ءۇشارالدىڭ ۇشقىنى
بورانبەكتەي بىلىكتى ماماننىڭ قول استىندا دايارلانعان دەمەۋدىڭ شەبەرلىگى شىڭدالا كەلە ەلىمىزدىڭ بەلدى بالۋاندارىنىڭ بىرىنە اينالدى. اۋەلى 66 مەن 72 كگ سالماقتا سايىسقا تۇسكەن جادىراەۆ كەيىننەن 77 كگ سالماققا اۋىستى. ءوزىنىڭ سپورتتىق جولىنداعى ەڭ ماڭىزدى جەڭىسكە جەتىسۋلىق جىگىت ءدال وسى سالماق دارەجەسىندە قول جەتكىزدى.
پاريج وليمپياداسىندا دەمەۋ جادىراەۆ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلەدى دەگەن وي كوپشىلىكتىڭ قاپەرىنە دە كىرمەدى. قاتارداعى قاراپايىم كورەرمەندەردى ايتپاعاندا, مايتالمان مامانداردىڭ وزدەرى «ونىڭ جۇلدىزدى ساتتەرى الدەقاشان ارتتا قالدى» دەپ ەسەپتەدى. نەگىزى, ولاردىڭ پىكىرى نەگىزسىز ەمەس ەدى. سەبەبى 2017 جىلى پاريجدە الەم چەمپيوناتىندا كۇمىس مەدالدى يەلەنگەننەن كەيىن دەمەۋ كوپ كوزگە تۇسە قويعان جوق. سول كەزەڭدە ەكى رەت قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. باعىندىرعان بار بەلەسى – سول عانا. 2021 جىلى توكيوداعى ويىندارعا قاتىسىپ, كۇنشىعىس ەلىنەن ەڭسەسى ءتۇسىپ قايتتى. ال باسقا بايراقتى باسەكەلەردە جادىراەۆتىڭ جاسىنداي جارقىلداعان كەزى ەسىمىزدە جوق. ونىڭ ۇستىنە ونىڭ جاسى دا بىرازعا كەلىپ قالعان ەدى. ناقتىلاپ ايتساق, دەمەۋ بيىل كۇزدە 35 جاسقا تولادى. ال كىل مىقتىلار جينالعان اسا جاۋاپتى جارىستا ارداگەرلەر ساناتىنداعى سپورتشىنىڭ اتوي سالاتىنىنا, شىنى كەرەك, ەشكىم سەنبەدى.
دەسەك تە جەتىسۋلىق بالۋان جوعارىداعىداي اڭگىمەگە اسا ءمان بەرگەن جوق. تىپتەن, قۇلاق اسپادى دەسەك تە بولادى. ەڭ باستىسى, ول وزىنە جانە جۇلدىزدى ءساتىنىڭ الدا ەكەنىنە نىق سەندى. سول سەنىم جادىراەۆتى العا جەتەلەدى. شاكىرتىنىڭ الەۋەتى مەن قارىم-قابىلەتىن جاقسى بىلەتىن جەكە باپكەرى بورانبەك تە كۇدەرىن ۇزگەن جوق. ول دەمەۋدىڭ ءالى دە ء«بىر اتارى» بارىن ءبىلدى. ءيا, كوپتى كورگەن قوڭىراتوۆتىڭ ىشكى تۇيسىگى الداماعان ەكەن. پاريجدەگى دوداعا جادىراەۆ جاراعان اتتاي وتە جاقسى دايىندىقپەن كەلدى. العاشقى اينالىمدا ول كولۋمبيالىق حاير كۋەرونى ايقىن باسىمدىقپەن ۇتتى. كەلەسى كەزدەسۋدە اتاعىنان ات ۇركەتىن اقجول ماحمۇدوۆپەن كۇش سىناستى. 25 جاستاعى جالىنداپ تۇرعان قىرعىز جىگىتتىڭ باعىندىرعان بەلەسى زور. ول – توكيو وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, الەمنىڭ ەكى جانە قۇرلىقتىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى, ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى ءارى ءفيناليسى. وسى تابىسىنىڭ بارلىعىنا وشتىڭ تۋماسى كەيىنگى بەس جىل ارالىعىندا قول جەتكىزدى. كۇرەسۋ مانەرى دە كەرەمەت. وزىنە عانا ءتان ستيل قالىپتاستىرعان. اقجولدىڭ ونەرىنە سۇيسىنگەن جانكۇيەرلەر ونى «اكۋلا» دەپ اتايدى. بۇل بالۋان كەيىنگى كەزدەرى قازاقتىڭ گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرلەرىنىڭ بارلىعىن بەت قاراتپاي ۇتىپ ءجۇردى. جادىراەۆتى دا جەڭگەنى جادىمىزدا.
