سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
– نۇرلان تاڭىربەردى ۇلى, سىزدەردىڭ تاراپتارىڭىزدان اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار وراسان. الايدا ونى ءبىرىمىز بىلسەك, ەندى ءبىرىمىز بەيحابارمىز. ءتىپتى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋ سەكىلدى جۇمىستارمەن دە اينالىساسىزدار. الدىمەن وسى تۋرالى تارقاتىپ ايتىپ بەرەسىز بە؟
– ارينە, اتقارىپ وتىرعان قىزمەتتەرىمىزدىڭ ءبىرى وسى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋ. 2023 جىلدى بيىلمەن قوسا العاندا مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا باقىلاۋ باسقارماسىمەن جالپى جۇزگە تارتا تۇلعانىڭ قۇقىقتارى قالپىنا كەلتىرىلگەن. اتاپ ايتساق, تارتىپتىك جازانىڭ كۇشىن جويۋ, باعالاۋ پاراقتارىمەن تانىستىرۋ, بونۋس تولەۋ, سىناق مەرزىمىن ورناتۋ سىندى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتارى قارالدى. ماسەلەن, مەملەكەتتىك مەكەمەدە قىزمەتكەر جىل بويى جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ, جىل سوڭىندا ءتيىستى بونۋسىن الا الماي قالعان. دەپارتامەنت تاراپىنان تەكسەرۋدەن سوڭ قىزمەتشىنىڭ ەڭبەگى باعالانىپ, ءتيىستى بونۋسى تولەندى. سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندا ىستەيتىن 4 قىزمەتكەر زاڭسىز تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. ءبىزدىڭ مامانداردىڭ ارالاسۋىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتارى قالپىنا كەلتىرىلگەن.
– مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر اۋەلدە جان-جاقتى تەكسەرۋدەن سوڭ عانا قىزمەتكە قابىلدانادى. سويتە تۇرا ءتارتىپ بۇزۋلارى مۇمكىن. كوبىندە قانداي قۇقىق بۇزىلادى؟
– ءبىزدىڭ تاراپتان ۇنەمى تەكسەرۋلەر ءجۇرىپ تۇرادى. مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭناما تالاپتارىنىڭ ساقتالۋى بويىنشا ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمدارى نەگىزىندە دە ماسەلەنى نازارعا الامىز. ناقتى دەرەكتەر كەلتىرسەم, 2023 جىلدان بەرى 689 قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالعان. كونكۋرس راسىمدەرىنىڭ بۇزىلۋى, تارتىپتىك جازا قولدانۋ تۋرالى جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ بولىكتەرىندە ءجيى كەزدەسەدى. ايتا كەتەيىن, ءبىز جازا قولدانىپ قانا قويماي, الدىن الۋ شارالارىن دا ۇيىمداستىرامىز.
– سونداي-اق جوسپاردان تىس تەكسەرۋ ءىس-شارالارى دا بار ەمەس پە؟
– ارينە, ارىز تۇسكەن جاعدايدا تەكسەرۋ جوسپاردان تىس جۇرگىزىلەدى. بىلتىر مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا قاتىستى 62 ارىز-شاعىم كەلىپ ءتۇسىپ, 6 ءوتىنىش بويىنشا تەكسەرۋ ءىس-شارالارى جۇرگىزىلدى. تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا تورتەۋىنىڭ قۇقىعى قالپىنا كەلتىرىلدى. ازاماتتاردىڭ شاعىم تۇسىرەتىن نەگىزگى سالالارى – جەر قاتىناستارى گەودەزيا جانە كارتوگرافيا, بيزنەس جانە كاسىپكەرلىك. قۇقىق بۇزىلعان جاعدايدا ونى مىندەتتى تۇردە قالپىنا كەلتىرۋ كەرەك. تەكسەرۋ كەزىندە ءتورت ارىزدا كورسەتىلگەن فاكتىلەر ءوز دالەلىن تاۋىپ, ءتيىستى شارالار جاسالدى.
ايتا كەتەيىن, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىندە ىشكى باقىلاۋ قىزمەتتەرى دە جولعا قويىلعان. بىلتىر ىشكى باقىلاۋ ارقىلى 17 بىرلەسكەن تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, 870 زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ال بيىلعى 1 توقساندا 6 بىرلەسكەن تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, 207 بۇزۋشىلىق انىقتالدى.
– تۇسىنىكتى. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى قالپىنا كەلتىرىلدى دەپ جاتىرمىز. مىسال كەلتىرە الاسىز با؟
– ونداي مىسالدى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. بىراق جۋىقتا بولعان ءبىر جاعدايدى ايتايىن, بيىل 6 اقپاندا ريددەر قالاسىنىڭ تۇرعىنىنان شەتەل ازاماتىنا سەنىمحات بويىنشا جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرىن الۋ ءۇشىن قۇجاتتاردى قابىلداۋدان نەگىزسىز باس تارتقانى تۋرالى شاعىم تۇسكەن. ماماندار ارىزدى قاراپ, ءوتىنىشتى دەرەۋ قابىلداۋ جانە وبلىستىڭ حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ تۋرالى حات جولداندى. ال شاعىم بويىنشا قىزمەت الۋشىنىڭ ءوتىنىشى قابىلدانىپ جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرى بەرىلدى.
– ال مەملەكەتتىك قىزمەتكە تۇرامىن دەۋشى جاستارعا قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟
– جوعارى وقۋ ورىندارىنا بارىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قىر-سىرىن ءتۇسىندىرىپ جاتىرمىز. سەبەبى بىلتىردان بەرى جاس مامانعا كونكۋرسسىز مەملەكەتتىك قىزمەتكە وتۋگە مۇمكىندىك بەرىلدى. ەڭ باستىسى گرانتتا وقىپ, 3/3 دارەجەسى بويىنشا بىتىرۋگە ءتيىس. بىلايشا ايتقاندا, ءتورت پەن بەسكە وقىعان تۇلەك بولۋى كەرەك. سول تۋرالى جان-جاقتى ايتىپ جاتىرمىز. بيىلدىڭ وزىندە ءار فاكۋلتەتتىڭ تۇلەكتەرىمەن جەكە-جەكە كەزدەسىپ, ۆاكانسيا ۇسىندىق. جاستار ءبىرىنشى ايلىق سۇرايدى. ونى دا اشىپ ايتتىق. باس مامان بولىپ بارسا, قولعا 180 مىڭ تەڭگە الادى. بۇل جەردە, مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسقان ازامات تۇلعا بولىپ قالىپتاسادى, ءبىلىمى جەتىلەدى.
سونىمەن قاتار بيىلدان باستاپ وڭىرلىك كادرلىق رەزەرۆتى قالىپتاستىرۋدى باستادىق. وعان 35 جاسقا دەيىنگى 20 شاقتى ازاماتتى ىرىكتەپ قابىلدايمىز. ولار تەستىلەۋ ارقىلى بىرنەشە ەتاپتان ءوتتى. ەڭ جوعارى ۇپاي العاندار جەكە قاسيەتتەرىن باعالاۋ كەزەڭىنە ءوتتى. ودان وتكەن 42 ازامات استاناعا كەتتى. تامىز ايىنىڭ ورتاسىندا اڭگىمەلەسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ادىلدىك بولۋى ءۇشىن ولاردىڭ اتى-جوندەرىن دە بىلمەيمىز. تەك ءنومىر ارقىلى انىقتالىپ جاتىر.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
مەرەي قاينار ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
