قاپياداعى قاستاندىق جانە ترامپتىڭ ابىرويى

قۇرىعى قىسقا قۇپيا قىزمەت

دونالد ترامپقا اقش-تا ەركىن ۇستاپ جۇرۋگە رۇقسات ەتىلگەن جارتىلاي اۆتوماتتى AR-15 تيپىندەگى ۆينتوۆكادان وق اتىلدى. فەدەرالدى تەرگەۋ بيۋروسى (FBI) قاندىقول قىلمىسكەردىڭ اتى-ءجونىن انىقتادى. ول توماس مەتيۋ كرۋكس ەسىمدى 20 جاستاعى جەرگىلىكتى تۇرعىن بولىپ شىقتى. قۇداي قاعىپ, ءالى دە كورەر جارى­عى بار رەسپۋبليكالىقتار كوش­باسشىسىنىڭ قۇلاعى عانا جىرىلدى. وكىنىشكە قاراي, وقيعاعا ەش قاتىسى جوق بەيكۇنا ءبىر تۇر­عىن وققا ۇشتى. ول وسى ساي­­لاۋالدى بەيبىت ميتينگكە قاتى­سۋعا كەلگەن 50 جاستاعى بۇ­رىن­عى ءورت ءسوندىرۋشى ەكەن. ال ترامپ­تىڭ قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ مەر­گەن­دەرى كوپ ۇزاماي كۇدىكتىنى ءدال نىساناعا الىپ, اتىپ ءتۇسىردى. ول ترامپ سويلەپ تۇرعان ساحنادان نەبارى 130 مەتر عانا قاشىقتاعى سارايدىڭ شاتىرىندا جاتقان.

وسى وقيعادان سوڭ كوپشىلىكتەن قالماي پرەزيدەنت دجو بايدەن دە, ەلدىڭ بۇرىنعى باسشىلارى دا مۇنداي ساياسي كۇش كورسەتۋدى ايىپتاپ, وق اتۋعا جول بەرىپ قويعان قۇپيا قىزمەتتىڭ نەمقۇ­رايدىلىعىن سىنعا الدى.

وقيعا ورنىنداعى جاعداي تىنىش­تالعان سوڭ قاۋىپسىزدىك قىزمەت وكىلدەرى ترامپتى قاۋما­لاي قورعاشتاپ, ساحنادان الىپ كەتتى. وق تەسكەن قۇلاعىنان سورعا­لاعان قان بەتىن شايعان ترامپ «مەندە ءبارى جاقسى, ءبىز ءبارى­بىر جەڭە­مىز!» دەگەندەي, وققا­عار­لارىنىڭ اراسىنان جۇدى­رىعىن جوعارى شىعارىپ, جاقتاۋ­شىلارىنىڭ دەلەبەسىن قوزدىردى.

فتب-نىڭ مالىمدەۋىنشە كۇدىكتى جالعىز ءوزى بولعان جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ونىڭ قانداي دا ءبىر يدەولوگيامەن بايلانىس­تا بولعانىن ءالى انىقتاعان جوق. سەبەبى ول سول جەردە-اق ءتىل تارتپاي كەتتى.

Wall Street Journal گازەتى, Associated Press اگەنتتىگى مەن CNN تەلەكومپانياسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا سىلتەمە جاساپ, كرۋكستىڭ ميتينگ ماڭىن­دا قالعان كولىگىنەن دە, قالا سىر­تىنداعى پيتتسبۋرگتەگى ۇيى­نەن دە جارىلعىش زاتتاردىڭ تابىل­عانىن راستاپ وتىر.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ول وقيعادان بىرنەشە كۇن بۇرىن عانا الەۋمەتتىك جەلىگە رەسپۋبليكاشىلاردى, اسىرەسە ترامپتى جەك كورەتىنىن بايانداعان بەينەجازبا جاريالاعان ەكەن. بىراق كوپ ۇزاماي ءوشىرىپ تاستاعان.

قالاي بولعاندا دا, ەندى امەريكادا ساياسي تۇلعالاردىڭ, ساياسي جيىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى كۇ­شەيتىلمەك. وعان پرەزيدەنت بايدەن ۋادە بەرىپ, الداعى ۋا­قىت­­تا رەسپۋبليكالىق پارتيا مي­تينگىلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى كۇ­شەي­تىلەتىنىن ايتتى.

«مەن قۇپيا قىزمەت باسشىسىنا بارلىق قاۋىپسىزدىك شارالارىن قايتا قاراۋدى تاپسىردىم», دەدى بايدەن.

ال اق ءۇي ترامپ پەن ونىڭ جاق­تاس­تارى­نا جاسالعان قاستان­دىق­قا بايلانىس­تى تاۋەلسىز تەرگەۋ جۇرگىزۋگە بۇيرىق بەردى.

دونالد ترامپتىڭ اعا كەڭەس­شىسى ستيۆەن مۋر BBC-گە بەرگەن سۇحباتىندا ميتينگ قاتىسۋ­شىلارىنا ەمىن-ەركىن وق اتىلۋىنا قۇپيا قىزمەت جاساعانىن قالايشا جول بەرىپ قويعانىنا بايلانىستى كوپ سۇراق تۋىنداپ جاتقانىن مالىمدەدى. ءوز كەزەگىن­دە كونگرەستەگى رەسپۋبليكالىق­تار باسشىلىق ەتەتىن وكىلدەر پالاتاسى قاداعالاۋ كوميتەتىنىڭ شاقىرۋىمەن اقش قۇپيا قىزمەتىنىڭ باسشىسى كيمبەرلي چيتل 22 شىلدە كۇنى كونگرەسس الدىندا جاۋاپ بەرەتىن بولدى.

