ماناس احمەتجار ۇلى تۋ سوناۋ بالا كەزىنەن دەنساۋلىق ساقشىسى, اق جەلەڭدى ابزال جان, دارىگەر بولۋدى ارمانداپ, الدىنا ماقسات قويعان ەدى. مەكتەپتى ءتامامداپ, ورتا ءبىلىم اتتەستاتى قولىنا تيىسىمەن ەش ويلانباستان سەمەي مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ ەمدەۋ فاكۋلتەتىنە قۇجاتتارىن تاپسىرىپ, ەمتيحانداردان ءساتتى ءوتىپ, ستۋدەنت اتاندى. ۋاقىتتىڭ قادىرىن بىلەتىن ول ءار كۇنىن, ءار ايىن, ءار جىلىن ءتيىمدى پايدالانا ءبىلىپ, تۇلا بويىنا ءبىلىم جيدى. ينستيتۋتتى ۇزدىك بىتىرگەن وعان فيزيولوگيا, توپوگرافيالىق اناتوميا نەمەسە پاتولوگيالىق اناتوميا كافەدرالارىنىڭ بىرىندە ستاجەر بولۋدى ۇسىندى. بىراق ول: «جوق, مەن حيرۋرگ بولىپ, شىنايى شيپاگەر بولىپ, ناۋقاس ادامداردى ەمدەگىم كەلەدى, ءبىلىمىمدى سولاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا جۇمساعىم كەلەدى» دەپ كەسىپ ايتىپ, جولدامامەن شىعىستاعى ۇلكەن نارىن اۋداندىق اۋرۋحاناسىنا حيرۋرگ بولىپ ورنالاسىپ, 50 جىلدان اسا مەزگىلگە جالعاسقان دارىگەرلىك جاۋاپكەرشىلىگى مول قيىن دا قىزىقتى ەڭبەك جولىن باستاپ كەتتى.
جاس حيرۋرگ كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي, ۋاقىتپەن ەشبىر ساناسپاي, جۇمىس بارىسىندا ۇيقىسىز وتكەن تالاي تۇندەردى باسىنان كەشىرىپ, تەر توگە ءجۇرىپ حيرۋرگيانىڭ قىرى مەن سىرىن تەرەڭ مەڭگەرۋگە تالپىنىپ, تاجىريبە جينادى. كوپ ۋاقىت وتپەي-اق ادال ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ەل اراسىندا «قولى جەڭىل حيرۋرگ», «ادامگەرشىلىگى مول ازامات» اتاندى, بولىمشە مەڭگەرۋشىلىگىنە تاعايىندالدى. ءسويتىپ, قاربالاس تىرلىكپەن ارپالىسىپ جۇرگەندە سىرعىپ ءتورت جىل وتە شىعادى. جاس دارىگەر بولاشاعىنا وي جۇگىرتىپ, كەلەشەكتە حيرۋرگيالىق شەبەرلىگىمدى ارتتىرىپ, بىلىكتىلىگىمدى جەتىلدىرسەم, ايتۋلى حيرۋرگتەرمەن يىق تىرەسە قىزمەت ەتسەم دەگەن ارمان-ماقساتپەن ەلىمىزدىڭ سول جىلدارداعى استاناسى الماتىعا كەلەدى. مۇندا ونى قۇشاق جايا قارسى الاتىن «كوكەسى مەن جاكەسى» جوق ەدى. قالالىق ورتالىق اۋرۋحاناعا كەزەكشى حيرۋرگ بولىپ ورنالاسىپ, تىنىمسىز ەڭبەككە جان-تانىمەن ارالاسىپ كەتتى.
1980 جىلى ا.ن.سىزعانوۆ اتىنداعى كلينيكالىق جانە ەكسپەريمەنتالدىق حيرۋرگيا ينستيتۋتىنا كىشى عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ قىزمەتكە اۋىستى. ىزدەنىمپازدىعى مەن ەڭبەككە دەگەن قابىلەتى ارقىلى ول اكادەميك مۇحتار اليەۆتىڭ قولداۋىمەن 1988 جىلى كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ, 1990 جىلى باۋىر, ءوت جولدارى جانە ۇيقى بەزى حيرۋرگياسى بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ بەكىتىلدى. ينستيتۋتتىڭ ءبىر توپ قىزمەتكەرىنىڭ قۇرامىندا ول ەلىمىزدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ باۋىر مەن ۇيقى بەزى اعزاسىن الماستىرۋ وپەراتسياسىنا قاتىسىپ, وتاندىق حيرۋرگيا كوكجيەگىن كەڭەيتە ءتۇستى. 1995 جىلى ءوت جولدارىنا جاڭا, ءتيىمدى وپەراتسيا تاسىلدەرىن ەنگىزۋ تاقىرىبىمەن دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعاپ شىقتى. ونىڭ ەنگىزگەن جاڭاشىل تاسىلدەرىن رەسپۋبليكا حيرۋرگتەرى ءوز پراكتيكالارىنا ەنگىزىپ, مىڭداعان ناۋقاس ءتيىمدى ەم قابىلدادى, اۋرۋلارىنان قۇلان-تازا ايىقتى.