دەمەۋ شيرەك فينالدىق سايىسقا شيىرشىق اتقان ارقانداي شيراتىلىپ شىقتى. العاشىندا ەكەۋى ءبىراز تىرەسىپ, ءبىر-ءبىرىن الا المادى. ءبىرىنشى كەزەڭ بەل ورتاعا تاياعاندا تورەشى دەمەۋدى تورتتاعانعا قويدى. ماحمۇدوۆ ونى ورنىنان ج ۇلىپ الىپ, كىلەمدە شىر اينالدىردى. تابلودا 7:0 دەگەن ەسەپ جارق ەتتى. بارشا قازاق جانكۇيەرلەرىنەن مازا كەتتى. «اكۋلا» ەندى تاعى ءبىر ۇپاي السا, ايقىن جەڭىس سونىڭ ەنشىسىنە جازىلادى. بىراق قانداسىمىز قازىلاردىڭ ۋاجىمەن كەلىسپەي, بۇرىشتاعى باپكەرلەرىنە «چەلەندج باسىڭدار» دەگەن يشارات ءبىلدىردى. تورەشىلەر بەينەتاسپانى كەرى اينالدىرىپ كوردى. سول كورىنىستە اقجولدىڭ ءادىس جاساعاندا اياعىنىڭ «كومەگىنە» جۇگىنگەنى ايقىن كورىندى. ونداي ارەكەت گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ ەرەجەسىنە قايشى. سودان قازىلار قىرعىز بالۋانىن قايتا التى ۇپايدان ايىردى.
ۇزىلىستەن كەيىن ماحمۋدوۆ تورتتاعانعا ءتۇستى. قازاقتىڭ قايسار ۇلى ءوز مۇمكىندىگىن قالت جىبەرمەدى. بەلدەن قاپسىرا قۇشاقتاعان ول قارسىلاسىن كىلەمنەن ءسال كوتەردى دە, قولىن مويىنعا سالدى. كوپ سوزباي اسا كۇردەلى «پيتون» ءادىسىن جاساپ, ونى اۋناتىپ جىبەردى. تورەشى قوس ساۋساعىن شوشايتتى. ەسەپ – 3:1. جادىراەۆ العا شىقتى. سودان كەيىن ساۋاتتى قورعانىپ, قىرعىزدىڭ اتاقتى بالۋانىنا تارازى باسىن تەڭەستىرۋىنە مۇمكىندىك بەرمەدى.
جارتىلاي فينالدا دەمەۋدىڭ جولى 2021 مەن 2023 جىلدارى الەم چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا كۇرەسىپ, 2020 جىلى ەۋروپا چەمپيونى اتانعان سانان سۋلەيمانوۆپەن قيىستى. ازەربايجاننىڭ ازۋلى بالۋانى دا قوڭىراتوۆتىڭ شاكىرتىن توقتاتا المادى. ونى 6:1 ەسەبىمەن ۇتقان جادىراەۆ اقتىق سىنعا جولداما الدى. ەندى قانداسىمىزدىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلەتىنى ايدان انىق. ال ونىڭ ولجالاعان جۇلدەسى التىن بولا ما, الدە كۇمىس پە دەگەن ساۋالعا الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ازيا چەمپيونى, جاپونيالىق ناو كۋساكامەن بولاتىن باسەكەدەن كەيىن ناقتى جاۋاپ الامىز. ءبىر انىعى, جۇرتى يمانعاليدىڭ ۇلى دەمەۋدەن تەك التىن جۇلدە كۇتەدى.
