فوتو: aif.ru
جاقىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۋكراينا استاناسى كيەۆ قالاسىندا بولعان وتانداسىمىزدىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرگەن قاستاندىق ارەكەتكە قاتىستى پىكىر ءبىلدىرىپ, زارداپ شەگۋشى ازامات قۇقىعىنىڭ قورعالۋىنا جانە جەدەل ىزدەستىرۋ مەن تەرگەۋ جۇمىسىنا بارىنشا جاعداي جاسالۋىن ءوز باقىلاۋىنا العانىن مالىمدەدى.
پرەزيدەنتتىڭ بۇل جاعدايعا بەيجاي قاراماي, وقيعاعا بىردەن نازار اۋدارىپ, سىرتتاعى ەل ازاماتىنا كوڭىل ءبولۋى, ەڭ جوعارى دەڭگەيدە باقىلاۋ جاساۋى جۋرناليست رەتىندە مەنى دە قۋانتتى.
جۋرناليستيكا قاشاندا اسا قاۋىپتى ماماندىقتار قاتارىنا جاتاتىنىن قالىڭ كوپشىلىك جاقسى بىلەدى. ءتۇرلى سىرتقى-ىشكى ساياسي-قارجىلىق توپتار كوبىنە-كوپ جۋرناليستەردى ءارتۇرلى ماقساتتا پايدالانادى.
كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە دەموكراتيالىق ۇلكەن وڭ وزگەرىستەر مەن زاڭنىڭ ۇستەمدىگىنە, كونستيتۋتسيانىڭ نورمالارى مەن قاعيداتتارىنا باسا نازار اۋدارۋ ناقتى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسا باستاعانىن كوزى قاراقتى, كوكىرەگى وياۋ كوپشىلىك بىلەدى, تۇيسىنەدى.
كۇنى كەشە مەملەكەت باسشىسى قول قويعان «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ دامۋى مەن بيلىكتىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەتىن تەتىكتەردى بارىنشا قامتىپ وتىر. ارينە, ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك بيلىگى جۇيەسىندە ءجۇرىپ جاتقان ترانسفورماتسياعا كەدەرگى جاساپ, ەلدىڭ بەدەلىن تۇسىرۋگە تىرىساتىندار ءۇشىن قازاقستاندى كىنالى ەتۋ ءتيىمدى.
جۋرناليست رەتىندە اقپارات ايدىنىنداعى, الەۋمەتتىك جەلىدەگى وي-پىكىرلەردى قاراپ جۇرەمىن. YouTube ۆيدەوحوستينگىندەگى كەي باعدارلامالاردى مەزگىل-مەزگىل كورەمىن. قازاقستان ونداي ارنالارعا تىيىم سالعان ەمەس. راس, جۋرناليستىك اقپارات بەرۋ تاسىلدەرى قىزىقتى بولسا دا, كەي كەزدەرى بەلگىلى ءبىر مۇددەلەر تاپسىرماسىنا وراي جاسالاتىن ماتەريالداردىڭ «قۇلاعى» ەدىرەيىپ تۇراتىنى بار. مەن كەيبىر نارسەلەرمەن كەيدە كەلىسەمىن, كەيدە كەلىسپەيمىن, بىراق دەموكراتيالىق قوعامدا الۋان ءتۇرلى پىكىردىڭ بولعانى كەرەك. بۇگىندە «بيلىكتى سىناۋ مونوپولياسى» تەك الەۋمەتتىك جەلىنىڭ, ءتۇرلى YouTube ارنالاردىڭ ەنشىسىندە عانا ەمەس. قازىر ءداستۇرلى مەديادا دا, ءتىپتى پارلامەنت مىنبەرىنەن دە سىن كۇنارا ايتىلىپ جاتىر. قۇرعاق سىن ەمەس, ناقتى ۇسىنىستار مەن ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارى دا ايتىلادى.
قازىرگى اۋديتوريانىڭ ساياسي ساۋاتى ارتقان سايىن اقپاراتتىق تالعام دا وزگەرگەن. بۇل – زاڭدىلىق. سوندىقتان بايىبىنا بارماي جاتىپ بايبالام سالاتىن كوپ YouTube ارنالار اۋديتورياسىنىڭ سيرەۋى دە بايقالا باستادى. ياعني بۇگىندە كوپشىلىك ساپالى كونتەنتتەن بولەك, اقپاراتتىق ونىمدەردى ساياسي ساۋاتتىلىق جانە ساياسي كوزقاراس تۇرعىسىنان دا سارالاپ, تارازىلاپ كورەتىن بولعان.
مۇنى ايتىپ وتىرۋىمنىڭ نەگىزگى سەبەبى – باز بىرەۋلەر جار سالىپ, مەملەكەتتىك بيلىككە كۇيەسىن جاققىسى كەلۋى مۇلدە ميعا قونىمسىز جايت. ءبىر ەل – ءبىر مۇددە جولىنداعى قازاقستاننىڭ سالماقتى ۇستانىمى كەيبىرەۋلەرگە ۇنامايدى. ەلگە قىسىم جاساپ, ۇلتتىق مۇددەدەن اۋىتقۋعا ماجبۇرلەۋ ارەكەتتەرى ءالى دە جالعاسۋى دا ىقتيمال. «جاۋ جوق دەمە – جار استىندا, ءبورى جوق دەمە – بورىك استىندا» دەگەن حالقىمىز. ازاماتتارىمىزدىڭ قازىرگى ۋاقىتتا وتە سەنىمدى بەينە جانە اۋديونى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مانيپۋلياتسيالىق تەحنولوگيالارعا بەرىلمەۋى دە اسا ماڭىزدى.
ال جۋرناليست ايدوس سادىقوۆ قازاقستان ازاماتى بولعاندىقتان كونستيتۋتسيانىڭ 18-بابىنا سايكەس – «رەسپۋبليكا ءوز ازاماتتارىن ءوز شەكاراسىنان تىس جەردە قورعاۋعا جانە قامقورلىققا الۋعا كەپىلدىك بەرەدى» جانە دە ۋكراينانىڭ ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا كومەك كورسەتىپ جاتقانىنا ريزاشىلىق بىلدىرەمىز. باستىسى, جەرلەسىمىزدىڭ دەنساۋلىعى تەزىرەك وڭالۋىن تىلەيمىز. ال تەرگەۋ اياقتالعانشا, اسىعىس قورىتىندى جاساماۋ ءبارىمىز ءۇشىن ماڭىزدى.
جاقىندا قول قويىلعان زاڭعا قايتا ورالار بولساق, تەلەراديو ارنالارىندا قازاقتىلدى كونتەنتتەر ۇلەسىنىڭ 60 پايىزعا ارتتىرىلاتىنى دا كوڭىلگە قونىپ وتىر. ەكى جىلداي ۋاقىت بويى تالقىلانعان تاقىرىپقا ءبىز دە, باس رەداكتورلار كلۋبى اتىنان قوعامدىق ۇيىم رەتىندە ءبىرتالاي ۇسىنىس بەرگەنبىز. ولاردىڭ بىرقاتارى وتپەي قالعانىمەن, جاڭا زاڭدا ءبىرشاما جاڭاشىلدىق, وڭدى وزگەرىستەر بار ەكەنى راس.
بيبىگۇل جەكسەنباي,
سەنات دەپۋتاتى, «باس رەداكتورلار كلۋبى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى
