لۋدومانيا مەن ناركومانيانىڭ كلينيكالىق بەلگىلەرى

DSM-5-تەگى لۋدومانيا كريتەريلەرى:

• اقشا تىگىپ, ويىن ويناۋعا ءجيى اۋەس بولۋ: ويشا بۇرىنعى جەڭىسى تۋرالى ويعا ورالا بەرۋ, تاعى ءبىر رەت اقشا تىگىپ, ويىن ويناۋ, ويناۋعا وقتالۋ, ويىنعا اقشا تابۋدىڭ جولدارىن ويلاستىرۋ.
• ءوزى كۇتكەن اسەردى الۋ ءۇشىن تىگەتىن اقشانىڭ مولشەرىن كوتەرە بەرىپ, ويىندى جالعاستىرۋ.
• وتكەن شاعىندا ءوزىنىڭ ويىنعا قۇمارلىعىن ازايتۋعا, سيرەك ويناۋعا نەمەسە مۇلدەم ويناۋدى دوعارۋعا تىرىسقان كەزدەردە ءساتسىز ارەكەتتەردىڭ بولۋى.
• سيرەك ويناۋ نەمەسە ويىننان ءبىرجولا باس تارتۋ تۋرالى ويلاعاندا مازاسىزدانۋ, اشۋلانۋ.
• اقشا تىگىپ ويناي الماسا شاراسىزدىق سەزىمى, ءوزىن كىنالى سەزىنۋ, ۇرەي, كۇيزەلىس پايدا بولادى. جوعالتقانىن قايتارۋ ءۇشىن ويىنعا قايتا ورالۋ.
• لۋدومانياعا قانشالىقتى اۋەس ەكەنىن جاسىرۋ ءۇشىن وتباسىنا, دارىگەرىنە جانە باسقا دا ادامدارعا وتىرىك ايتۋ.
• وتىرىك ايتۋ, الاياقتىققا بارۋ, ۇرلىق جاساۋ, گەمبلينگكە اقشا تابۋ ءۇشىن بىرەۋدىڭ مۇلكىن يەمدەنۋ سياقتى قىلمىستىق ارەكەتتەردى جاساۋ.
• مىنەز-قۇلقى مانياكالدىق كوڭىل-كۇيمەن بايلانىستى بولا المايدى (ەرەكشە كريتەري).

 لۋدومانيانىڭ سەبەپتەرى مەن دامۋ مەحانيزمى

جالپى بيولوگيالىق فاكتورلارعا باس ميى قۇرىلىمىنىڭ ورگانيكالىق زاقىمدانۋىنا اكەلەتىن بوسانۋعا دەيىنگى, بوسانۋ كەزىندەگى جانە بوسانۋدان كەيىنگى زياندىلىقتار جاتادى. ال تەمپەرامەنت پەن تۇلعانىڭ مىنەز-ق ۇلىق قاسيەتتەرىنىڭ قالىپتاسۋىنىڭ نەگىزى – تۇقىم قۋالاۋ.

زەرتتەۋ بارىسىندا ستاتيستيكالىق تۇرعىدا دەنى ساۋ اتا-انالارعا قاراعاندا ويىنعا تاۋەلدى اتا-انالاردىڭ بالالارى ءجيى پاتولوگيالىق ويىنقۇمارلارعا اينالاتىنى انىقتالدى. ويىنعا پاتولوگيالىق تاۋەلدىلىكتىڭ دامۋى وتباسى مۇشەلەرىنىڭ بىرەۋىندە بولسا, بارلىق وتباسى مۇشەلەرى دە ويىنقۇمار بولىپ كەتكەنى دە دالەلدەنگەن. يسپان زەرتتەۋشىلەرى ا.يبانەس پەن ونىڭ ارىپتەستەرى پاتولوگيالىق گەمبلينگ دامۋىنداعى گەنەتيكالىق فاكتورلاردىڭ رولىنە ارنالعان شولۋىندا مولەكۋليارلىق گەنەتيكا سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر گەمبلينگتىڭ قالىپتاسۋىنا قاتىساتىن نەيرومەدياتورلىق جۇيەلەرگە جاۋاپ بەرەتىن ءتۇرلى اللەل گەندەردى انىقتاعانىن ايتقان. امەريكالىق گەنەتيكتەر توبى رەلەۆانتتى باقىلاۋ توبىمەن سالىستىرعاندا 139 ويىنعا قۇمار ادامنىڭ دوفامين, سەروتونين, نورادرەنالين جانە گامق (گامما امينومايلى قىشقىل) بەرىلۋىنە قاتىساتىن 31 گەننىڭ وزگەرەتىنىن زەرتتەگەن. 