وسى ورايدا ءبىر جايتتى ايتپاسقا تاعى بولمايدى. فرانتسيانىڭ استاناسىندا ايدى اسپانعا شىعارىپ, اقتىق ايقاسقا جولداما العان دەمەۋ جادىراەۆ – جاركەنت وڭىرىندەگى ءۇشارال اۋىلىنىڭ تۋماسى. ءدال سول ەلدى مەكەندە قازاقتىڭ تاعى ءبىر ماقتان تۇتار ازاماتى دۇنيەگە كەلگەن. ول – نۇرباقىت تەڭىزباەۆ. بۇل كۇندەرى الماتى وبلىسى كەگەن اۋدانىنىڭ اكىمى قىزمەتىن اتقارىپ وتىرعان نۇرباقىت مولداحمەت ۇلى تالاي بايراقتى باسەكەلەردە قازاق ەلى نامىسىن ابىرويلى قورعاعانىن جۇرت جاقسى بىلەدى. اتاپ ايتساق, بەيجىڭ وليمپياداسىندا – كۇمىس, الەم چەمپيوناتىندا – قولا جانە ازيا چەمپيوناتىندا التىن مەدال ولجالادى. باسقا دا تولىپ جاتقان اتاقتارى بار. مىنە, سول شاعىن عانا ءۇشارالدان وليمپيا ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن ەكى بىردەي اتاقتى بالۋان شىقتى. ولار – نۇرباقىت تەڭىزباەۆ پەن دەمەۋ جادىراەۆ.
كەزىندە دەمەۋ نۇرباقىتقا ەلىكتەپ, كەلەشەكتە سول سەكىلدى ەلىنىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن بەلدى بالۋان بولسام دەپ ارماندادى. ءدۇبىرلى دودالاردا دارالانعان دارا تۇلعانى ۇلگى تۇتتى. سول ماقساتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جاتپاي-تۇرماي دايارلاندى. كوپ ەڭبەكتەندى. جولىن كەس-كەستەگەن قيىندىقتىڭ بارلىعىن بۇزىپ-جارىپ وتۋگە تۋرا كەلدى. مىنە, ەندى ارمانىنا جەتىپ قانا قويماي, تەڭىزباەۆتان دا اسىپ تۇسۋگە تاماشا مۇمكىندىك تۋىندادى. سول مۇمكىندىكتى ەندى دەمەۋ قالت جىبەرمەۋگە ءتيىس.
لوپەس – وليمپيادانىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى
گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ العاشقى جۇلدەلەرى اسا جەڭىل سالماقتا ساراپقا سالىندى. فينالدا توكيو وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, الەم مەن ازيانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى, جاپونيالىق كەنيتيرو فۋميتا مەن دۇنيەجۇزىلىك جانە قۇرلىقتىق دودانىڭ قولا جۇلدەگەرى, قىتايلىق تساو ليگومەن شەبەرلىك بايقاستى. بۇل تارتىس 4:1 ەسەبىمەن كۇنشىعىس ەلىنەن كەلگەن جىگىتتىڭ پايداسىنا شەشىلدى. قىرعىز جولامان شارشەنبەكوۆ پەن سولتۇستىككورەيالىق ري سە ۋن قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى.
