ەلىمىزدە شومىلۋ ماۋسىمى ءالى جالعاسىپ جاتىر. سوندىقتان سۋداعى قاۋىپسىزدىككە جاۋاپتى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار الاڭىندا تاعى ءبىر مارتە ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. بريفينگتە الدىمەن تجم ازاماتتىق قورعانىس جانە اسكەري بولىمدەر كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اقىلبەك احمەتجانوۆ بايانداما جاساپ, ەلدەگى قازىرگى احۋالدى جەتكىزدى.
– سۋ ايدىندارىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار جانە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسە كەشەندى دايىندىق, الدىن الۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىردى. ەلىمىزدىڭ بارلىق قۇتقارۋشىلارى شومىلۋ كەزەڭىندە ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جوعارى دايىندىقتا بولادى. ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلەدى. شومىلۋ ماۋسىمىنىڭ باستالۋىنا دەيىن جانە كەزەڭىندە تەلەديداردا 2 مىڭنان استام سيۋجەت, راديودا 6 مىڭنان استام اقپار, گازەتتەردە 3 مىڭعا جۋىق ماقالا جاريالاندى, الەۋمەتتىك جەلىلەردە 9 مىڭنان استام پوست, مەسسەندجەرلەر جانە وزگە دە پلاتفورمالار ارقىلى 726 تىكەلەي ەفير ۇيىمداستىرىلدى. وتكىزىلگەن ءىس-شارالارعا 9 ملن-عا جۋىق ادام, ونىڭ ىشىندە 1,5 ملن-نان استام بالا قامتىلدى. ىشكى ىستەر, كولىك مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ سۋ ايدىندارىندا ادامداردىڭ قازا بولۋ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا تىيىم سالىنعان ورىنداردا 60 مىڭنان استام رەيد پەن پاترۋلدەۋ جۇرگىزىلدى. انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتار اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 364, 412, 440, 582-بابى بويىنشا 13 مىڭعا جۋىق ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. جىل باسىنان باستاپ اقبتك-ءنىڭ 412-بابى بويىنشا «سۋداعى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاماعاندارى ءۇشىن» 905 حاتتاما تولتىرىلىپ, بارلىعى 23 ميلليون تەڭگەدەن اسا ايىپپۇل سالىندى, – دەدى ول.
سونداي-اق مينيسترلىك اي سايىن «بالالاردى سۋدان ساقتان» رەسپۋبليكالىق اكتسياسىن جۇرگىزەدى. ودان قالدى, 52 مىڭ بالا ءجۇزۋ داعدىسىنا وقىتىلعان. پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار كەشەنىن وتكىزۋدە 600 مىڭنان استام كورنەكى وقىتۋ ونىمدەرى تاراتىلدى. دەسەك تە, شومىلۋ ماۋسىمىندا 102 ادام اجال قۇشقان. ولاردىڭ 35-ءى – كامەلەت جاسىنا تولماعاندار. بىلتىرعى ستاتيستيكا بۇدان دا قورقىنىشتى بولعانىمەن, وقىس وقيعالار جەر-جەردە ءالى دە تىركەلىپ جاتقانىن ەسكەرۋ كەرەك.
– شومىلۋ ماۋسىمىنىڭ باستالۋىمەن سۋ ايدىندارىنىڭ قورعالماعان بولىكتەرىندە ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تجم اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ كۇشتەرىمەن 65 تۇراقتى, قوسىمشا 150-گە جۋىق جىلجىمالى ماۋسىمدىق قۇتقارۋ بەكەتى ورناتىلدى. سۋعا باتىپ قايتىس بولعانداردىڭ 85%-ى رۇقسات ەتىلمەگەن, قاۋىپسىزدىك قامتاماسىز ەتىلمەگەن سۋ كوزدەرىندە تىركەلگەن. نەگىزىنەن دەمالۋشىلار كەلەسى سەبەپتەرگە بايلانىستى باتىپ كەتەدى: ءوز كۇشتەرىن اسىرا باعالايدى, بالالاردى قاراۋسىز قالدىرادى, كوبىنەسە ماس كۇيىندە شومىلادى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 85 مىڭنان استام وزەن, 48 مىڭ كول بار, ولاردا اكىمدىكتەردىڭ شەشىمدەرىمەن 708 رۇقسات ەتىلگەن جانە 5 مىڭعا جۋىق شومىلۋعا تىيىم سالىنعان ورىندار بەكىتىلگەن. بارلىق تىيىم سالىنعان ۋچاسكە ەسكەرتۋ بەلگىلەرىمەن جابدىقتالعان, مۇنداي جەرلەردە شومىلعان ادامدار اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. جۇرگىزىلگەن پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار كەشەنىنىڭ ناتيجەسىندە شومىلۋ ماۋسىمىنىڭ 2 ايىندا ەلىمىزدىڭ سۋ ايدىندارىندا قازا تاپقانداردىڭ سانىن بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 23 ادامعا ازايتۋ مۇمكىندىگى تۋدى. دەي تۇرعانمەن, ءاربىر قۇرعاق ستاتيستيكانىڭ ارتىندا ادام ءومىرى مەن جاقىندارىنىڭ قايعىسى تۇرعانىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. سوڭعى 10 جىلدىڭ وزىندە ەكى مىڭنان استام ادامنىڭ ءومىرى سۋدان قيىلىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ 700-دەن استامى – بالا, – دەدى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى وكىلى.