ا.و.بۋحانوۆسكي تاۋەلدىلىك مىنەز-ق ۇلىق اۋرۋلارىنىڭ (قۇمار ويىندارىنا پاتولوگيالىق تاۋەلدىلىكتى قوسا العاندا) قالىپتاسۋىندا ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ ورگانيكالىق زاقىمدانۋىنا ء(تۇرلى تسەرەبرالدى اۋرۋلارعا, ميدىڭ زاقىمدارىنا جانە ت.ب. وجج زاقىمدارىنا) بايلانىستى ەكەندىگىن انىقتاعان, ول جۇيكە جۇيەسىنىڭ تەجەگىش پروتسەستتەرىنىڭ ءالسىز بولۋىنان, ويىن ويناعان كەزدە جۇيكە جۇيەسى پروتسەسستەرىنىڭ شامادان تىس جۇمىس ىستەۋى سالدارىنان پسيحيكالىق پروتسەسستەردىڭ تەجەلگەندىگىنەن لۋدومانيا داميدى دەگەن تۇجىرىمعا كەلگەن. بىرقاتار زەرتتەۋلەر حيميالىق تاۋەلدىلىكتە دە, لۋدومانيادا دا ويىن ويناعان كەزدە ەموتسيانى قابىلدايتىن باس ميىنداعى «ماراپاتتاۋ جۇيەسىنىڭ» سەزىمتالدىعىنىڭ تومەندەۋى بايقالاتىنىن ايتادى. مرت-زەرتتەۋلەر باقىلاۋمەن سالىستىرعاندا ويىنعا قۇمار ادامنىڭ سترياتۋمدىق جانە ىشكى-مەديالدى الدىڭعى بەلسەندىلىكتەرىنىڭ تومەندەۋىن كورسەتتى, سونداي-اق ادديكتسيا نەعۇرلىم انىق بايقالعان سايىن, «ماراپاتتاۋ جۇيەسىمەن» بايلانىستى قۇرىلىمداردىڭ بەلسەندىلىگى سوعۇرلىم تومەن بولاتىنىن كورسەتتى (Reuter et al., 2005).

كاتەحولاميندىك تەوريا پاتولوگيالىق گەمبلينگتىڭ قالىپتاسۋىنداعى ءتۇرلى نەيرومەدياتورلىق قۇرىلىمداردىڭ ءمانىن سيپاتتايتىن زەرتتەۋلەردە راستالدى. وسىلايشا, زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, سەروتونين دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋى لۋدومانيانىڭ باستالۋىنا, ويىن ويناعان كەزدە ونى قويا الماۋعا سەبەپ بولادى. ونى ورىس تىلىندە «گەمبلينگوۆىي  زاپوي» دەپ اتايدى نەمەسە بۇل ءسوزدى ويىنقۇمارلىققا سالىنۋ دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك. نورادرەنالين دەڭگەيى اعزادا جوعارى بولۋى ادامدا قوزۋ سەزىمىنىڭ پايدا بولۋىنا, ويىن ويناۋ كەزىندە ءارتۇرلى تاۋەكەلگە بارۋ سەزىمىن تۋدىرادى. «ماراپاتتاۋ جۇيەسىنە» اسەر ەتكەن كەزدەگى وڭ جانە تەرىس سەزىمدەر شاقىراتىن دوفامين لۋدومانيانىڭ تۇراقتى بولىپ قالىپتاسىپ كەتۋىنە اسەر ەتەدى. لۋدومانيانىڭ قالىپتاسۋىنداعى كاتەحولاميندىك قۇرىلىمداردىڭ ايرىقشا ءرولىن م.زاك پەن ك.پوۋلوستىڭ پسيحوبەلسەندى زاتتار (اسىرەسە, امفەتامين) قابىلداعاننان كەيىن, ادامداردىڭ لۋدومانياعا قۇمارلىعىنىڭ كۇرت ارتۋى تۋرالى مالىمەتتەرى دە بار.