اسا اۋىر سالماقتا كۋبالىق ميحاين لوپەسكە تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. شەشۋشى تۇستا ءوزىنىڭ بۇرىنعى وتانداسى, كەيىنگى ۋاقىتتا ءچيليدىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەن ياسماني اكوستانى تىزە بۇكتىردى. وسىلايشا, بوستاندىق ارالىنىڭ ارىستانى بەس دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. تەك كۇرەستە عانا ەمەس, جەكپە-جەكتىڭ بارلىق تۇرىندە ءدال وسىنداي دەڭگەيگە جەتكەن بىردە-ءبىر ادام بالاسى جوق. بۇل بەلەستى لوپەس 42 جاسقا قاراعان شاعىندا باعىندىردى. داڭقى جەر جارعان بالۋان 1982 جىلدىڭ 20 تامىزىندا دۇنيەگە كەلگەن. وسىلايشا, ميحاين ءوزىنىڭ تۋعان كۇنىنە تاماشا سىي جاسادى. سونىمەن قاتار كۋبا قابىلانىنىڭ الەم چەمپيوناتى مەن پانامەريكا ويىندارىنىڭ بەس جانە قۇرلىقتىڭ توعىز دۇركىن جەڭىمپازى دەگەن اتاقتارى تاعى بار. بۇل سالماقتا يراندىق ءامين مىرزازادە مەن قىتايلىق مەنگ لينجە ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەدى.
ايەلدەر كۇرەسىنەن 68 كگ سالماق دارەجەسىنىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرى انىقتالدى. فينالدا قىرعىزستاندىق مەيىرىم جۇبانازاروۆانى جەڭگەن امەريكالىق ەميت ەلور التىننان القا تاقتى. تۇركيالىق بۋسە توسۋن چاۆۋشوگلۋ مەن نوناكي وزاكي قولا مەدالدى يەلەندى. 50 كگ سالماقتىڭ اقتىق سايىسى ۇندىستاندىق پحاگات ۆينەش پەن اقش-تىڭ تاعى ءبىر جۇلدىزى سارا حيلدەبرانت اراسىندا وتەدى.
نازىم فينالعا شىعا المادى
بۇرىمدى بوكسشىلاردىڭ جارتىلاي فينالىندا 50 كگ سالماقتا سىنعا تۇسكەن دۇنيەجۇزىنىڭ چەمپيونى, ازيادانىڭ جەڭىمپازى, قىتايلىق ۋ يۋ ءبىزدىڭ نازىم قىزايبايدى قاپى قالدىردى. تورەشىلەردىڭ بارلىعى دا قىتاي ەلى وكىلىنىڭ مىقتىلىعىن ءبىراۋىزدان مويىندادى. ءسويتىپ, ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى دەگەن اتاعى بار قازاق قىزى پاريج وليمپياداسىن قولا مەدالمەن قورىتىندىلادى.
پاريجدەگى جارىستى ءامىر مايمۇراتوۆ ءساتتى باستادى. سپورتتىق قۇزعا ورمەلەۋشىلەردىڭ سايىسىندا ول شىققان بەتتە وليمپيادالىق رەكوردتى جاڭارتىپ, بىردەن شيرەك فينالعا جولداما الدى. پلەي-وفف كەزەڭىندە قانداسىمىز وار-دىڭ وكىلى دجوشۋا بريۋنستەن باسىم ءتۇستى.
ال ەسكەكشىلەردىڭ كانوە-ەكىلىگىندە 500 مەترلىك قاشىقتىقتا باق سىناعان سەرگەي ەمەليانوۆ پەن تيمۋر حايداروۆ, ماريا بروۆكوۆا مەن رۋفينا ىسقاقوۆا جانە بايداركا-ەكىلىكتە بەكارىس راماتۋللا مەن سەرگەي توكارنيتسكي ءتاۋىر ناتيجە كورسەتە المادى. جەڭىل اتلەتتەر دە ءوز جانكۇيەرلەرىن جەرگە قاراتتى. 110 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە داۆيد ەفرەموۆ فال-ستارت جاساپ, جارىستان شەتتەتىلدى. 5 000 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرگەن نورا دجەرۋتوعا ايرىقشا سەنىم ارتقان ەدىك. الايدا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحىنداعى تۇڭعىش الەم چەمپيونى وليمپيادانىڭ فينالىندا مارەگە توعىزىنشى بولىپ جەتتى.