تىلشىلەر سپيكەردەن ستاتيستيكالىق اقپاراتتاردان بولەك, تۇركىستان وبلىسىندا سەلفي جاسايمىن دەپ سۋعا باتىپ كەتكەن ءجاسوسپىرىمدى ىزدەۋ جۇمىستارى قالاي جۇرگىزىلىپ جاتقانىن سۇرادى.
– ءبىزدىڭ قۇتقارۋشىلار ونداي قايعىلى وقيعا بولعان جەرگە دەرەۋ بارادى. اعىنى قاتتى بولعاننان كەيىن, سۋعا باتقان ادام ءبىر ورىندا بولماۋى مۇمكىن, ول ءارى قاراي سۋمەن اعىپ كەتۋى ىقتيمال. سوندىقتان بۇل جەردە ىزدەۋدىڭ وزىندىك تەحنولوگياسى بار. سۇڭگۋىرلەر بەلگىلەنگەن ءبىر كۆادراتتار بويىنشا ءارى قاراي جىلجي باستايدى. ياعني ادام باتقان جەردى بەلگىلەيدى دە, سودان ءارى قاراي ىزدەستىرۋ كولەمىن ۇلعايتادى. ونىڭ ۇستىنە سۋدىڭ ءتۇبىن كورۋ مۇمكىنشىلىگى جوق, دەسەك تە ەكى توپ قارقىندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. قاجەت بولعان جاعدايدا قۇتقارۋشىلاردى تاعى تارتامىز, – دەدى تجم ازاماتتىق قورعانىس جانە اسكەري بولىمدەر كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
جالپى, سالا ماماندارىنىڭ جۇمىسىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ماسەلەن, جىل باسىنان بەرى 250 وتانداسىمىزعا دەر كەزىندە كومەك كورسەتىلىپ, ءبىر اجالدان امان قالدى. سونداي-اق 63 بالا قۇتقارىلدى. كاسىبيلەرمەن قاتار, قاراپايىم ازاماتتار دا شومىلۋ ماۋسىمىندا بەلسەندىلىك تانىتىپ ءجۇر. تاياۋدا بۋرابايدا 43 جاستاعى كاسىپكەر رۇستەم شايمەردەنوۆ 7 مينۋت بويى سۋ استىندا قالعان قىزدى تاۋىپ, قۇتقارىپ قالدى.
– بالالاردى سۋدىڭ جانىندا قاراۋسىز قالدىرماڭىز, ولاردىڭ وزدىگىنەن شومىلۋىنا جول بەرمەڭىز. تىيىم سالۋ بەلگىلەرى ورناتىلعان جانە جابدىقتالماعان جەرلەردە شومىلۋعا نەمەسە سۋعا تۇسۋگە بولمايدى. ءجۇزۋ شەكارالارىن بەلگىلەيتىن قالتقىلاردىڭ ارتىندا جۇزبەڭىز. وسى قاراپايىم ەرەجەلەردى ەسكەرسەڭىز, ءسىزدىڭ جانە جاقىندارىڭىزدىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ جوق, – دەپ تۇيىندەدى ا.احمەتجانوۆ.
ايتا كەتەيىك, قانداي دا ءبىر اپات بولعان جاعدايدا «112» تەلەفونى بويىنشا كومەككە جۇگىنۋ قاجەت.