گەمبلينگكە قۇمار ەتەتىن ميكرو جانە ماكرو الەۋمەتتىك فاكتورلار

وتباسىداعى تەرىس تاربيە, اتا-انا مەن تانىستاردىڭ قۇمار ويىندارعا قاتىسۋى, بالالىق شاقتان باستاپ ويىندارعا قۇمارتۋ (دومينو, كارتا, مونوپوليا, ت.ب.), ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردىڭ دۇرىس باعالانباۋى, قارجىلاي مۇمكىندىكتەرگە ەرەكشە باسىمدىلىقپەن نازار اۋدارۋ, باي تۋىستار مەن تانىستارعا قىزعانا قاراۋ, بارلىق ماسەلەنى اقشامەن شەشۋگە بولادى دەپ ويلاۋ. وسىنىڭ بارلىعى گەمبلينگكە قۇمار ەتەتىن ميكرو جانە ماكرو الەۋمەتتىك فاكتورلارعا جاتادى.

امەريكالىق زەرتتەۋشى ا.پاستەرناك وتباسىلىق دارەجەنىڭ بولماۋىن تاۋەكەل فاكتورىنا جاتقىزدى. بىرقاتار زەرتتەۋشىلەر قۇمار ويىندارىنىڭ قولجەتىمدى بولۋىن قۇمارلىققا اپاراتىن الەۋمەتتىك فاكتور رەتىندە قارايدى.

كلينيكالىق بەلگىلەرى

لۋدومانيانىڭ ءۇش ساتىسى بار (R. Custer et al., 1989):

• ۇتىستار كەزەڭى: كەزدەيسوق ويىن, ءجيى ۇتۋ – ويىن ويناۋ سالدارىنان ۇلكەن ۇتىس ۇتۋعا بولادى دەگەن قيال ويعا اپارادى, سول سەبەپتى ويىندى كوبىرەك وينايدى, تىگەتىن اقشا كولەمىن ۇلعايتادى, ادام وتە ءىرى ۇتىستى ۇتسام دەپ قيالدايدى, سەبەپسىز وپتيميزم پايدا بولادى.
• ۇتىلىستار كەزەڭى: جالعىز قالىپ ويناۋ, ۇتىستارىمەن ماقتانۋ, تەك ويىندى عانا ويلاۋ, ۇتىلىس ەپيزودتارىنىڭ سوزىلۋى, ويىندى توقتاتا الماۋ, وتىرىك ايتۋ جانە دوستارىنان پروبلەماسىن جاسىرۋ, وتباسىنا نەمەسە ايەلىنە دەگەن قامقورلىقتىڭ ازايۋى, جۇمىستىڭ كوپ ۋاقىتىن ويىنعا ارناۋ, قارىزداردى قايتارۋدان باس تارتۋ, تۇلعالىق وزگەرىستەر – اشۋشاڭدىق, شارشاۋ, تۇيىقتىق, ۇيدەگى ەموتسيونالدىق جاعدايدىڭ اۋىرلاۋى, ويىن ءۇشىن قارىزعا اقشا الۋ, زاڭدى دا, زاڭسىز دا جولدارمەن الىنعان وتە ءىرى قارىزدار, قارىزداردى وتەي الماۋ, ويىندى دوعارۋدىڭ ءساتسىز ارەكەتتەرى.
• كوڭىلى قالۋ كەزەڭى: كاسىبي جانە جەكە بەدەلىنەن ايىرىلۋ, ويىنعا جۇمسايتىن ۋاقىتى مەن سالاتىن اقشانىڭ تىم كوبەيۋى, وتباسى مەن دوستارىنان الشاقتاۋ, ار-وجدانى مازالاۋ, وكىنۋ, باسقالاردى جەك كورۋ, ۇرەي, زاڭسىز ارەكەتتەر, ۇمىتسىزدىك, سۋيتسيد تۋرالى ويلاۋ جانە ونى جاساۋ ارەكەتتەرى, قاماۋعا الىنۋ, اجىراسۋ, ىشىمدىككە اۋەستىك.

