بەلسەندى ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعى عيماراتىندا بايقاۋ تاڭعى ساعات 10-دا باستالدى. بىراق ۇمىتكەرلەر ەرتە كەلىپ, كەزەككە تۇرىپ قويىپتى. سولاردىڭ ىشىنەن قولىنا قۇجاتتارىن ۇستاعان جاس جىگىتتى اڭگىمەگە تارتتىق.
ءوزىن ەربول جانىبەك دەپ تانىستىرعان ول ەشكى شارۋاشىلىعى بويىنشا بيزنەس جوباسىن قورعاۋعا كەلىپتى. ايتۋىنشا, سەكسەك اتا تولىنەن كول-كوسىر پايدا تابۋعا بولاتىن كورىنەدى. جوباسىندا كۇنىنە 1,5-5 ليترگە دەيىن ءسۇت الىپ, ودان قۇرت, ىرىمشىك, ايران, يوگۋرت باسقا دا ونىمدەر جاساپ ساتۋ كوزدەلگەن. ۇمىتكەر قالانىڭ قايتپاس شاعىن اۋدانىندا تۇرادى. ءۇيىنىڭ سىرتىندا 15-20 ەشكىنى باعاتىن جايىلىم جەر بار ەكەن. قوراجايى دا دايىن سەكىلدى. گرانت قاراجاتىنا اسىل تۇقىمدى گوللانديالىق ون زاانەن ەشكىسى مەن ءبىر تەكە الماقشى. ە.جانىبەكتىڭ ايتۋىنشا, كەزىندە تەمىرلان ەشكى فەرماسى بولاتىن. كەيىن ول تاراپ اسىل تۇقىمدى ەشكىلەردى قالانىڭ شارۋاشىلىقتارى ءبولىپ العان كورىنەدى. مالدى سولاردان بارىپ ساتىپ الامىن دەيدى.
زاانەن ەشكىسى كۇنىنە 1,5-5 ليترگە دەيىن ءسۇت بەرەدى ەكەن. اسا قاتتى كۇتىمدى دە قاجەت ەتپەيتىن مالدىڭ تۇقىمىنان دەيدى. شوپتەن جوڭىشقا, جەمنەن مايدالانعان جۇگەرى, ارپا بەرسە بولعانى. ال تەكەنى جىل سايىن اۋىستىرىپ تۇرۋ كەرەك ەكەن. ول قان تازالىعى ءۇشىن قاجەت. ەشكى باعاتىن شارۋاشىلىقتاردا تەكە كوپ, سولارمەن اۋىسىپ وتىرۋعا دا بولاتىنىن ايتادى كەيىپكەرىمىز. ەربولدىڭ تەمىرلان ەشكى فەرماسىندا جۇمىس ىستەگەن دوستارى بار. سولاردان تاجىريبە الماسىپ, وسى كاسىپتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنىپتى. قازىر دوستارى ەشكى باعىپ تابىستى كاسىپكەرگە اينالعان. كەيىپكەرىمىز جالپى ەشكىنىڭ ءسۇتى وتە پايدالى, اسىرەسە سابيلەرگە, قارت كىسىلەرگە پايداسى مول ەكەنىن ايتادى. ەشكى ءسۇتىنىڭ ءبىر جاقسىسى اللەرگيا تۋدىرمايدى. دۇكەندەرگە تاراتۋمەن بىرگە, قاراپايىم تۇرعىندار ينستاگرامم, ۆاتساپ الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى جارناما ارقىلى ىزدەپ تاۋىپ, ساتىپ الادى ەكەن. كەيىپكەرىمىز