وقيعا • 28 ماۋسىم, 2024

ءسوز قادىرىن ۇققان بىلەدى

380 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ءسوز قادىرى ءبوز قادىرىنەن ارزانداپ كەتكەن زاماندا ارىداعى الاش جۇرتى «وق جاراسى بىتەر, ءسوز جاراسى بىتپەس» دەپ كەسىمدى ءسوزىن كەلىستى ەتىپ ايتقاندىعىن جادىمىزدان شىعارماساق كەرەك-ءتى. دارقان دالانىڭ دانالىعىن بويىنا جيناعان دانىشپان اتالارىمىز ءسوز ونەرىن ۇلتتىق قۇندىلىق رەتىندە كەيىنگى ۇرپاعىنا مۇرا قىلىپ قالدىرعان.

جەر مەن جەسىر داۋىن جالعىز اۋىز سوزبەن شەشكەن بۇرىنعىلار ءاز جانىڭ­دى جازىلماستاي جارالايتىن قۇدىرەتتىڭ ء­سوز ەكەندىگىن جانە سول جارادان ەمدەپ ­الاتىن كۇشتىڭ دە ءسوز ەكەندىگىن جاقسى بىل­گەن. سوندىقتان دا سويلەۋ پارقىنا, قاي جەردە نەنى ايتىپ, نەنى ايتپاۋ كەرەك­تىگىن دە سانامەن سالماقتاعان. وسىدان اتتاي قىرىق جىل بۇرىن جۋرناليستيكا­نىڭ جالىنا جارماسقاندا ءسوز ونەرىن ەركىن مەڭگەرگەن الدىڭعى بۋىن اعالارى­مىز قولىمىزعا قالام ۇستاتىپ وتىرىپ, ءار سوزىڭە ايرىقشا ءمان بەر, استارى­نا بۇككەن ماعىنا-مازمۇن كىمگە, قالاي اسەر ەتەتىندىگىن باعامدا, تاۋىپ ايت­قان ءبىر سوزىڭمەن جانىن جادىراتاسىڭ, جاڭىلىپ ايتقان ءبىر سوزىڭمەن جا­نىن جارالايسىڭ دەۋشى ەدى.

وبلىستىق «كوكشەتاۋ پراۆداسى» گازەتىنە جازۋشى جانايدار مۋسين باسشىلىق جاساپ تۇرعان كەزدە رە­داكتسيادا وتەتىن لەزدەمەلەردە ءار ما­قالا بۇگە-شۇگىسىنە دەيىن تالدانىپ, جازعان ءسوزىمىزدىڭ ورىندى, ورىنسىزى قولمەن قويعانداي كورسەتىلىپ, تالداناتىن. ول ءبىر زامان ەدى. ءتىل ۇستارتقان ۇستا­حانا ء«مۋسيننىڭ مەكتەبى» دەپ اتالاتىن. بۇگىنگى كۇنى ءبىز وسى ۇستانىمنىڭ ۇدەسىنەن شىعا الىپ ءجۇرمىز بە, الدە جوق پا؟ ماسەلەنىڭ ءمانىسى ءدال وسى جەردە جاتقان ءتارىزدى. ءسوز ۇستاعان ەل اعا­سى­نىڭ ءسوز ساپتاۋىنا قاراپ باعالاي­تىن ەدىك قوي. كوبىك ءسوز تۇيدەك-تۇيدەك. ىشى­نەن كەيدە ءدانىن دە تابا الماي قالا­سىڭ. ەلىنە قورعان, ۇرپاعىنا ۇلگى بولعان بۇ­رىن­عىنىڭ ابىزدارىنىڭ ءسوزى ءتالىمدى تاربيە, ءورىستى ونەگە ەمەس پە ەدى. تۇتاس ءبىر مەكتەپ-تۇعىن. مىنە, سول كەزدە ءسوز قادىرى ادامنىڭ ءوز قادىرى بولىپ ەسەپتەلەتىن. ءسوزىن سالماقتاعان بىلايعى جۇرت ءسوزى قۇنسىزدىڭ ءوزى قۇنسىز دەر ەدى.

بۇگىنگى تاڭدا اقپاراتتار لەگى تەڭىز­دىڭ اقباس تولقىنىنشا الاسۇرىپ-اق تۇر. بىلايعى جۇرت قاي ءسوزدىڭ شىن, قاي ءسوز­دىڭ جالعان ەكەنىن باستان جاقتى ايىر­عانداي ەتىپ انىقتاي المايتىنداي كۇيگە ءتۇستى. بۇل سوزگە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ازايعاندىعىن كورسەتەتىن شىعار. ونىڭ ۇستىنە قۋاتى كەمىگەن, ساۋلەسى ازايعان.

ىلكى زاماندا كوش باستاعان كوسەم­دەر, ەل باستاعان شەشەندەر ۇرپاعىن اس پەن تويدا اتالى سوزىمەن تاربيەلەگەن. بۇ­گىن­­گى اسقا, تويعا بارىپ كورىڭىزشى, اسىرا ماق­تاۋ. وزگەنى ەمەس, ءوزىن. تىڭداعان ءتامام جۇرتتىڭ تۇگەلگە جۋىعى رەتسىز, ءجون­­سىز سوزگە ك ۇلىپ وتىرادى. قايران دا قاي­­ران ءسوز­دىڭ قادىرى كەتكەندىگى سول ەمەس پە؟ ءسوز­دى تەگىن دۇنيە كورىپ, ايتەۋىر سويلە­گەن­­نىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ قىزىل قۋىرداق قۋى­را بەرسە, تالعام ازايىپ, قادىر كەمىمەك.

ءسوز – تاربيە قۇرالى. اتا مەن اجە­نىڭ ءاي دەگەنىن ۇعاتىن بالا بولسا, كانە­كي. قوعامداعى كەيبىر كەلەڭسىز كورىنىس­كە كۋا بولعان كەزدە جەتپەي جاتقان ولقى­لىق وسى ماڭدا دەپ ويلايتىنىم بار. ارىدەن ويلاعان ارىداعى اتامىز «جىلى-جىلى سويلەسەڭ, جىلان ىنىنەن شىعادى» دەگەندى نەگە ايتتى دەيسىز. قازاق قوعامى ءۇشىن كۇردەلى ماسە­لەگە اينالعان ۇرپاق تاربيەسىندە نەمەرە­نىڭ باسىنان سيپاپ وتىرىپ جەتەسىنە حال­قىمىزبەن بىرگە جاساسىپ كەلە جات­قان ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى سىڭىرەتىن ۇلا­عات­تى اعا بۋىننىڭ, اق ساقالدى اتا مەن اق جاۋلىقتى اجەنىڭ مەيىرىم تۇنعان ءجۇزىن اڭسايتىنىم بار كەي-كەيدە.

قۇنارسىز ءسوز كوبەيىپ كەتتى دەپ ىشىمىزدەن قان جىلاپ وتىرىپ, ءوزىمىز دە دىلمارسىعانىمىز جاراسپاس. ءسوز قادىرى تۋرالى اڭگىمەنىڭ ءتۇيىنىن وسى جەردەن قايىرعانىمىز ءجون. 

سوڭعى جاڭالىقتار