لۋدومانيانى تۇسىنۋدەگى ماڭىزدى اسپەكت – ويىنعا قۇمار ادامداردىڭ «ويلاۋداعى قاتەلىكتەرى». ويلاۋداعى قاتەلىكتەر ستراتەگيالىق جانە «ويىن ترانسى» مەحانيزمىن ىسكە قوساتىن تاكتيكالىق ءتۇرى بولادى.

ويلاۋدىڭ ستراتەگيالىق قاتەلەرى:

• اقشا ءبارىن, ءتىپتى ەموتسيا, ادامدارمەن قارىم-قاتىناس ماسەلەلەرىن دە شەشەدى.
• وسى شاقتاعى سەنىمسىزدىك بولسا دا ۇتىستان سوڭ كەلەتىن تابىستى كۇتۋ, ومىردەگى ساتسىزدىكتەردى ءساتتى ويىنمەن جويىپ جىبەرۋدى ەلەستەتۋ.
• ءوز تاعدىرىن باقىلاۋ تۋرالى ويلارىن ۇتىس تۋرالى ويلارعا الماستىرۋ.

ويلاۋدىڭ تاكتيكالىق قاتەلەرى:

• ۇتاتىن («جولى بولعىش») كۇنگە سەنۋ.
• ويىندا جولى بولمايتىن ءسات مىندەتتى تۇردە بولادى دەگەن تۇجىرىم.
• ويىن ارقىلى, ياعني اقشانى قايتارىپ الىپ قانا قارىزدارىن قايتارا الامىن دەپ ويلاۋ.
• «ەندى ەشقاشان وينامايمىن» دەپ وزىنە ۋادە بەرگەندە تەك سوڭعى ويىن ساتىمەن عانا ەموتسيونالدىق بايلانىستا بولۋ.
• اقشاسىنىڭ ءبىر بولىگىن عانا سالىپ ويناي الامىن دەپ سەنۋ.
• ويىن كەزىندە اقشانى فيشكا نەمەسە ديسپلەيدەگى ساندار عانا دەپ قابىلداۋ.
• ءباس تىگۋدى كەلىسىمگە وتىرۋ دەپ ەلەستەتۋ.

ۆ.ۆ.زايتسەۆ پەن ا.ف.شايدۋلينا ويىن تسيكلىن قۇرايتىن كەزەڭدەر مەن تاۋەلدى ادامنىڭ مىنەز-قۇلقىن سيپاتتادى.