ءۇيىنىڭ جانىندا كىشىگىرىم تۇرعىزعان كەپەسى بارىن, سونى تسەحقا اينالدىرىپ, بيىل ءسۇت, ايران, قۇرت ىستەپ, كەلەسى جىلى يوگۋرت, ىرىمشىك, برىنزا جاساۋعا كىرىسەتىنىن ايتتى. ەشكىنىڭ سۇتىنە سۇرانىس ازايماعان. پايدالى ەلەمەنتتەرى بويىنشا انا سۇتىنە جاقىن. بۇگىندە ساتىلۋ باعاسى 700 تەڭگەدەن باستالىپ, مىڭ تەڭگەدەن اسادى. دۇكەندەردە ەشكى ءسۇتىنىڭ وتپەي قالعان كەزى بولماعان دەيدى. ءبىر ەشكىنىڭ قۇنى 130 مىڭ تەڭگەنىڭ ۇستىندە بولسا, لاقتارى 60 مىڭ تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە ەكەن. ەربولدىڭ نەگىزگى ماماندىعى ەلەكتريك. بىراق ونىڭ بار ارمانى – ەشكى شارۋاشىلىعىن قولعا الۋ. ءبىر جارىم ميلليون تەڭگە گرانت قاراجاتى ويدا جۇرگەن بيزنەس جوباسىن ىسكە اسىرۋعا جەتەتىنىن مالىمدەدى. سول سەبەپتى بايقاۋعا قاتىسىپ, ۇلكەن ۇمىتپەن كەلىپ وتىر ەكەن. ءبىز دە ونىڭ الداعى ىستەرىنە ساتتىلىك تىلەدىك.
بىزبەن تىلدەسكەن تاعى ءبىر ۇمىتكەرى دانا ساپاروۆا ۇيىندە توي-جيىنعا تاپسىرىسپەن ءتۇرلى ءتاتتى پىسىرەدى. كوپبالالى انا. ءتورت بالا-شاعاسى بار. كۇيەۋى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ەڭبەككە جارامايتىندىقتان ۇيىندە جۇمىسسىز وتىر. كەيىپكەرىمىز الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ءتۇرلى توي-تومالاق, قۇدايى تاماقتارعا, دۇكەندەردەن تاپسىرىس قابىلدايدى. ءتورت بالاسى دا ءالى كىشكەنتاي, ونىڭ ۇستىنە ۇلكەنى ۇل بولعاندىقتان باۋىرساق, سامسا, تاتتىلەردى ءبىر ءوزى پىسىرەدى ەكەن. ەندى كاسىبىن كەڭەيتىپ, جانىنا كومەكشى السام با دەگەن نيەتپەن كونكۋرسقا قاتىسىپ كورۋگە نيەتتى. قازىر كەلىنشەك تاپسىرىس ونىمدەرىنىڭ ءبارىن ۇيىندە دايىندايدى. اس بولمەدەگى گاز پليتاسى مەن توڭازىتقىش ازدىق قىلىپ جاتىر. سوندىقتان ەسىگىنىڭ الدىنان كىشىگىرىم تسەح بولاتىن عيمارات سالىپ, ءىشىن گرانت قاراجاتىنا ساتىپ الاتىن كۋلينارلىق كەرەك-جاراقتارمەن جابدىقتاماقشى. ەڭ ءبىرىنشى قاجەت دۇنيە ول ۇلكەن گاز پليتاسى مەن توڭازىتقىش, سوسىن ميكسەر مەن ءاسۇي كومباينى دەيدى. كوزگە كورىنبەيتىن مايدا-شۇيدە زاتتاردىڭ وزىنە اجەپتاۋىر اقشا كەتەدى ەكەن.