بايدەن نە دەيدى؟

اقش پرەزيدەنتى جەكسەنبى كۇنى اق ۇيدەگى كابينەتىنە كەلىپ, تەلەارنالاردىڭ پرايم-تايم ۋاقى­تىندا حالقىنا بەي­نەۇن­دەۋ جولدادى. دجو باي­دەن ءوزى­نىڭ قاراشا ايىندا بولاتىن ساي­لاۋداعى باستى ساياسي قار­سى­لاسى بولىپ وتىرعان دونالد ترامپ­تىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونگەنى­نە وكىنىش ءبىلدىرىپ, الاڭ­داپ قال­عا­­نىن جەتكىزدى. جانە جۇرت­شى­لىق­تى كۇدىكتىنىڭ مۇن­داي قادامعا قان­­داي ويمەن بار­عانىنا قاتىس­تى اسى­عىس كوز­قاراس قالىپتاستىر­ماۋ­عا شاقىر­دى. جانە ەل سايا­ساتىن­داعى قىزۋ­قاندىلىقتى ورشىت­پەۋ كەرەكتىگىن مالىمدەدى.

ء«بىز امەريكادا مۇنداي جولمەن جۇرە المايمىز جانە جۇرمەۋىمىز دە كەرەك. امەريكا­دا مۇنداي كۇش كورسەتۋگە, جالپى ەشقانداي وزبىرلىققا ورىن جوق. وزبىرلىقتىڭ قالىپتى جاعدايعا اينالۋىنا جول بەرە المايمىز. مەن بارلىعىڭىزدى دونالد ترامپتى اتقان ادامنىڭ مۇنداي قادامعا بارۋىنا تۇرتكى بولعان سەبەپتەرگە جانە ونىڭ سايا­سي ۇستانىمىنا قاتىستى اسىعىس پىكىر بىلدىرمەۋگە شاقىرامىن. فتب-نىڭ جانە ونىڭ سەرىكتەس-ۆەدومستۆولارىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەيىك», دەدى اقش پرەزيدەنتى ۇندەۋىندە.

وقيعا ءالى ساراپتالادى

ترامپتىڭ جاقتاستارى بۇل قارۋلى قاستاندىقتان كەيىن ونىڭ دەموكراتيالىق پارتياداعى قارسىلاستارى ەكس-پرەزيدەنتتى بارلىق كۇنالارى ءۇشىن ايىپتايتىن جالپى اتموسفەرا تۋدىر­عانىن ايتىپ, نارازىلىق بىلدىرە باستادى.

ال امەريكالىق ءباسپاسوز­دىڭ حابارلاۋىنشا, ترامپ پەن ونىڭ سايلاۋالدى ميتين­گى­سىنە قاتىسۋشىلارعا وق اتقان 20 جاستاعى توماس كرۋكس رەسپۋب­ليكالىق پارتيا­نىڭ جاقتاۋشىسى رەتىندە رەسمي تىركەلگەن ەكەن. ايتپاق­شى, قىلمىسكەر ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىگە جۇكتەگەن بەينەجازباسىنداعى ءسوزى اراسىندا «مەنى بەكەر تاڭدادىڭىزدار» دەپ تە ايتىپ قالادى. كرۋكستىڭ رەسپۋبليكاشىلارعا قانداي ويمەن قوسىلعانى سول كۇيى جۇمباق بولىپ قالا بەرمەك. ءبىر انىعى, ول ءوزى تىركەلگەن پارتيانىڭ بەدەلدى كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرىنىڭ ارتىنان كەلىپ پىشاق ۇرعانداي ارەكەتكە باردى.

قىسقاسى, ترامپتىڭ ءوز قاۋىپ­سىزدىك قىزمەتىندە كادرلىق وزگەرىستەر ورىن الىپ جاتقان سياقتى. قالاي دەسەك تە, ءدال قازىر قىزدى-قىزدىمەن ترامپقا جاسالعان قاستاندىققا قاتىستى الەۋمەتتىك جەلىدە سان ءتۇرلى سايا­سي پىكىر ايتىلىپ, تەلەارنا­لاردا ساراپشىلار نەشە ءتۇر­لى بولجام جاساپ جاتىر. را­سىندا قىلمىسكەردىڭ رەس­پۋب­­­ليكالىق پارتيادان بولۋى, پوليتسيانىڭ ميتينگ ماڭىن­دا ءبىر ەر ادامنىڭ ساراي شاتىرىندا كۇماندى ادامنىڭ جات­قانى تۋرالى ەسكەرتپەسىنە ەلەڭ ەتە قويماۋى, نەبارى 130 مەتر قاشىقتا جاتقان قارۋلى ادام­دى وعان قاراما-قارسى باعىت­تاعى سارايدىڭ توبەسىندە وتىر­عان قۇپيا قىزمەتتىڭ كاسىبي مەر­گەندەرىنىڭ كورمەۋى كۇمان تۋدىرىپ وتىرعانى راس. وقيعانىڭ انىق-قانىعى الداعى ۋاقىتتا جاريا بولا جاتار. ال كەشە دونالد ترامپ كەزەكتى ۇلكەن ميتينگ بارىسىندا كۇزدە وتەتىن پرەزيدەنت سايلاۋىنا رەسپۋبليكالىق پارتيا اتىنان تۇسەتىن باستى كانديدات بولىپ رەسمي تۇردە بەكىتىلدى.