبەرىندەگى ءىس-شارالار «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىن ناسيحاتتايدى.
ءىس-شارالار 3 تامىزدا «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسىمەن باستالدى. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە 13 500 بەلسەندى جاس ساياباق ايماقتارىن, وزەندەر مەن كولدەر جاعاسىن, سونداي-اق تاريحي-مادەني نىساندار اۋماعىن اباتتاندىرۋ جانە تازالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. جۇمىلعان جاستار جالپى 600 گەكتارعا جۋىق اۋماقتى تازالاپ, 256 توننا قوقىس جينادى.
«پرەزيدەنتتىڭ باستاماسى حالىق اراسىندا ۇلكەن قولداۋعا يە بولدى. «تازا قازاقستان» اكتسياسى قوعامدا جاستاردىڭ, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تابيعاتتى ايالاۋىنا, قورعاۋىنا, تازالىقتى ساقتاۋىنا شاقىراتىن ۇلكەن ءبىر يدەولوگيالىق جۇمىس دەسە دە بولادى. جاستار ونكۇندىگىنىڭ العاشقى كۇنى تاراز قالاسىنىڭ جاستارى رەتىندە قالامىزدىڭ تازا بولۋىنا اتسالىسىپ, ءىس-شاراعا شىقتىق», دەيدى جامبىل وبلىسى اكىمدىگى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ «جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى» كمم ديرەكتورى ايبەك قادراليەۆ.
ەكىنشى كۇنى «جاس كەلسە – ىسكە» اكتسياسى ۇيىمداستىرىلىپ, ەلدەگى جاستاردىڭ ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا, كوشباسشىلىق يدەيالارىن ىلگەرىلەتۋگە جانە كاسىبي دامۋعا ارنالدى. ناۋقان اياسىندا ايماقتاردا وتانداستارىمىزدىڭ كاسىپكەرلەر, ونەر, عىلىم جانە سپورت قايراتكەرلەرىمەن موتيۆاتسيالىق كەزدەسۋلەرى ءوتتى.
سونداي-اق وتاندىق كينونىڭ تانىمالدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن «جاۋجۇرەك مىڭ بالا», «قىزىل ديپلوم», «بەكزات», «بوكسشى», ء«ومىر اعىسىندا», ء«ححى عاسىر جاستارى», «ماعان نازار اۋدار», «اناعا اپارار جول», «ەركەباي», «تاپتىم-اۋ سەنى», «شوقان», ء«ومىر-اي», «قازاق حاندىعى», «التىن تاق» فيلمدەرىنىڭ كورسەتىلىمى ۇيىمداستىرىلدى. جالپى, ءىس-شارالارعا ەلىمىزدەگى 17 000 جاس قاتىستى.
ۇلتتىق جاستار ونكۇندىگىنىڭ ءۇشىنشى كۇنى دەنساۋلىق ماسەلەلەرىنە ارنالدى. رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە سالاماتتى جانە بەلسەندى ءومىر سالتىنا تۇرتكى بولاتىن اكتسيالار ءوتتى. ياعني جاستار ءۇشىن ەمحانالاردا تەگىن كونسۋلتاتسيالار مەن سكرينينگتەر وتكىزىلىپ, تازا اۋادا جاتتىعۋ جاساۋ جانە سپورتتىق چەللەندجدەر ۇيىمداستىرىلدى. ءىس-شارالار مەن جوبالاردا 7 مىڭنان استام ازامات بوي كورسەتتى.
«ۇلت ساۋلىعى – مەملەكەتتىڭ نەگىزگى كۇشى. وسىنى ەسكەرسەك, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋىمىز قاجەت. ناۋقان اياسىندا اۋرۋحانالاردىڭ, حوسپيستەردىڭ جانە ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەردىڭ پاتسيەنتتەرىنە كۇتىم جاساپ, ءبىر مەزەت مەدبيكەلەرگە قولعابىس ەتتى. ءارى كۇننىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ءساتى ساراپشىلار دونورلىق تاقىرىبىن تالقىلاعان دارىستەر وتكىزىلدى. كەيىن قان تاپسىرۋعا نيەت بىلدىرگەندەر قان تاپسىردى», دەيدى بەلسەندى جاس سايدا سالاماتوۆا.
ال ءتورتىنشى كۇن ءبىلىم, عىلىم جانە ينتەللەكتۋالدى دامۋعا ارنالدى. وسىعان وراي وڭىرلەردە جاستاردىڭ وقۋعا جانە ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. اشىپ ايتساق, زياتكەرلىك كونكۋرستار, كىتاپ كورمەلەرى ءارى بەلگىلى عىلىم جانە ءبىلىم قايراتكەرلەرىمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى. بۇل كۇنى ايماقتارداعى 6000-نان استام ازامات بەلسەندى بولدى.
«مەيىرىمدىلىك مەكەنى» اتاۋىمەن ۇلتتىق ونكۇندىكتىڭ بەسىنشى كۇنى ءوتتى. 7 تامىز كۇنى جاستار جالعىزباستى زەينەتكەرلەرگە, كوپبالالى, از قامتىلعان وتباسىلارعا, جەتىمدەرگە جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا كومەك كورسەتتى. وسىلايشا, قوعامدا قايىرىمدىلىق, ۆولونتەرلىك قىزمەت ناسيحاتتالدى.
