فورۋم • 11 ماۋسىم, 2024

ينجەنەريا اۋقىمى كەڭەيە تۇسەدى

75 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

وتكەن اپتا سوڭىندا داۋلەت سەرىكباەۆ اتىن­داعى شىعىس قازاق­ستان تەحني­كا­­لىق ۋني­ۆەر­­سي­تەتىنىڭ بازاسىندا ين­جە­نەر­لىك ءبىلىم سالاسى وقۋ-ادىس­­تە­مەلىك بىرلەستىگى­نىڭ كە­ڭەي­تىل­گەن كوشپەلى وتى­رىسى ءوتتى. قازىر ەلى­مىز­دەگى 52 جوعارى وقۋ ورنى ين­جە­نەر­لىك تەحني­كا­لىق باعىتتاعى ءبىلىم­ باعدارلامالارىن جۇزە­گە اسى­رىپ جاتىر. ماگيس­ترا­تۋ­را مەن دوكتورانتۋرادا 103 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الادى.

ينجەنەريا اۋقىمى كەڭەيە تۇسەدى

«بىلتىر 24 مىڭنان استام ستۋدەنت ينجەنەرلىك باعىتتا ءبىلىم الدى. قازىرگى ۋاقىتتا ين­جەنەرلىك بىلىمگە دەن قويعاندار كوپ. ينجەنەرلەردى دايارلاۋدا دا بىرقاتار جەتىستىككە جەت­تىك. قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان با­عىتتا 11 وقۋ-ادىستەمەلىك بار. جالپى,  8 مىڭنىڭ ۇستىندە ءبىلىم باعدارلاماسى بولسا, ونىڭ مىڭ جارىمى تەحنيكالىق باعىتتا. الايدا بۇل زامان تالابىنا ساي ما؟ سونى جۇيەلەپ الۋىمىز كەرەك», – دەيدى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىندە جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلجان جاراسوۆا.

وتىرىستا ايتىلعانداي, تەح­ني­كا­لىق وقۋ ورىندارىنىڭ كوبى كا­سىپورىندارمەن قارىم-قا­تى­ناستى نىعايتا تۇسۋلەرى قا­جەت.  وسكەمەن وندىرىستىك قالا بول­عان­دىقتان, د.سەرىكباەۆ اتىندا­عى شقتۋ ستۋدەنتتەرى پراكتيكا­­نى دا ءوندىرىس وشاقتارىندا وتە­دى. قارىم-قاتىناس تىعىز. دەگەن­مەن زامانعا قاراي ينجەنەر­­لىك-تەحنيكالىق باعىتتاعى مامان­داردى دايارلاۋدىڭ جاڭا تۇجى­رىمداماسى ازىرلەنىپ, تالقىعا ءتۇسىپ جاتىر.

جيىندا جاڭا تەحنولوگيا­نى مەڭگەرىپ, ەل ەكونوميكاسىن ىلگەرىلەتۋدىڭ جاڭا ءادىسىن قا­­لىپ­تاستىرۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن تەحنيكالىق, ينجەنەرلىك كادرلاردى جەتەلەۋىمىز كەرەك. اتالعان تۇجىرىمداماعا قا­تىسۋشىلاردىڭ ءبىرى ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحني­كالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مەن د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقتۋ ەكەندىگى دە ايتىلدى. الايدا قا­زىر ينجەنەرلىك باعىتتا كادر تاپ­شىلىعى بار. ونى شەشۋ ءۇشىن «ماماندىعىم – بولاشاعىم» جو­باسى جۇزەگە اسىپ جاتىر.

شقتۋ رەكتورى ساۋلە راح­مەتۋل­لينانىڭ سوزىنشە, بىلىكتى ما­مان دايارلاۋ ءۇشىن وقىتۋشى­لاردىڭ دەڭگەيى حالىقارالىق دارەجەدەگى تاجىريبەمەن سايكەسۋى كەرەك. بىلە بىلسەك, د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقتۋ – CDIO جۇيە­سىنىڭ قوزعالىسىنا ورتالىق ازيا كولەمىندە تۇڭعىش ەنگەن ۋنيۆەرسيتەت.