• ءوزىن-ءوزى ۇستاۋ كەزەڭى - اقشا بولماعان سوڭ ويناماۋ, الەۋمەتتىك ورتانىڭ اسەرى, كەزەكتى ساتسىزدىكتە مۇڭايۋ.
• «اۆتوماتتى قيال» فازاسى, ول كەزدە ويىن تۋرالى ويلار جيىلەي تۇسەدى. ويىنعا قۇمار ادام ءوز قيالىندا تەك قۇمار كۇيىندە ۇتىلادى جانە ۇتىستى كۇتۋ ۇتىلىس ساتتەرىن نازارسىز قالدىرادى. ويلار اياق استى نەمەسە قوسىمشا ستيمۋلداردىڭ اسەرىنەن پايدا بولادى.
• ەموتسيونالدىق قىسىمنىڭ ارتۋ فازاسى. جەكە ەرەكشەلىكتەرگە بايلانىستى مۇڭايىپ, كوڭىلى تۇسەدى نەمەسە اشۋشاڭدىق پەن ۇرەي بايقالادى. كەيدە كوڭى-كۇي ويىن تۋرالى قيالدىڭ كۇشەيۋىمەن قاتار جۇرەدى. كەي جاعدايلاردا ناۋقاس ونى ويىنمەن بايلانىستىرمايدى جانە ول سەكسۋالدى قۇمارلىقتىڭ ارتۋىمەن, ينتەللەكتۋالدى قىسىممەن اۋىسادى.
• وينايمىن دەپ شەشۋ فازاسى. شەشىم ەكى ءتۇرلى جولمەن كەلەدى. ولاردىڭ ءبىرىنشىسى بويىنشا پاتسيەنت «تەلەگراف ستيلىندەگى» قيالىنىڭ جەتەگىندە ءوز قالاۋىن جۇزەگە اسىرۋ جولدارىن جوسپارلايدى. ويىنعا قۇمار ادامنىڭ ويىنشا بۇل – «ۇتىس بولۋى مۇمكىن» ويىنداعى مىنەز-ق ۇلىقتىڭ نۇسقاسى. اۋرۋدىڭ ءبىرىنشى ساتىسىنان ەكىنشىسىنە وتۋگە ءتان. باسقا نۇسقا – ويىن ەپيزودىنان كەيىن بىردەن وينايمىن دەپ شەشۋ. ونىڭ نەگىزىندە اقشانى قايتارىپ الۋ كەرەك دەگەن يرراتسيونالدى تۇجىرىم بار. بۇل مەحانيزم اۋرۋدىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ساتىلارىنا ءتان.
• قابىلدانعان شەشىمدى شەتتەتۋ فازاسى. ناۋقاستىڭ ويناۋدى قالاۋ قارقىنى تومەندەپ, ءوز مىنەز-قۇلقىن «جالعان باقىلاپ» وتىرعانداي سەزىم تۋدىرادى. بۇل ۋاقىتتا ويىنعا قۇمار ادامنىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك مارتەبەسى جاقسارۋى مۇمكىن. بۇل شارتتاردىڭ ۇيلەسىمى پاتسيەنتتىڭ ءوز تاۋەكەلىن اڭعارماي, ويىن ولقىلىعىنا (قولىندا كوپ اقشانىڭ بولۋى, الكوگول ءىشۋ, دەمالۋ ءۇشىن ويناپ كورۋ, ت.ب.) اكەلەتىن جاعدايلارعا بارۋىنا اكەلەدى.
• قابىلدانعان شەشىمدى جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭى. وعان ەرەكشە ەموتسيونالدىق ايقىن كوڭىل كۇي مەن الداعى ويىن تۋرالى قارقىندى قيالدار ءتان. ويىنعا قۇمار ادام ءجيى ول كۇيىن «ترانس» دەپ سيپاتتايدى: «زومبي سياقتى بولاسىڭ». پاتسيەنتتىڭ ساناسىندا ءالى كونسترۋكتيۆتى قارسىلىقتار پايدا بولاتىنىنا قاراماستان ولار بىردەن يرراتسيونالدى ويلاۋمەن جوققا شىعارادى. ويىنشىنىڭ ءوزىن باقىلاي الۋى تۋرالى جالعان قيالدارى باسىم بولادى. اقشانىڭ بارلىعىن جولعالتپاي, ويىن توقتامايدى. ودان سوڭ ءوزىن-ءوزى تەجەۋ كەزەڭى باستالىپ, جاڭا تسيكل ىسكە قوسىلادى.

ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ بەلگىلەرى

پسيحيكالىق تاۋەلدىلىك – ەسىرتكى تۋرالى ويلاۋ. ءبىر رەت ەسىرتكىنى قولدانۋ كەزىندە ەرەكشە راحاتتانۋ سەزىمىن سەزىنگەن ادامنىڭ ميىندا ء«لاززات ورتالىعى» نەمەسە «ەستە ۇستاپ قالۋ ورتالىعى» ىسكە قوسىلادى. ەسىرتكىنى العاش قولدانعان كەزدە ء«لاززات ورتالىعىنا» ءبىرىنشى رەت سيگنال بارادى. بۇل سيگنالدى ء«لاززات ورتالىعى» قابىلداپ الادى دا, راحاتتانۋ سەزىمىن اقپاراتتىق كود رەتىندە  ساقتاپ الادى. ودان كەيىن ء«لاززات ورتالىعى» سول سيگنالدى ىزدەپ تۇرادى. كەلەسى جولى ءدال سونداي راحاتانۋ سەزىمىن سەزىنۋ ءۇشىن بۇرىنعىدان كوبىرەك دوزانى قابىلداۋ ويى تۋادى, ءبىرىنشى رەت قابىلدانعان دوزاعا ورگانيزمنىڭ توزىمدىلىگى قالىپتاسادى.

ەسىرتكىنى العاش رەت قابىلداعان ادام سول پسيحوبەلسەندى زاتتاردان راحاتتانىپ, «تاعى قابىلداسام ەكەن» دەگەن ۇستاما وي پايدا بولادى. بۇل ۇستاما وي ەسىرتكىنى تاعى قابىلدامايىنشا, ادامعا مۇلدەم مازا بەرمەيدى, ادام تەك ەسىرتكىنى قابىلداۋ تۋرالى ويلاي بەرەدى. سول ويىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا بارلىق ءىس-ارەكەتتەرگە, ءجونسىز ماتەريالدىق شىعىندار مەن اكىمشىلىك قىلمىستارعا, ۇرلاۋعا جانە تاعى باسقا قىلمىستارعا بارۋعا تۋرا كەلەدى. پسيحيكالىق اۋەستىلىك ەسىرتكى تۋرالى ۇنەمى ويلاپ ءجۇرۋ, ونى قابىلداسام كوڭىل-كۇيىم كوتەرىلەدى دەپ دامەلەنۋ, ەسىرتكىنى قابىلداماسا كوڭىل كۇيىنىڭ تومەندەۋى, جانە ەسىرتكى قابىلداماي جۇرسە ومىرگە دەگەن موتيۆاتسياسىنىڭ ازايۋى - پسيحيكالىق تاۋەلدىلىكتىڭ بەلگىلەرى بولىپ سانالادى. بۇل سيمپتومدار جيىنتىعى پسيحيكاعا تاۋەلدىلىك دەپ اتالادى. بۇل - ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ العاشقى بەلگىسى. ەكىنشى رەت سودان كەيىن تاعى بىرنەشە رەت ەسىرتكى قابىلداۋ كەزىندە العاشقى قابىلداۋ كەزىندەگىدەي راحاتتانۋ سەزىمى بولماي, ونداي ەيفوريا تەك ەسىرتكى دوزاسىن كوبەيتكەن كەزدە عانا مۇمكىن بولادى. ادام ورگانيزمىنىڭ ەسىرتكىنىڭ العاشقى دوزاسىن قابىلداعان كەزدە بۇرىنعىدان قاراعاندا تەز ماسايماي, از دوزانى كوتەرە الۋى - تولەرانتتىلىق دەپ اتالادى.

ناشاقورلىققا ۇشىراعان كەزدە ميىڭىزداعى وزگەرىستەر ءسىزدىڭ ناقتى ويلاۋىڭىزعا, مىنەز-قۇلقىڭىزدى باسقارۋعا نەمەسە ەموتسيونالدى تەڭگەرىمدى سەزىنۋىڭىزگە كەدەرگى كەلتىرەدى. ەسىرتكىگە تاۋەلدى ادامنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزعا يە ادامي قاسيەتتەرى تومەندەيدى, ەسىرتكى قابىلداۋ ونىڭ جۇمىسىنان, دوستارىنان نەمەسە وتباسىنان گورى ماڭىزدى بولا باستايدى. ادامنىڭ بارلىق ماقساتى مەن ويى ەسىرتكى قابىلداۋعا باعىتتالادى. ودان باسقا ەشنارسەنى ويلاعىسى كەلمەيدى. ادامدا وسى قاسيەتتەر پايدا بولسا, ول ەسىرتكىگە پسيحيكالىق تاۋەلدى بولدى دەگەن ءسوز.