تاپسىرىسپەن ءتۇرلى ءبالىش, تاتتىلەر پىسىرەتىن جانداردىڭ جارناماسى قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە وتە كوپ. ءتىپتى وسى سالاداعى كونديتەرلىك جەلىلىك دۇكەندەر دە دامىعان. تاپسىرىس بەرسەڭىز بولعانى, وزدەرى ءپىسىرىپ, كەلىسىلگەن ۋاقىتتا ايتقان مەكەنجايىڭىزعا جەتكىزىپ بەرەدى. كەيىپكەرىمىزگە وسى ساۋالدى قويعاندا ءبىز تۇرىپ جاتقان ءۇيىمىزدىڭ اينالاسىندا ونداي قىزۋ باسەكەلەستىك جوق, ءبارى مەن پىسىرگەن ونىمدەردى ۇناتقاندىقتان تەك ماعان عانا تاپسىرىس بەرەدى دەپ ك ۇلىمسىرەي جاۋاپ بەردى. وزىنە دەگەن سەنىمى كۇشتى بولعاندىقتان دا تاۋەكەلگە بەل بۋىپ, بايقاۋدا باعىمدى سىناپ كورسەم دەپ كەلىپتى. كۇيەۋى دە, ءوزى دە جۇمىسسىز, شيەتتەي بالا-شاعاسى بار بۇل وتباسىنىڭ نەگىزگى تابىس كوزى بالالارعا بەرىلەتىن جاردەماقى بولسا, ءبىر جاعىنان تاپسىرىستار ارقىلى ءتۇسىپ جاتقان پايدا دا كۇندەلىكتى شىعىننىڭ ءبىر بولىگىن جاۋىپ وتىر». كەزىندە ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى دەگەن پەداگوگيكالىق ماماندىقتى بىتىرگەنىمەن, تۇرمىس قۇرعالى بالا-شاعامەن ۇيدەن شىعا الماپتى. قازىر دە مەكتەپكە جۇمىسقا تۇرعىسى كەلەدى, الايدا كىشكەنتاي بالالارىنا قارايتىن ادام بولماعان سوڭ ءۇي جاعدايىنداعى كاسىپكەرلىكتى قولايلى كورەدى.
ەرجان اياپبەرگەنوۆ ەسىمدى تاعى ءبىر ۇمىتكەرمەن سويلەسكەنىمىزدە گرانت قاراجاتىنا كومپيۋتەرلىك قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الۋ ويىندا بار ەكەنىن بىلدىك. كەڭسەلىك تەحنيكا وعان ءتۇرلى ەلەكتروندى قۇجاتتاردى تولتىرۋ ءۇشىن قاجەت ەكەن. سەبەبى ول تۇرمىستىق تەحنيكا دۇكەندەرىنەن زات ساتىپ العان كليەنتكە تاۋار جەتكىزۋشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. زاتتى كليەنتكە اپارىپ بەرگەن سوڭ ارادا الىس-بەرىستى راستايتىن قۇجاتتار كەرەك بولادى. سولاردى راسىمدەۋ ءۇشىن كومپيۋتەرلىك قىزمەت ورتالىعىنا بارۋعا ءماجبۇر. «جەكە ءوزىمنىڭ كەڭسەلىك تەحنيكام بولسا, قينالماس ەدىم, سوعان قاراي جۇكتەمەنى دە كوبەيتۋگە بولار ەدى», دەيدى.
ءوز كەزەگىندە بايقاۋدىڭ كوميسسيا توراعاسى, شىمكەنت قالالىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى رۇستەم اشەتاەۆ بيىلعى كونكۋرستىڭ ەرەكشەلىگى تۋرالى ايتىپ بەردى.
جاۋاپتى تۇلعانىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل جولعى كونكۋرستا گرانت قاراجاتى 1 ملن 476 مىڭ تەڭگەگە وسكەن. بىلتىر ونىڭ كولەمى 1 ملن 300 مىڭ تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە بولعان ەكەن. سونداي-اق ۇمىتكەرلەردىڭ بيزنەس-جوبالارى كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ الدىنداعى كومپيۋتەردە ەلەكتروندى نۇسقادا كورىنىپ تۇرادى. كوميسسيا مۇشەلەرى تەك الدىندا جاتقان باعالاۋ قاعازىن عانا جازباشا تولتىرادى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە قاعازباستىلىقتان ارىلتۋ ءۇشىن جاسالىپ وتىر. سونىمەن بىرگە ءاربىر ۇمىتكەردىڭ بيزنەس-جوباسىن قورعاعان ءساتى Facebook پەن Instagram جەلىسىندە تىكەلەي ەفير ارقىلى كورسەتىلەدى. كوميسسيا توراعاسى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ مۇنداي قادامعا, ەڭ الدىمەن, بايقاۋدىڭ اشىقتىعى پەن مولدىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارعانىن جەتكىزدى. انتيكور قىزمەتىنە دە باقىلاۋشى رەتىندە كوميسسيا وتىرىسىنا قاتىسۋعا حات جولدانىپتى.