«كوشپەلى وتىرىسقا قاتىسۋ­شىلار شىعىس قازاقستاندا باس قوستى. كەلەسى قاي قالادا وتەتىنى بەلگىسىز. دەسە دە, تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر بازاسىنا بارىپ, ء­وز تاجىريبەمىزبەن بولىسۋگە دا­يىنبىز. 2022 جىلى سينگاپۋر­دە وتكەن فورۋمنان كوپتەگەن ماع­لۇمات الىپ قايتتىق. سوندا ءبىز ءوز ۋنيۆەرسيتەتىمىزدى تا­نىس­­تىرىپ, CDIO جۇيەسىن وقۋ باع­دارلاماسىنا قالاي ەنگىزىپ جاتقانىمىزدى كورسەتتىك. بۇل باستامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ­ستۋدەنتتەر وقۋىن اياقتاپ, وندى­رىسكە كەلگەندە بىردەن جۇمىسقا كىرىسۋىن باقىلاۋدا ۇستاۋ ەدى», – دەدى ساۋلە جادىگەرقىزى.

ءيا, د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقتۋ –  ورتالىق ازياداعى نە­گىز­گى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءبىرى. مۇندا وقى­عان ستۋدەنتتەر دە ءوندىرىس وشاق­­تارىندا قات ماماندىقتى الىپ شىعىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, وقۋ­دى تامامداعان تۇلەك­تەردىڭ ءجۇز پايىزعا جۋىعى جۇمىسقا ورنالا­سادى.

«جالپى, وقۋ ورنىنىڭ تاريحى تەرەڭ, وزىندىك ستراتەگياسى مەن ساياساتى بار. ينجەنەرلىك ءبىلىم جولىندا ۇلكەن توپ ەڭبەك ەتتى. ەندى وسى تاجىريبەنى باسقا ءبىلىم وردالارىندا قولعا العان­دى ءجون دەپ بىلەمىن», دەدى ءبىلىم ورداسىنىڭ رەكتورى.

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىندە جوعارى جانە جو­عارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى كو­­ميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلجان جاراسوۆا قا­زىر تەح­نيكالىق باعىتتاعى مامان­دىق­تارعا قانشا مامان تاپشى ەكە­نىن زەرتتەۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرادا ءبىلىم الاتىندار­عا ستيپەنديا تولەۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلىپ جاتقانىن ءسوز ەتتى.

سونداي-اق پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ عىلىمداردىڭ الدىندا قويعان تاپسىرماسى توڭىرەگىندە دە ءسوز قوزعالدى. اتاپ ايتساق, تەحنوگەندىك جانە تابيعي اپاتتاردى جوياتىن كادر­لاردى دايارلاۋ قاجەت. جاسىل ەنەرگەتيكانى دامىتۋ, سۋ قورىن ساقتاۋ, وقۋ ورىندارىن جەتىلدىرۋ, يندۋستريالدىڭ phd باعىتتارىن جانداندىرۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋگە ءتيىس.

جيىندا سەيسمولوگيا تاقى­رى­بىندا اڭگىمە ءوربىپ, ءتۇرلى تابيعي اپاتتى جويۋ وتە ما­ڭىز­دى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنى قاي­تالاندى. ەلىمىزدىڭ شىعىسى, وڭتۇستىك شىعىسى – سەيسميكالىق قاۋىپتى ايماق. ال ورتالىق قا­زاقستان تەحنوگەندىك جەر سىل­كى­نىسىنە بەيىم. بۇل سالادا زەرتتەۋ جۇرگىزىپ وتىرعان سەيسمولوگ عا­لىمدار پەكين عالىمدارىمەن تىكەلەي بايلانىستا. گيدرولوگيا جانە ينجەنەر گەولوگيا مامان­دىعى دا كەڭ ءورىس الىپ كەلەدى. بۇل ماماندىق ەڭ العاش 1932 جىلدان باستاپ سەمەيدە وقىتىلا باستاعان. ەندىگى كەزەكتە جوعارىدا اتالعان ينجەنەريا سالاسى جان-جاقتى دامي تۇسەدى.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار