اكتسيا اياسىندا دەمالىس ورىندارى مەن قورشاۋلار جاڭالانىپ, كول ماڭايى قوقىستان تازارتىلدى. جينالعان قاتتى قالدىقتار كولىككە تيەلدى. سونداي-اق كول جاعاسىنداعى كولىك تۇراعىنا كوشەتتەر وتىرعىزىلدى.
ەسىك كولى ىلە الاتاۋىنىڭ ەسىك شاتقالىندا تەڭىز دەڭگەيىنەن 1 800 مەتر بيىكتىكتە, الماتىدان شىعىسقا قاراي 40 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. 1963 جىلعى 7 شىلدەدە بولعان جويقىن تاسقىننان كەيىن بۇل جەردە سەلدەن قورعايتىن بوگەتتەر سالىنعان. سودان باستاپ ەسىك كولى دەمالىس ايماعى ەمەس, سەلدەن قورعايتىن بوگەت سانالادى. كوزدىڭ قاراشىعىنداي مولدىرەپ جاتقان كولدى تاماشالاۋعا الىس-جاقىننان اعىلاتىندار از ەمەس. سول سەبەپتى تۋريستەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جايلىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ – باستى مىندەت. اكتسياعا ارنايى قاتىسقان وبلىس اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ ساپار بارىسىندا ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىراتىن ءارى ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالارمەن دە تانىستى.
جالپى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىندا تاۋ ءتۋريزمىن دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. ءوڭىر باسشىسىمەن كەزدەسكەن كاسىپكەرلەر ەسىك كولىنىڭ اۋماعىندا بيودارەتحانالاردى, شاعىن ءدامحانالاردى, تەلەفون مەن ينتەرنەت جەلىلەرىن ىسكە قوساتىن جاڭا جوبالاردى تانىستىردى. اتالعان جوبالاردىڭ ىلە الاتاۋ ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ ەكولوگياسىنا زيان تيگىزبەيتىنى دە تىلگە تيەك بولدى.
وبلىس باسشىسى ء«مولدىر بۇلاق» اپتالىعىنا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاي كەلە, كورىكتى تابيعاتىمەن تامسانتىپ قانا قويماي, 100 مىڭنان اسا ادامدى اۋىزسۋمەن قامتىپ وتىرعان ەسىك كولىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
– ء«مولدىر بۇلاق» اكتسياسىن وسى كولدەن باستاعاندى ءجون كوردىك. ويتكەنى ونىڭ ماڭىزى زور. بۇل, بىرىنشىدەن, اۋىزسۋ بولسا, ەكىنشى جاعىنان, سۋارمالى جەرلەردى قامتاماسىز ەتەدى. ۇشىنشىدەن, ءبىراز كاسكادتى گەس-تەرىمىز بار. ەسىك كولىنىڭ بوگەتى جەكە كاسىپكەرلەردە سەنىمگەرلىك باسقارۋدا بولعان, بىلتىر سوت ارقىلى مۇنى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتاردىق. ەندى كولدىڭ جاعدايىن كورىپ تۇرعاندارىڭىزداي, ءبىراز جەرىن قۇم باسىپ كەتكەن. وسى اپتالىقتىڭ اياسىندا وبلىستاعى وزەن-كولدەر مەن كانالداردى, سۋارۋ ستانسالارىنىڭ اينالاسىن قوقىستان تازارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى م.سۇلتانعازيەۆ.
ء«مولدىر بۇلاق» اكتسياسى – ءوڭىردىڭ سۋ رەسۋرسىنا قامقورلىق. الماتى وبلىسىندا 310 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىس بولسا, ونىڭ ىشىندە 72 سۋقويماسى, 112 توعان, 13 بوگەت پەن دامبى, 14 اۋىزسۋ تورابى جانە 99 ماگيسترالدى كانالدار بار. ءدال وسى سۋ جولدارى ەگىس القاپتارى مەن قالالارعا ءنار بەرىپ, ءوڭىردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى. العاشقى كۇنى وبلىستىڭ بارلىق اۋدانىندا مارافوندار, جارىستار جانە فلەشموب فورماتىندا 50-دەن اسا سەنبىلىك ءوتتى. اكتسياعا قاتىسۋشىلار ۇزىن-قارعالى, تالعار, قارقارا, شارىن, قاسكەلەڭ, ۇلكەن الماتى سىندى وزەندەر ارناسىنىڭ جاعالاۋلارىن تازارتتى.
– پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان ء«مولدىر بۇلاق» اكتسياسىنا ءبىر كىسىدەي قاتىسۋدى ءجون كوردىك. بۇل قۋانا قۇپتارلىق جاقسى باستاما بولدى. ويتكەنى ۇيىمىزگە كەلگەن تۋىس-تۋعان, دوس-جاران كولدى كورۋگە اسىعادى. اۋدانىمىزدا ورنالاسقان ەسىك كولى تازا, ادەمى بولىپ جارقىراپ تۇرعانى ءبىز ءۇشىن دە ماڭىزدى. سوندىقتان مۇنداي ىستەن اۋىل ازاماتتارى قالىس قالمادى, – دەيدى تۇرگەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەسەندوس اسۋباي.
«تازا قازاقستان» اكتسياسى باستالعالى الماتى وبلىسىندا بىرقاتار اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. وبلىستىڭ 500 مىڭنان اسا تۇرعىنى اۋماقتار مەن اۋلالاردى تازالاۋعا, تاريحي, مادەني ەسكەرتكىشتەردى اباتتاندىرۋعا, اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزۋعا, ولاردى اكتەۋگە قاتىستى. ارداگەرلەر مەن قارتتار ءۇيىنىڭ اۋلالارىن رەتكە كەلتىرۋگە كومەكتەسۋ ءۇشىن ەكو بريگادالار ۇيىمداستىرىلدى.
الماتى وبلىسى
