وڭىردەگى ءبىلىم نىساندارىنداعى تىنىس-تىرشىلىكتى بەزبەندەيتىن ءباسپاسوز تۋرى اياسىندا ۇلتتىق داستۇرگە نەگىزدەلگەن قىرۋار جۇمىستىڭ قالاي قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعىن كورىپ, ءتۇيسىنۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋدى. ششۋچينسك قالاسىنداعى №7 قازاق مەكتەپ-ليتسەيى ءتاپ-ءتاۋىر ەكەن. مەكتەپ ءىشى بالالاردىڭ ساناسىنا سالماقتى وي سىڭىرەتىن قۇندىلىقتارمەن بەزەندىرىلگەن. 2021 جىلدان باستاپ وقۋ ورنى ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» ليتسەيلەرىمەن مەموراندۋم جاساپ, ءار اي سايىن تاربيە جۇمىستارىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جانعا جاعىمدى جاڭالىقتارىن ەسەلەي تۇسەدى. مىسالى, قىركۇيەك ايىندا جاۋاپكەرشىلىك ايلىعى ءوتىپتى. وسى ايلىقتىڭ اياسىندا تاقىرىپ كەڭىنەن اشىلىپ, وقۋشىلاردىڭ وي-تانىمىنا ورالىمدى تاربيە شۋاعى سەبەزگىلەگەن. ال «وقۋ مەكتەبى» جوباسى جاس ۇرپاقتى كوركەم ادەبيەتپەن دوستاستىرۋ باعىتىندا تالپىنىس جاساپ جاتىر. مەكتەپ وقۋشىلارى ۇلتتىق ادەبيەتتىڭ مايەگىمەن سۋسىنداپ, جان دۇنيەلەرىن ادەمى دە مازمۇندى الەمنىڭ شىرايلى شۇعىلاسىمەن كوركەيتە تۇسەدى. ءبىلىم وشاعىنداعى كادىمگى كيىز ءۇي بەينەسىندەگى ۇلتتىق مۋزەي دە كوزتارتارلىق جادىگەرلەرگە تۇنىپ تۇر. جاي عانا جادىگەر ەمەس, ەستە جوق ەسكى كەزەڭنىڭ تالاي ءساتىنىڭ كۋاگەرى ىسپەتتى. ناۋرىز ايىندا «قۇرمەت ايلىعى» ۇيىمداستىرىلىپتى. ءبىر اي بويى وقۋشىلار ۇلتتىق سالت-ءداستۇر مەن ادەت-عۇرىپتاردى سارالاي سالماقتاپ, باي مازمۇنىن باعامداپ, تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتكەن. حالقىمىزبەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان مول قازىنا جاس تولقىننىڭ وي تۇزەۋىنە, بوي تۇزەۋىنە سەپتىگىن تيگىزىپ جاتسا, عانيبەت ەمەس پە؟
مەكتەپتە انالار مەن اكەلەر كلۋبتارى دا بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. اسىرەسە ەكىنشى كلۋب جۇمىسى ايتارلىقتاي قىزىعۋشىلىق تۋعىزىپ وتىر. بۇرىن جۇمىسباستى اكەلەر پەرزەنتتەرىنىڭ وقۋ ۇلگەرىمىن انالارىنا تاپسىرىپ قويسا, ەندى وسى ءىس باستالعالى كوڭىل بولە باستاعان. ايتپاقشى, بۋراباي اۋدانىندا اكەلەر كلۋبى ەكى وقۋ ورنىندا عانا بار ەكەن. سونىڭ ىشىندە №7 مەكتەپتەگى «اسقار تاۋ» اكەلەر كلۋبىنىڭ جۇمىسىن ايتا كەتۋگە بولادى. 860 وقۋشى وقيتىن №7 مەكتەپتە سىنىپتان تىس جۇمىستار جۇيەلى جولعا قويىلعان. مۇندا قىرىققا جۋىق ۇيىرمە, بىرلەستىك جۇمىس ىستەيدى. وسىنىڭ بارلىعى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ, ءبىلىمدى ەسەلەي تۇسۋگە ىقپال ەتەدى.
اۋىلداعى مەكتەپتىڭ احۋالى تۋرالى كەيدە وكپە دە ايتىلاتىنى بەلگىلى. اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى جويۋ وزەكتى ەكەندىگى بارشاعا بەلگىلى. بۋراباي باۋرايىنداعى ءبىلىم وشاقتارىندا جاقسى جابدىقتالعان وقۋ كابينەتتەرى, زاماۋي زەرتحانالار, ارت-ستۋديا, تەلەستۋديا, ەڭبەك ساباقتارىنا ارنالعان شەبەرحانالار بار ەكەن. وسىنداي ماقتاۋلى مەكتەپتىڭ ءبىرى – بۇلاندى اۋدانىنا قاراستى ماكينسك قالاسىنداعى بالۋان شولاق اتىنداعى قازاق مەكتەپ ليتسەيى. ءبىلىم وشاعى 350 ورىندىق بولعانىمەن قازىر مۇندا ەكى اۋىسىممەن 597 وقۋشى ءبىلىم الادى. وتكەن وقۋ جىلىندا «قازاقستان حالقىنا» قورى بولگەن 250 ميلليون تەڭگە قاراجاتقا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. STEM-زەرتحانا, تەلەستۋديا, ارتستۋديا, كىتاپحانا, ساحنا كيىمدەرى, جارىق, دىبىس جابدىقتارىمەن قامتىلىپ, مەرەيلەرى ءوسىپ قالىپتى.
