سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
«التايدا التىن كۇز ەدى». الىبەك اسقاروۆتىڭ وسىناۋ اسقار تاۋ باۋىرىنداعى ورمانشىنىڭ ۇيىندە جاتىپ, ءتورت-اق كۇندە جازىپ شىققان شىعارماسى. بىلتىر عوي, تاۋتەكەلىدە, ءدال سول ورمان اراسىنداعى قاراعايدان قيىلعان قوس بولمەلى ءۇيدىڭ اۋلاسىندا تۇرمىز. ءال-اعام, الىبەك اسقاروۆ شىنتاعىمنان ءتۇرتىپ; «التايدا التىن كۇز ەدى» پوۆەسىمدى وقىدىڭ عوي» دەدى سەنىممەن. وقىماعاندا. جەرلەس جازۋشىلاردىڭ شىعارماسىن جاتا-جاستانىپ وقىدىق. جاڭا شىققان شىعارمالارىنىڭ سياسىن كەپتىرىپ ۇلگەرتپەيمىز. «التايدا التىن كۇز ەدى» پوۆەسىن دە, ءبىر دەمدە وقىپ شىققانىم بار. سۋرەتشىنىڭ ءبىر ايدا باسىنان كەشكەن شىتىرمان وقيعاسى ءيىرىپ اكەتەدى. سيۋجەتتىڭ ءوزى اسەرلى. جيىنتىق كەيىپكەرلەر بولعانىمەن, ءبارى دە ومىردە بار.
ادەبيەتسۇيەر قاۋىم بىلەدى, الىبەك اسقاروۆتىڭ اۋەلگى ماماندىعى سۋرەتشى. ءوزى ازىلدەپ, «سۋرەتشىلەر اراسىنداعى جالعىز جازۋشىمىن, جازۋشىلار اراسىنداعى جالعىز سۋرەتشىمىن» دەيتىن. ايتقانداي, بىردە سۋرەتشى دوستارىنىڭ ءبىرى ءبىز تۋرالى جازبايسىڭ دەپ رەنجىسە كەرەك. سودان عوي, قولىنا قالام الىپ, سۋرەتشى ءومىرىن ءوزىنىڭ تۋعان جەرىمەن, التايىمەن استاستىرىپ بەرگەن. وقىپ وتىرىپ, سۋرەتشى كەيىپكەر ءوزى مە دەگەن دە ويعا قالاسىز.
شىعارمانىڭ شارىقتاۋ شەگىنە جەتپەس بۇرىن جانىمقان ەسىمدى سۋرەتشى تۋرالى ازدى-كوپتى مالىمەت بەرىلەدى, ونىڭ دۋماندى شەبەرحاناسى سۋرەتتەلەدى. سودان كەيىن ەتيۋدنيگىن الىپ, التايعا تارتىپ تۇرادى. التاي بولعاندا دا, شىعىستىڭ ءتۇۋ تۇكپىرىندەگى ارشاتى اۋلىنىڭ ارعى جاعىنداعى تاۋتەكەلى دەگەن اسەم جەرگە جول تارتادى. جازدىڭ كۇنى جايناپ تۇرسا, كۇزدە تىپتەن قۇلپىرىپ سالادى. سان ءتۇرلى بوياۋ, مىڭ ءتۇرلى رەڭ. سۋرەتشى ءۇشىن بۇل مەزگىل ناعىز شىعارماشىلىقپەن شۇعىلداناتىن ۋاقىت. سۋرەتشى ءۇشىن عانا ەمەس, اقىندار دا كۇزدى تەبىرەنىپ تۇرىپ سۋرەتتەيدى ەمەس پە؟ جالپى, كۇز دەگەن جەمىس بەرەتىن, جەمىس تەرەتىن, تابيعات بار بايلىعىن ۇسىناتىن كەز.
جەرگىلىكتى جەردىڭ ازاماتتارى سوناۋ الماتىدان سۋرەتشى كەلدى دەپ, استى-ۇستىنە تۇسە قارسى الادى, كۇتەدى. تامىلجىعان تابيعات اياسىنداعى ورمانشىنىڭ ۇيىنە جايعاستىرادى. قۇمىرسقانىڭ يلەۋىندەي الماتىدان تاناعا ۇرعانداي تىپ-تىنىش التايعا توپ ەتە قالۋدىڭ ءوزى قانداي؟ ىشكەنى الدىندا, ىشپەگەنى ارتىندا. جانىمقان شىعارماشىلىققا بەل شەشە كىرىسەدى. ورمانشى جىگىتتەر كۇنىگە كەلىپ, قال-جاعدايىن سۇراسىپ تۇرادى, اس-سۋىن جەتكىزىسەدى. كۇندەردىڭ كۇنى اۋىلداعى توي-تومالاقتارعا دا شاقىرتۋ العان. سوندا عوي دەيمىن, گۇلسينا ەسىمدى مۇعالىم كەلىنشەكپەن تانىسىپ, كوڭىلدەرى جاراسادى. شىعارما سۋرەتشىنىڭ كۇندەلىگى سەكىلدى جازىلعان. بىراق ءار كۇنى ارقالاي. ءبىر كۇنى وزەنگە تۇسسە, ەندى بىردە تاۋعا شىعادى. تاۋعا شىعىپ التايدىڭ باسىندا تاۋتەكە قۋادى... ءسويتىپ ءجۇرىپ, ءۇيىر ءۇشىن ايقاسقا تۇسكەن بۇعىلاردىڭ كورىنىسىنە كۋا بولعان, تاڭعالعان. الگى كورىنىستى پولوتنوعا تۇسىرگەن. ەندى بىردە اۋداننان جۋرناليست قىز كەلىپ, قىلقالام شەبەرىنەن سۇحبات العان. ونەر تۋرالى وي وربىتكەن. الەمدىك كلاسسيك سۋرەتشىلەردىڭ كارتينالارىن تالداپ بەرگەن. جالپى, جازۋشىنىڭ ءوزى, الىبەك اسقاروۆتى ايتامىن, كلاسسيك سۋرەتشىلەردىڭ قولتاڭبالارىن جازباي تانيدى. ءبىر كورىپ, كىمنىڭ كارتيناسى, قاي جىلى جازىلعانىنا دەيىن ايتىپ بەرەدى. سول تۋىندىنىڭ تاريحىنا دەيىن تالداپ بەرەتىن تالانت يەسى. سول ءۇشىن دە عوي, سۋرەتشى كەيىپكەردەن جازۋشىنىڭ مىنەز, بولمىسىن كورۋگە بولاتىن سەكىلدى.
ايتقانداي, كوركەم شىعارمادا سۋرەتشى تۋرالى وقي وتىرىپ, تابيعاتپەن تىلدەسكەندەي كۇيگە تۇسەسىز. التايدىڭ كۇمىس شىڭدارىن, كۇزىن, كۇزگى نوسەرىن, اق قايىڭداردان ساۋدىراعان التىن جاپىراقتارىن, مىزعىماس قاراعايى مەن ءمولدىر بۇلاعىنا دەيىن كوز الدىڭىزعا الىپ كەلەدى. الىبەك اسقاروۆ ءوزى دە, التايدىڭ كۇزىنە عاشىق, بىلەمىن. كەيدە كۇزدىڭ اسەم تابيعاتىنان كوز الماي قاراپ تۇرىپ, «شىركىن, ەتيۋدنيكتى قويىپ, كەسەك-كەسەك بوياۋمەن پولوتنو بەتىندە ويقاستار ما ەدى» دەيتىن.
پوۆەست شىتىرمان وقيعاعا دا تولى دەدىك قوي. شىعارمانى وقىپ وتىرساڭىز, شىتىرمان وقيعا ەكەۋدىڭ اراسىنداعى ماحابباتتان سوڭ وربىگەن. كۇندەردىڭ كۇنى جانىمقان اۋىلداعى مۇعالىم كەلىنشەكپەن التايدىڭ بيىگىنە شىققان. جورتقان اڭ, ۇشقان قۇستارعا قاراپ, ءومىر تۋرالى سىر شەرتىسكەن. ەكەۋ اراسىنداعى ديالوگتەردىڭ ءبارى-ءبارى كۇندەلىكتى ومىردە بولعانىمەن, شىعارمادا كوركەم, وقىرمانعا جۇعىمدى ەتىپ جازىلعان. قىزىعى سول, ەكەۋى قول ۇستاسا تاۋدان ءتۇسىپ بارا جاتىپ, تاۋدىڭ قويىن-قولاتىنان جول تاپپاي اداسقان. يت تۇمسىعى وتپەس قاراعاي ورماننىڭ قاي جەرىنەن كىرىپ, قاي جاعىنان شىعا الماي ساندالعان. ساندالىپ ءجۇرىپ, كەرجاق كەمپىردىڭ ۇيىنە تاپ بولعان. اكۋلينا ەسىمدى جالعىزباستى كەمپىر جاڭبىر استىندا قالىپ, مالمانداي سۋ بولعان ەكەۋىنە ىستىق شاي بەرىپ, جان شاقىرتادى, ىشتەرىنە ەل قوندىرادى. جازۋشىنىڭ ايتپاعى, التايعا ءسىڭىپ كەتكەن كەرجاقتار دا قازاقتىڭ مادەنيەتىن, قوناقجايلىلىعىن بويلارىنا ءسىڭىرىپ ۇلگەردى. تاريحتان تارتساق, قازاقتان ولاردىڭ ۇيرەنگەنى كوپ. ءسويتىپ, اكۋلينا كەمپىر ەرتەسى ەكەۋىن تۋرا جولعا سالىپ جىبەرگەن. وسىلايشا سۋرەتشىنىڭ التايداعى كۇندەرى جالعاسا بەرگەن. ءبىر اي دەگەندە الماتىعا ورالىپ, جازعان ەتيۋدتەرىن ۇلكەن كارتيناعا اينالدىرعان. ۇلكەن كارتيناسى ۇلكەن كورمەلەردىڭ بىرىندە كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋدارعان. سونداعى سۋرەت نە دەيسىز عوي. التايدىڭ التىن كۇزىندەگى بۇعىلاردىڭ ايقاسى. كوزدەرى قان تالاپ, جەر تارپىعان بۇعىلاردىڭ تىرەسىپ تۇرعان ءساتى. كارتينانى كوز الدىڭىزعا ەلەستە وتىرىپ, ومىرلىك پالساپالىق وي تۇيۋگە بولادى.
التايعا بارماساڭىز, جازۋشىنىڭ وسى شىعارماسىمەن تانىسۋعا اسىق بولىڭىز. التايدىڭ كۇزىنە عاشىق ەتپەي قويمايدى.