ماسەلەن, جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارى «مەكتەپكە جول» اكتسياسى اياسىندا مۇقتاج وتباسىلاردىڭ بالالارىنا وقۋ قۇرالدارىن ساتىپ الىپ, الداعى وقۋ جىلىنا دايىندالۋعا ۇلەس قوستى.
«100-گە جۋىق بالاعا مەكتەپكە قاجەتتى قۇرال-جابدىقپەن قامتىلعان سومكەلەر ۇلەستىرىلدى. اكتسيا بارىسىندا قالانىڭ كورىكتى جەرلەرىنە ەكسكۋرسيا ۇيىمداستىرىلىپ, بالالارعا كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي سىيلاۋعا تىرىستىق. نەگىزگى ماقسات – كوپبالالى جانە الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلاردى, اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان, سونداي-اق ەرەكشە بالالاردى قولداۋ جانە جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا بىررەتتىك كومەك كورسەتۋ. جوبا اياسىندا حالقىمىزدىڭ سالت-ءداستۇرىن قاستەرلەۋ, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتۋ, جاس ۇرپاق بويىنا رۋحاني ادامگەرشىلىك ءدانىن سەبۋگە باعىتتالعان شارالار جۇرگىزىلدى. جاڭا وقۋ جىلىنىڭ قارساڭىنداعى يگى باستاما ەلىمىزدە دارىندى, ءبىلىمدى, العىر, دەنى ساۋ ۇرپاق وسۋىنە ۇيىتقى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. بالدىرعاندارعا جاڭا وقۋ جىلىندا ساتتىلىك تىلەيمىن», دەيدى تۇركىستان وبلىستىق «جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى» كمم باسشىسى ەرنار بەكتاەۆ.
بۇعان قوسا ەل جاستارى جالعىزباستى قارت ادامداردىڭ ءۇيىن جيناپ, ولارعا ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الىپ بەردى. جەر ۇيدە تۇراتىندار ءۇشىن قىسقا وتىن دايىنداپ, شاتىرلارىن جوندەدى. قايىرىمدىلىق جارمەڭكەلەرى مەن سپورتتىق تۋرنيرلەر دە ۇيىمداستىرىلدى. بۇل كۇنى بارلىعى 6 مىڭ جاس يگى ىسكە اتسالىستى.
قازىر ەلدەگى جاستار سانى 6 ميلليونعا جۋىقتادى. بۇل – رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنىڭ 20 پايىزدان استامى. پرەزيدەنت اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ءار ازامات يەك ارتۋعا ءتيىس قۇندىلىقتاردى باسا ايتتى. ولار – تاۋەلسىزدىك جانە وتانشىلدىق, بىرلىك جانە ىنتىماق, ادىلدىك جانە جاۋاپكەرشىلىك, زاڭ جانە ءتارتىپ, ەڭبەكقورلىق پەن كاسىبي بىلىكتىلىك, جاسامپازدىق جانە جاڭاشىلدىق. مۇنىڭ ءبارىن «ادال ازامات» ۇعىمىن تۇگەل قامتيدى.
ء«بىز وسى ىرگەلى قۇندىلىقتى ۇرپاق ساناسىنا سىڭىرە بەرۋىمىز كەرەك. ادال ازامات دەگەنىمىز – جاقسى قاسيەتتەرگە يە بولىپ, ادال ەڭبەك ەتەتىن جانە تابىسقا ادال جولمەن جەتەتىن ادام. ياعني ادالدىق پەن ادىلدىكتى بارىنەن بيىك قويادى. وزىق ويلى ۇلت بولۋ ءۇشىن بۇكىل قوعام سانا-سەزىمىن وزگەرتىپ, جاڭا قۇندىلىقتاردى ورنىقتىرۋى كەرەك. ءاربىر ادام «ادال ازامات» دەگەن اتقا لايىق بولسا, ەلىمىزدە ءادىل قوعام ورنايدى. «ادال ادام – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» – ءبىر-بىرىنەن اجىرامايتىن ۇعىمدار. وسى ءۇش تاعاندى وزىق ءارى تابىستى ەلگە اينالۋدىڭ باستى كىلتى دەۋگە بولادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جاستار ونكۇندىگىنىڭ التىنشى كۇنى وسى «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىن ناسيحاتتاۋعا باسىمدىق بەرىلدى. اسىرەسە كوممۋنيكاتسيالىق داعدىلاردى دامىتۋ, يننوۆاتسيالىق الەۋەتتى قولداۋ ماسەلەلەرىنە ارنالدى. وڭىرلەردە Ted-X فورماتىندا جاستارمەن موتيۆاتسيالىق كەزدەسۋلەر, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ جاس ماماندارى اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى سانانى قالىپتاستىرۋعا ارنالعان سەمينارلار, لەكتسيالار سەكىلدى 100-دەن استام ءىس-شارا وتكىزىلدى. ءىس-شارالارعا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, پوليتسيانىڭ, ءبىلىم باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى, ساراپشىلار, سونداي-اق جاستار ۇيىمى قاتىستى. جالپى, ءىس-شارالار 9 مىڭنان استام جاستى قامتىدى.