1999 جىلى بەلگىلى حيرۋرگ, اكادەميك م.اليەۆپەن جانە ءبىر توپ ارىپتەسىمەن مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتاندى. وعان ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ۇجىم ۇلكەن سەنىم ءبىلدىرىپ, ا.ن.سىزعانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق حيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعىنا ديرەكتور ەتىپ سايلاپ, زەينەت جاسىنا جەتكەنشە, ياعني 5 جىل ابىرويمەن بەرىلە ەڭبەك ەتتى. قولدان كەلگەنشە زامان تالابىنا ساي حيرۋرگيانىڭ جاڭا تەحنولوگيالارى مەن مەديتسينانىڭ زاماناۋي جەتىستىكتەرىن پراكتيكاعا ەنگىزىپ, ەلىمىزدىڭ حيرۋرگيا سالاسىن بيىكتەرگە كوتەرۋگە ايانباي ۇلەس قوستى. باسىلىمداردا 450-دەن اسا عىلىمي ماقالا جاريالاپ, بىرنەشە مونوگرافيا شىعاردى, اۆتورلىق كۋالىكتەر مەن پاتەنتتەرگە يە بولدى. شاكىرتتەر دايارلاۋعا دا ەلەۋلى ۇلەس قوستى: ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن 7 دوكتورلىق, 15 كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعالدى. ولار بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندە, ءارتۇرلى كلينيكادا جەمىستى قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ۇستاز-تالىمگەرلەرىنە دەگەن شەكسىز سۇيىسپەنشىلىگىن, ريزاشىلىعىن اركەز ءبىلدىرىپ وتىرادى.
پروفەسسور م.سەيسەمباەۆ ارىپتەستەرىنىڭ قۇرمەتىنە بولەندى, ەلىمىزدىڭ حيرۋرگتەر قاۋىمداستىعىنىڭ بەلسەندى باسشىسى بولا ءجۇرىپ كوپتەگەن يننوۆاتسيالىق جاڭالىق ەنگىزدى. ول ەڭبەكپەن كەلگەن اتاق پەن ابىرويىن ساۋداعا سالۋدى, جەتىستىكتەرىن مىندەت ەتىپ, ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگىن سالماقتاۋدى بىلمەيتىن قاراپايىم, كىشىپەيىل, سابىرلى مىنەزىمەن, ىسكەرلىگىمەن, ماماندىعىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىمەن كوپكە ۇلگى بولا ءبىلدى. الدىنا نە ماسەلەمەن كەلگەن ادام بولماسىن وعان بارىنشا نازار اۋدارىپ, بار ىنتاسىمەن قولۇشىن بەرۋگە, كومەك كورسەتۋگە دايىن تۇراتىن ءبىرتۋار ازامات ەدى.
ءوزى تاڭداعان ماماندىعىنا ادال عالىم-دارىگەر ماناس احمەتجار ۇلىنىڭ وپەراتسيا جاساعان ساتتەرىن كوردىك, ونىڭ باتىلدىعىن, حيرۋرگيالىق شەبەرلىگىنە تالاي رەت كۋا بولدىق. شارشاۋ, شالدىعۋ دەگەندى بىلمەيتىنىنە تاڭعالۋشى ەدىك. حيرۋرگيالىق كۇردەلى ساتتەردە ءتۇن بولسىن, كۇن بولسىن تەلەفونمەن بايلانىسىپ, تالاي رەت اقىل-كەڭەس العانىمىزدى دا قالاي ۇمىتايىق. قينالعان قيىن شاقتاردا كومەك سۇراساق, ەش قاباق شىتپاي, رەنجىمەي جەدەل سانيتارلىق اۆياتسيامەن ۇشىپ كەلىپ, بىرىگىپ وپەراتسيا جاساعان ساتتەرى ءالى دە كوز الدىمىزدا. ول ء«بىز اكادەميك, حالىق قاھارمانى مۇحتار اليەۆتىڭ شەكپەنىنەن شىققان حيرۋرگتەرمىز» دەگەندى ءجيى ماقتانىشپەن قايتالايتىن. ويتكەنى ول ۇستازىنا ادال بولدى, ونىڭ حالقى الدىندا, ءوز ۇلتى الدىندا اتقارعان ىستەرىنە قۇرمەتپەن قارادى.
وكىنىشتىسى, مىڭداعان ادامنىڭ ومىرىنە اراشا بولا ءجۇرىپ, مىڭداعان ناۋقاسقا شاپاعاتى تيگەن, بار تانىمەن جۇمىس-جۇمىس دەپ ءجۇرىپ, ءوز دەنساۋلىعىنا سىزات ءتۇسىرىپ, كەنەتتەن «كەلمەستىڭ كەمەسىنە» وتىرىپ كەتكەنى. اللا الدىنان جارىلقاسىن! جاقسى ادامدار ەسىمى, ولاردىڭ حالىققا كورسەتكەن قىزمەتى, ەلىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى جادىمىزدا ۇزاق جىل ساقتالا بەرگەي!
ساعىندىق وردابەكوۆ,
مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ
دوكتورى, پروفەسسور
تاراز
