«قازىر جايىق وزەنىمەن اعىپ كەلەتىن تاسقىن سۋدىڭ كوپ مولشەرى اتىراۋ وبلىسىنىڭ اۋماعىنا كىردى. كۇن سايىن يندەر, ماحامبەت اۋداندارى مەن اتىراۋ قالاسىنداعى گيدروبەكەتتەردە سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋ كورسەتكىشى تىركەلىپ وتىر. يندەر جانە ماحامبەت اۋدانىندا سۋ دەڭگەيى قاۋىپتى شەكتەن اسىپ كەتتى. بىراق وزەن جاعالاۋىندا سالىنعان بوگەت ەلدى مەكەندەردى سۋ باسۋ قاۋپىنەن قورعاپ تۇر», دەدى ج.بيسەمبيەۆ.
اكىم ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اتىراۋ قالاسىندا جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىنا 250 شاقىرىمنان اسا بوگەت تۇرعىزىلعان. دەگەنمەن شاھار ماڭىنداعى بەسىكتى, المالى, تالعايراڭ, اقجار, اقساي ەلدى مەكەندەرى سۋ باسۋ قاۋپى باسىم اۋماقتا قالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىنداعى قاۋىپتى ۋچاسكەلەردە تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلىپ تۇر. ماسەلەن, ماحامبەت اۋدانىندا وسىنداي كەزەكشىلەر ءۇشىن 40 بەكەت اشىلعان. ونىڭ ىشىندە ماحامبەت اۋلىندا ءار 300 مەتر سايىن قويىلعان 27 بەكەت بار. ال تالدىكول اۋلىنداعى بەكەتتىڭ ارالىعى – 500 مەتر. سارايشىق اۋلىندا 200 مەتر سايىن 8 بەكەت قويىلعان.
وزەندەگى تاسقىن سۋ سارىوزەك كانالىنىڭ كەي تۇسىن جارىپ كەتتى. اتىراۋ قالاسىنىڭ اكىمى شاكىر كەيكيننىڭ ايتۋىنشا, سارىوزەك ەلدى مەكەنىندەگى شارۋا قوجالىعىنىڭ يەلەرى حابار بەرگەن.
«سارىوزەك كانالى بويىنداعى بوگەتتىڭ ءۇش مەتردەي اۋماعىن سۋ جارىپ كەتكەنى انىقتالدى. سوعان بايلانىستى قالالىق اكىمدىك پەن «ارناۋلى اۆتوبازا» جشس-دان 15 ادام كانالدىڭ سۋ جىرعان بولىگىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى. بوگەتتى نىعايتۋ ءۇشىن قۇم تولتىرىلعان 1 توننالىق 60 جانە 50 كگ 100 قاپشىق توسەلدى. بۇل جۇمىس 2 ساعاتتا اياقتالدى. وسىنداي قاۋىپتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ارنايى توپ تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك اتقارادى», دەدى ش.كەيكين.
قازىر تاسقىن سۋ اتىراۋ – ورال تراسساسىنان اۋىلدارعا باراتىن جولدىڭ ەكى جانىنا جايىلا باستادى. ماحامبەت اۋدانىنىڭ اكىمى قايرات نۇرلىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي سەبەپتەن تالدىكول اۋلىنىڭ تۇرعىندارىن ەۆاكۋاتسيالاۋ باستالدى.
«تاسقىن سۋدىڭ اۋىلعا كىرەتىن جولدى باسۋ قاۋپىنە بايلانىستى تالدىكول اۋلىنىڭ تۇرعىندارىن الدىن الا قاۋىپسىز اۋماققا ەۆاكۋاتسيالاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ءبىرىنشى كەزەكتە جۇكتى ايەلدەر, بالالار مەن زەينەت جاسىنداعى قاريالاردى كوشىرۋ ۇيعارىلدى. ال اۋىر ناۋقاستار وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ازىرلەگەن الگوريتم بويىنشا ەۆاكۋاتسيالانادى. تۇرعىنداردى ۋاقىتشا قونىستاندىرۋ ءۇشىن اتىراۋ قالاسىنداعى APEC جوعارى كوللەدجىندە جانە «Dana» قوناقۇيىندە ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكتتەر دايىندالدى», دەدى ق.نۇرلىباەۆ.
بەيبارىس اۋىلدىق وكرۋگىندەگى تالدىكول اۋلىندا 221 ءۇي, 1 215 تۇرعىن بار. اۋىل تۇرعىندارىنا ەرىكتى كوشۋ ۇسىنىلدى. بۇعان كەلىسىم بەرگەن تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسيالاۋعا 25 ورىندىق 4 اۆتوبۋس, 12 ورنى بار 2 گازەل اۆتوكولىگى مەن 30 قىزمەتكەر بولىنگەن. وسى اۋىلدان 158 تۇرعىن اتىراۋ قالاسىنا جەتكىزىلىپ, APEC جوعارى كوللەدجىندەگى ەۆاكۋاتسيا پۋنكتىنە ورنالاستىرىلدى. ونىڭ ىشىندە 91 بالا, 5 ستۋدەنت, 55 قاريا, 3 جۇكتى ايەل جانە 4 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادام بار. تۋىستارىنىڭ ۇيىنە ورنالاسقان تۇرعىنداردىڭ سانى – 245 ادام. ولار وزدەرىمەن بىرگە 143 بالاسىن الا كەتكەن.
تالدىكول اۋلىنان ەۆاكۋاتسيالانعان تۇرعىننىڭ ءبىرى – ايعانىم قاراساەۆا. قازىر ونىڭ قاسىندا 83 جاستاعى ەنەسى مەن ءۇش بالاسى بار.
ء«بىز كەشكى ساعات 18.00 شاماسىندا كەلىپ ورنالاستىق. ءبارىمىزدى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكىزدى. مۇندا ۇيدەگىدەي ەمەس, بىراق بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى قىمبات قوي», دەدى ا.قاراساەۆا.
اۋىلدىڭ جىگىتتەرى مەكەنىن تاستاپ كەتكەن جوق. ويتكەنى ولار اۋىلدى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ءۇشىن قالعان. قازىر بۇل اۋىلدا تاسقىن سۋعا قارسى جۇمىسقا توتەنشە جاعدايلار سالاسىنىڭ 107 قىزمەتكەرى, 28 اسكەري قىزمەتشى جۇمىلعان. ارنايى 9 تەحنيكا بار.
تاسقىن سۋدان سارايشىق اۋلىنا دا قاۋىپ ءتوندى. ويتكەنى ارحەولوگيالىق قازبا ورنى ماڭىندا سالىنعان بوگەت استىندا قالعان بۇرىنعى جەراستى قۇبىرى بولعان تۇس جارىلعان. بوگەت بويىندا تۇنگى كەزەكشىلىكتە جۇرگەن تۇرعىندار اۋىلعا تونگەن قاۋىپ جونىندە دابىل قاقتى. وقيعا ورنىنا اۋىل تۇرعىندارى, ماحامبەت اۋدانىنىڭ اكىمى باستاعان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ وكىلدەرى جەدەل جەتتى. تاسقىن سۋدى بوگەۋ ءۇشىن 11 تەحنيكا تارتىلىپ, بوگەت جانىنا توپىراق توگىلدى. وسىلايشا, 2 972 ادام مەكەن ەتكەن 506 ءتۇتىنى, وعان قوسا ورتاعاسىرلىق تاريحي قالاشىعى بار سارايشىق اۋلىنا تونگەن قاۋىپ سەيىلدى. بۇل اۋىلدى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ءۇشىن 13,6 شاقىرىم بوگەت سالىنعان. ونىڭ 5,4 شاقىرىمى – قايتا جاڭعىرتىلعان قولدانىستاعى ەسكى بوگەت. ال 8,2 شاقىرىمى جاڭادان سوعىلعان.
اتىراۋ وبلىستىق جەدەل شتابتىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, قازىر تاسقىنعا قارسى كۇرەس ءىس-شاراسىنا 5 430 ادام تارتىلعان. ونىڭ ىشىندە توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتتەرىنەن – 898, قورعانىس مينيسترلىگىنەن – 1 468, ۇلتتىق ۇلان گۆاردياسىنان – 285, شەكارا قىزمەتىنەن 45 سارباز جانە 511 پوليتسيا قىزمەتكەرى بار. ولار اتىراۋ قالاسىندا, يندەر, ماحامبەت جانە قۇرمانعازى اۋداندارىنداعى جاعالاۋداعى بوگەتتى نىعايتۋعا اتسالىسىپ ءجۇر. سونداي-اق 548 ارنايى تەحنيكا, 132 سۋ سورۋ قۇرىلعىسى, 31 قايىق, 3 تىكۇشاق تارتىلعان.
قازىر جايىق وزەنىندەگى سۋ لايلاندى. وزەن بەتىندە اعاش قالدىقتارى, وزگە دە قوقىستار قالقىپ ءجۇر. وسىعان بايلانىستى اتىراۋلىقتاردى اۋىزسۋدىڭ تازالىعى الاڭداتىپ وتىر.
«اتىراۋ وبلىسى سۋ ارناسى» كمك باس تەحنولوگى ءجاميلا يساعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىن يەلىگىندە جايىق وزەنىنەن الىنعان سۋدى تازارتاتىن ءتورت ارنايى ستانسا بار. ونىڭ ارقايسىسىندا تاۋلىگىنە 30 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تازارتىلادى. قازىر بۇل ستانسالاردا سۋ تازارتۋعا قولدانىلاتىن 14 توننا رەاگەنت بار. بۇل – ءۇش ايعا جەتەتىن قور.
«جايىق وزەنىنەن الىنعان سۋدى تازارتۋ, سۇزگىدەن وتكىزۋ سەكىلدى جۇمىستار توقتامايدى. ءبىز وسى كەزگە دەيىن اتىراۋ قالاسى مەن ونىڭ ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردەگى, ماقات اۋدانىنداعى ماقات جانە دوسسور كەنتتەرىندەگى تۇرعىنداردى تازا اۋىزسۋمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتىپ وتىرمىز. وسى جۇمىستى ودان ءارى جالعاستىرا بەرەمىز», دەيدى ج.يساعاليەۆا.
كەشە اتىراۋ – ورال تراسساسىنىڭ جالعانساي اۋلى تۇسىنداعى 56-شاقىرىمى ۋاقىتشا جابىلدى. ويتكەنى جولدى تاسقىن سۋ باسۋ قاۋپى تۋىنداپ وتىر. جولدىڭ بۇل بولىگى ماحامبەت اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان.
يندەر اۋدانىنىڭ اكىمى دارىن شامۇراتوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتىراۋ – ورال تراسساسىنان يندەربور كەنتىنە باراتىن 7 شاقىرىم جولدى قالپىنا كەلتىرۋ باستالدى. بۇل جولدى 13 مامىردا جايىق وزەنىنەن سايعا قۇيىلعان تاسقىن سۋ شايىپ كەتكەن ەدى. ەندى اتالعان جول قالپىنا كەلتىرىلگەنشە, كوكتوعاي, ورلىك, ەسبول, ەلتاي, ىنتىماق, اققالا اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى اۋدان ورتالىعى يندەربور كەنتىنە قايىقپەن قاتىنايتىن بولدى.
اتىراۋ وبلىسى