«وسى تۇستا ايتا كەتكەن ءجون, بيزنەس جوبالاردىڭ ءبىرازىنان قاتە بايقادىق. كەيبىرى بۇرىنعى جوبالاردى كوشىرىپ اكەلە سالعان. بيزنەس جوبانى جاساپ بەرگەن ازاماتتار ءتيىستى ەڭبەكاقىسىن السا دا ءوز جۇمىستارىندا كوپ قاتەلىك جىبەرگەن. سونىڭ سالدارىنان قولداعىمىز كەلگەن جوبالاردى تەحنيكالىق قاتەلىكتەرگە بولا جوعارى باعاسىن بەرە المادىق. بيزنەس باستامالاردىڭ ىشىندە جىلداعىداي كونديتەرلىك, جارتىلاي فابريكاتتى ءونىم ازىرلەۋ جوبالارى وتە كوپ. دەگەنمەن وعان ەندى سەرۆيستىك قىزمەتتەر قاتارى قوسىلىپ جاتىر. ماسەلەن, ونىڭ اراسىندا كوفە قايناتۋ اپپاراتىن ساتىپ الىپ, جالعا بەرۋ سەكىلدى قىزمەتتەر بار. الايدا گرانت قاراجاتى مۇنداي سەرۆيستىك قىزمەت جوبالارىنا بەرىلمەيدى. نەگىزىنەن باسىمدىقتى ءونىم وندىرۋشىلەرگە بۇرىپ جاتىرمىز. بيزنەس جوبانى دۇرىس جاساپ اكەلگەن ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگى گرانت قاراجاتىن جەڭىپ الاتىنىنا ەشقانداي كۇمان جوق. جوبانى قاتەسىز جاساۋ ءۇشىن الدىمەن ەرەجەسىمەن جاقسىلاپ تانىسىپ الىپ, سوسىن جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىمەن اينالىساتىن ورگان «مانساپ» ورتالىعىنداعى مامانداردىڭ كەڭەسىنە جۇگىنۋ قاجەت. ەگەر جوبا سولاردىڭ اقىل-كەڭەسىمەن جاسالسا, ەشقانداي قاتەلىك بولماۋعا ءتيىس», دەدى ر.اشەتاەۆ.
كوميسسيا توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل مەملەكەتتىك گرانت قاراجاتى شىمكەنت قالاسى بويىنشا 426 جەڭىمپازعا ۇلەستىرىلەدى. بۇگىنگى كونكۋرس ناتيجەسىنە قاراي ونىڭ تەڭ جارتىسى گرانتقا قول جەتكىزسە, قالعان جارتىسى جىل سوڭىنا تامان وتەتىن ەكىنشى كونكۋرستىڭ قورىتىندىسىنان كەيىن الاتىن بولادى. ال جالپى گرانتتىق بيزنەس جوباسى بايقاۋىنا قاتىسۋعا 1 200-گە جۋىق ادام ءوتىنىش قالدىرعان.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى بايقاۋدا جەڭىمپازداردى انىقتاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلىگىندە كەزىندە 5 جىل بۇرىن وسى بايقاۋ ءبىرىنشى رەت باستالعاندا العاشقى بولىپ گرانت جەڭىپ العان نۋليفار سايدۋللاەۆا ەسىمدى جاس كاسىپكەر كەلىنشەك تە بار. بۇگىنگى تاڭدا 30 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان ىسكەر ايەل جەكە وقىتۋ ورتالىعى, تىگىن تسەحى سەكىلدى بيزنەس جوبالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