«وسىنداي جۇمىس وڭ ناتيجەسىن بەرە باستادى, – دەيدى مەكتەپ-ليتسەيدىڭ ديرەكتورى ازامات قۋانىشەۆ. – راسۋل زاڭدىباي مەن راۋان شايزان ەسىمدى ەكى وقۋشىمىز روبوتتەحنيكادان رەسپۋبليكالىق بايقاۋدا ءۇشىنشى ورىنعا يە بولدى. تۇركيادا وتكەن حالىقارالىق بايقاۋدا ۇزدىك ناتيجە كورسەتىپ, يتاليادا ۇيىمداستىرىلاتىن حالىقارالىق چەمپيوناتقا جولداما الدى».
كوركەم ەڭبەك ساباعىندا وقۋشى قىزدار تىگىن ماشينالارىندا ءىس تىگىپ ۇيرەنەدى. ءپان مۇعالىمى ءلاززات ۋاقاپوۆانىڭ ايتۋىنشا, وقۋشىلاردىڭ تالابى ءتاپ-ءتاۋىر. ۇلداردى توكارلىق ماماندىققا باۋليدى. قازىردىڭ وزىندە شاعىن ستانوكتاردا جۇمىس ىستەي الادى.
سوناۋ 1955 جىلى ىرگەتاسى قالانعان ماكينسك ليتسەيى الداعى جىلى 70 جىلدىعىن تويلاماق. ەجەلگى مەكتەپتىڭ توزۋى دا تۇسىنىكتى. كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتىپ تۇر. ايتسە دە, ىشكى مازمۇن, بەرىك ءبىلىم ءداستۇرى قالىپتى دەڭگەيدە. اقكول قالاسىنداعى جايىق بەكتۇروۆ اتىنداعى №3 جالپى ءبىلىم بەرەتىن قازاق مەكتەبى – وسى توڭىرەكتەگى اۋىلدىق مەكتەپتەر ءۇشىن تىرەك مەكتەپ. وتكەن وقۋ جىلىندا «قازاقستان حالقىنا» قورى بولگەن 250 ميلليون تەڭگەگە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتىپ الىپتى. №3 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتە اكەلەر مەن انالار كلۋبى ناتيجەلى جۇمىس ىستەيدى. ۇرپاق تاعدىرىنا الاڭداعان اتا-انالار «كيەلى شاڭىراق» دەپ اتالاتىن انالار مەكتەبىنە ءجيى سوعىپ, ءوز ويلارىمەن بولىسەدى. بار ىنتا بالا تاريبەسىنە ارنالعان. جاس قۇراقتاي جايقالىپ ءوسىپ كەلە جاتقان وقۋشى قىزدارعا وزدەرى بىلەتىن ومىرلىك ءمانى زور كاسىپتى ۇيرەتۋدەن جالىعاتىن ەمەس. كوڭىلدەرى قالاپ اتقاراتىن شارۋا – تىگىن تىگۋ. بۇرىنعىداي ەمەس, 12 جاڭا ەلەكتر تىگىن ماشيناسىندا جۇمىس ىستەۋ – جان راقاتى. اقكول مەكتەپتەرىندە ءبىلىم الاتىن 12 اۋىلدىڭ بالالارى ينتەرناتتا وقىپ ءجۇر. وقۋشى بالالارعا بارلىق جاعداي جاسالعان. الداعى وقۋ جىلىندا وقۋشىلار سانى كوبەيە ءتۇسۋى ابدەن مۇمكىن. اۋىل بالالارى اۋدان ورتالىعىنداعى بار مۇمكىندىكتى پايدالانىپ جاتىر.
بىلمەككە قۇشتار بالالار قامقورلىق قۇشاعىنا دا, مەملەكەتتىڭ جان جادىراتار جاناشىر مەرەيىنىڭ ارقاسىندا باقىتقا بولەنىپ, ءوسىپ كەلەدى. ەل ەرتەڭىنىڭ قامى بۇگىن جان-جاقتى ويلاستىرىلىپ, بار بالا بالاپانداي باپتالىپ جاتسا, تاماشا ەمەس پە؟
اقمولا وبلىسى