فيزيكالىق تاۋەلدىلىك دەگەنىمىز – ەسىرتكىنى تۇتىنۋدى قولدانۋدى توقتاتقاننان كەيىن پايدا بولاتىن ورگانيزمنىڭ قاتتى اۋىرسىنۋ بەلگىلەرى. نەگىزگى بەلگىلەرى – ەسىرتكىنى قابىلداۋدى دەرەۋ توقتاتقاننان كەيىن پايدا بولاتىن دىرىلدەۋ, تىرىسۋ, اياق قولدارىنىڭ تارتىلۋى, ەسىرتكىنى توقتاتقاننان كەيىن پايدا بولاتىن ۇرەيلەنۋ بەلگىسى, گالليۋتسيناتسيالار, ساندىراقتار جانە ت.ب. وسىنداي بەلگىلەردىڭ جيىنتىعىن ابستينەتتى سيندروم دەپ اتايمىز. ول ەسىرتكىنى قولدانىپ ءجۇرىپ دەرەۋ توقتاتقان كەزدە بولاتىن سوماتيكالىق, نەۆرولوگيالىق جانە پسيحيكالىق بۇزىلىستارمەن كورىنىس بەرەدى. ەمدەۋ مەكەمەلەرىندە فيزيكالىق  تاۋەلدىلىكتەن  ارىلۋعا بولاتىن بولسا, ال پسيحيكالىق تاۋەلدىلىك  ءومىر بويىنا قالىپ قويادى.

ەسىرتكى تاۋەلدىلىكتىڭ تاعى ءبىر بەلگىسى تولەرانتتىلىقتىڭ ياعني, ەسىرتكى دوزاسىن ماسايماي كوتەرە الۋىنىڭ وزگەرىسىن ايتۋعا بولادى. ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ باستاپقى كەزەڭىندە ەسىرتكىنىڭ بۇرىنعى دوزالارىنا توزىمدىلىك جوعارىلاي بەرەدى, ياعني بۇرىن قولدانىلعان ەسىرتكى مولشەرى بۇرىنعىداي ناركوتيكالىق ماسايۋدى تۋدىرمايدى. سول سەبەپتى بۇرىنعىدان كوپ دوزانى قابىلداۋعا تۋرا كەلەدى.

ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ كەلەسى بەلگىسى – تۇلعالىق تومەندەۋ. مىسال رەتىندە, ءومىر بويى تاربيەلى بولىپ وسكەن بالا ەسىرتكى تاپپاعان ساتتە ەڭ جاقىن ادامىنا, اتا اناسىنا ەرەكشە ادەپسىزدىك تانىتا باستايدى. دەمەك, تاۋەلدى ادام الەۋمەتتىك ورتادا ءوز مىنەز قۇلقىن باسقارا المايدى.

ەسىرتكىنى ۇزاق ۋاقىت بويى قولدانۋ - ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ جوعارى دەڭگەيى. وعان باس ميىنىڭ توكسيكالىق زاقىمدانۋى نەمەسە توكسيكالىق ەنتسەفالوپاتيا, پسيحوورگانيكالىق سيندرومدى جاتقىزۋعا بولادى. پسيحوورگانيكالىق سيندروم - ميعا ۇزاق ۋاقىت بويى پسيحوبەلسەندى زاتتىڭ اسەر ەتۋى سالدارىنان ادامنىڭ مىنەز قۇلقىنىڭ پسيحيكالىق وزگەرۋى. پسيحوورگانيكالىق سيندروم تۇلعا دەگراداتسياسىنا الىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار تاۋەلدى ادامنىڭ قورشاعان ورتاعا اداپتاتسياسى تومەندەپ, مۇگەدەكتىككە الىپ كەلەدى.

ناعيما نۇرعاليەۆا,

جەتىسۋ وبلىسى پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىنىڭ ناركولوگيالىق قىزمەت بويىنشا ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى