وقيعا • 28 مامىر, 2024

ءوز-اعامنىڭ ونەگەلى بالاسى

96 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

انتونوۆكا – ىلكى زاماندا تىڭگەرلەر قونىستانعان, ەتەك-جەڭى كەڭ پىشىلگەن اۋىل. بۇرىن ساپ-سارى بولىپ تۇ­راتىن. كەيىنگى جىلدارى ءوڭى وزگەردى. توڭىرەكتەگى شاعىن اۋىلدىڭ ادامدارى كوشىپ كەلىپ جاتىر. سەبەپ, قارا جولدىڭ بويىنا قونىستانعان. اۋىلدى قاق جارىپ وتەتىن قارا جولدىڭ بويىندا قىسى-جازى ساۋداسى ءجۇرىپ جاتادى. نەگىزىنەن كارتوپ, كوكونىس, قاز-ۇيرەك ساتادى. ناپاقاسىن وسى جاياۋ ساۋدادان ايىرىپ تۇرعانداردىڭ اراسىنان جەرگىلىكتى ۇلت وكىلىن ەمگە تابا المايسىز.

اۋىلعا كىرە بەرىستە, جازىق دالانىڭ ۇستىندە دوپ قۋالاپ جۇرگەندەر كوزگە شالىندى. اۋەلى بالا ەكەن دەگەنبىز, سويتسەك, 25-30-داعى تەپسە تەمىر ۇزەتىن جىگىتتەر. ويىنشىلاردىڭ ۇستىنەن ءتونىپ, ۇرانداپ تۇرعاندار قانشاما. بۇل ۋاقىتتا اۋىل ادامدارى ءبىر قولى ەكى ەتە الماي جانتالاسىپ جاتۋشى ەدى. قازىر جايباراقات.

ۇلى ناعاشىمىزدىڭ جىلدىق اسىنا كەلگەنبىز. اس ءىشىپ بولعان سوڭ كەلەر-كەتەرى جوق قىسىر اڭگىمە باستالدى. ايتۋلارىنا قاراعاندا, قىستان قىسىلىپ شىققان. اسىرەسە جىلقى مالى. قارا كۇزدە-اق كوتەرەمگە اينالسا كەرەك. بيىلعى قىس تا وڭاي بولمادى. اسىرەسە قالادا تۇرىپ, اۋىلدا جىلقى ۇستايتىندار قينالىپ قالدى. جىلقىشى مال يەسىنە حابار بەرىپ, «كەۋدەسىندە جانى باردى الىپ كەتىڭدەر» دەگەنىمەن, قالادا تۇراتىن بەيباق قايدا اپارىپ باقپاق؟ بيىل جىلقىشى دا تابا الماي قالىپتى. قازىر وزبەكتەر كەلىپ باعىپ جاتىر ەكەن.

– ءبىر باس جىلقىعا بەس مىڭ تەڭگە الادى, – دەدى قايدار اعا, – اۋىلدا 400-ءدىڭ ۇستىندە قىلقۇيرىقتى بار. سوندا اي سايىن ەكى ميلليون تەڭگە وزەكەڭدەردىڭ قالتاسىنا ءتۇسىپ تۇر-اۋ.

– وزدەرىڭىز نەگە باقپايسىزدار, – دەپ سۇرادىق, ءبىز, – الدە ادام جوق پا؟

– اۋىلدا ەكى قولىن قايدا سىي­عىزارىن بىلمەي جۇرگەندەر تولىپ جاتىر, ءجۇر عوي انە, دوپ قۋىپ, – دەدى قاي­دار اعا, – قارىنا قۇرىق ءىلىپ, جىل­قى باققىسى كەلمەيدى.

توردە وتىرعان ءابۋ اقساقال وزبەك بالاسىنىڭ ولەرمەندىگىنە تامسانعان. جىلقىشى وزبەكتەر كۇندىز ءتامام جىلقىنى شارباققا قاماپ تاستاپ, اۋىل ادامدارىنىڭ ۇيلەرىن سىلاپ-سىرلاپ, قورالارىن جوندەپ بەرىپ, قاراجات تابادى ەكەن. بەس بالاسى بار ابەكەڭ دە كارتوپ ەكتىرىپ الماقشى. ءوزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جەر جاعدايىن جاقسى بىلەتىن وزەكەڭدەر ەكسە, شىعىمى جاقسى بولۋى مۇمكىن.

– جىل سايىن ەگىپ ءجۇرمىز عوي, – دەگەن ءابۋ اقساقال, – بىلتىر دا ەكتىم. ەكى قاپ تۇقىم. كۇزدە ەكى قاپ الدىم. شىعىن جوق.

– كۇزدە كورگەنمىن, – دەگەن كورشىسى مىرس ەتىپ, – قايسى كارتوپ, قايسىسى ءارام­شوپ ەكەندىگىن ادام ايىرىپ بولمايدى.

قايران, قازاقتىڭ تىرلىگى-اي!..

سوڭعى جاڭالىقتار