«قازىر جاستار بەلگىلى ءبىر جەتىستىككە جەتكەن, ايتارى بار ازاماتتاردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداۋعا قۇمار. ءبىرى ەلىكتەيدى, ەندى ءبىرى كەرەك دەرەگىن تۇگەندەيدى. مىنە, قازىر You Tube-تەگى پودكاستاردى وتانداستارىمىز كوپ تىڭدايدى. ال سپيكەردى جۇزبە-ءجۇز كورىپ, تىلدەسۋ مۇلدە بولەك اسەر سىيلايدى. جاستار ونكۇندىگى اياسىندا Ted-X فورماتىندا «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىنىڭ نەگىزىندە جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, جۋرناليست ءارى پسيحولوگ, «قولداۋ» ورتالىعى جەكەمەنشىك مەكەمەسىنىڭ ديرەكتورى, اۋدانداعى تۇڭعىش «مەيىرىم» دامىتۋ ورتالىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, جاستارمەن جۇرگىزىلگەن بىرنەشە جوبانىڭ اۆتورى ميلانا ەلەۋسىنوۆامەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى. جۇزدەسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلاردى الاڭداتقان سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. سونىمەن قاتار وتباسى قۇندىلىعى, بالا تاربيەسىن ءسوز ەتىپ, جاستارعا اقىل-كەڭەسىن ايتتى», دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ءىلياس بەردىعالي.
«ەڭبەك ءبارىن دە جەڭبەك». ونكۇندىكتىڭ جەتىنشى كۇنى وسىنداي اتاۋمەن ءوتتى. شارالار جاستاردى ەڭبەككە باۋلۋ, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالدى. ال ودان كەيىن «ىستىق قايرات, نۇرلى اقىل, جىلى جۇرەك» تاقىرىبىندا اباي كۇنىنە وراي ۇلى تۇلعانىڭ شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان ءتۇرلى بايقاۋ, چەللەندج, بەينەقۇتتىقتاۋ سەرياسى ۇيىمداستىرىلدى.
«جاستار كەلەشەگىمىزدىڭ نەگىزى رەتىندە بىلىمدىلىگىمەن, جاسامپاز ەڭبەگىمەن, كۇش-جىگەرىمەن ءوز بولاشاعىن قۇرۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن يەلەنۋى قاجەت. الداعى ۋاقىتتا جاستاردىڭ عىلىم-بىلىمگە نەگىزدەلگەن جوبالارى قولداۋ تاۋىپ, يگى باستامالارى ءوز جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىمدىمىز. 9 تامىز كۇنى «ەڭبەك ءبارىن دە جەڭبەك» كۇنى اياسىندا «Enbek Fest 24» جاستار بوس ورىندار جارمەڭكەسى ۇيىمداستىرىلدى. 10 تامىز «ىستىق قايرات, نۇرلى اقىل, جىلى جۇرەك» اتاۋىمەن ۇلتتىق تاريح پەن مادەنيەتتى ناسيحاتتاۋ, ۇلتتىق سانانى نىعايتۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك جەلىلەردە چەللەندج وتكىزىلەدى. سونداي-اق ناشاقورلىقتىڭ, لۋدومانيانىڭ جانە ءۆانداليزمنىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا «Qorgan 24» جاستاردىڭ اقپاراتتىق رەيدى وتەدى. ءىس-شارالار تىزبەگى جاستاردىڭ الەۋەتىن تولىق ىسكە اسىرۋ, سونداي-اق جاستارعا جول كورسەتۋ, قوعامدىق-مادەني ءىس-شارالارعا بەلسەندى اتسالىسۋىن ناسيحاتتاۋ, قالا جاستارىنا مەرەكەلىك كوڭىل كۇي سىيلاۋ ماقساتىندا وتكىزىلەدى», دەيدى شىمكەنت قالاسى ىشكى ساياسات جانە جاستار ىستەرى جونىندەگى باسقارما باسشىسى ايگەرىم ابدۋوحاپقىزى.
مەرەكە قارساڭىندا رەسپۋبليكا بويىنشا 1 000 000-نان استام ادام قامتىلادى. ۇلتتىق ونكۇندىك قورىتىندىسىندا بارلىق قالا نە اۋدان ورتالىقتارىندا «جاستارمەن بىرگە!» اتاۋىمەن open air فورماتىندا كونتسەرتتىك باعدارلاما ۇيىمداستىرىلادى. وبلىس ورتالىقتارىندا وتەتىن ءىس-شاراعا جاستار اراسىندا تانىمال ەسترادا جۇلدىزدارىنىڭ قاتىسۋى دا جوسپارلانىپ وتىر.
ماڭىزدىسى, ءىس-شارا اياسىندا بارلىق ساناتتاعى جاستار, ونىڭ ىشىندە ۆولونتەرلەر, ەڭبەكشى جاستار, جاس مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن جاس كاسىپكەرلەر ماراپاتتالادى. ءارى «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارىنا اتالىمدار تابىستالادى.
