عىلىم مەن ءوندىرىس بيزنەستىڭ تالابىنا بەيىمدەلەدى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى تاحير بالىقباەۆ پەن اتالعان مينيسترلىك جانىنداعى تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى دامير ەگىزباەۆ ەلدەگى عىلىم مەن جاڭا يننوۆاتسيالارعا قاتىستى بىرقاتار فاكتىلەردى جۋرناليستەرگە ءمالىم ەتتى. ۆيتسە-مينيستر ەڭ الدىمەن عىلىمدى باسقارۋدىڭ جاڭا جۇيەسى تولىعىمەن قالىپتاسقانىن اتاپ ءوتتى. «2011 جىلى «عىلىم تۋرالى» زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن بىزدە عىلىمدى باسقارۋدا جوعارى عىلىمي-تەحنيكالىق كوميسسيا قۇرىلدى. سونىڭ نەگىزىندە عى­لىم­نىڭ جاڭا باعىتتارى مەن باسىم­دىقتارى انىقتالدى. ۇلتتىق عى­لىمي كەڭەستەر قۇرىلدى. بيىل ءبىز ولاردىڭ قۇرامىن جاڭارتتىق. كوميسسيا قۇرامىنا بيزنەس جانە يندۋستريالاندىرۋ سالاسىنداعى وكىلدەردى تارتتىق. ولاردىڭ كو­ميس­سياداعى ۇلەسى – 50%» – دەدى ت.بالىقباەۆ. ونىڭ سەبەبىن عى­لىم­نىڭ بيزنەس پەن يندۋستريا تالابىنا ساي بولۋى كەرەكتىگىمەن ءتۇسىندىردى. ت.بالىقباەۆ عىلىمعا بولىنەتىن قارجىنىڭ 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى جارىم ەسەگە وسكەنىن دە العا تارتتى. مىسالى, 2010 جىلى 20 ميلليارد بولىنسە, 2013 جىلى 52,9 ميلليارد, ال وتكەن جىلى 49 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. بريفينگ بارىسىندا تاجىريبە­لىك-كونسترۋكتورلىق ىزدەنىستەرگە بولىنەتىن قارجىنى ۇلعايتۋ ماسەلەسى دە اتاپ ءوتىلدى. ۆيتسە-مي­نيستر­­دىڭ ايتۋىنشا, الەمدە بۇگىنگى تاڭدا عى­لىمعا بولىنەتىن قار­جىنىڭ 40 پا­يىزى ىرگەلى زەرتتەۋ مەن قولدان­بالى عىلىمعا باعىتتالىپ, قالعانى ارى قاراي ىزدەستىرۋ مەن ەنگىزۋ جۇمىستارىنا جۇمسالسا, بىزدە ىرگەلى زەرتتەۋ مەن قولدانبالى عىلىمعا 84 پايىز بولىنەدى ەكەن. تەك 16 پايىزى عانا ىزدەنىس جۇمىستارى مەن تاجىريبەلىك باعىتتارعا باعىتتالادى. وسى ماسە­لەنى شەشۋ بارىسىندا سوڭعى جىل­دارى تەحنولوگيانى كوم­مەرتسيا­لاندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ, دۇنيە­جۇزىلىك بانكپەن بىرگە ۇلكەن جوبا ىسكە اسىرىلۋدا ەكەن. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – قازاقستاندىق عالىمداردىڭ عىلىمي ناتيجەلەرىن وندىرىسكە ەنگىزۋ. «اتاپ ايتاتىن بولساق, سوڭعى جىلداردىڭ ىشىندە 6 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىنىپ, 33 جوبا ىسكە استى. ونىڭ ىشىندە قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى فيزيكا-حيميالىق زەرتتەۋ جانە تالداۋ ادىستەرى ور­تا­لىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جى­لىنا 200 توننا كولەمدە تەحنيكالىق كومىرتەك وندىرەتىن ءوندىرىستى ىسكە قوستى. يادرولىق فيزيكا ينس­تي­تۋتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ سۋدى تازا­لاۋعا ارنالعان مەمبرانالىق ءسۇز­گىشتەرى دە ۇزاق سەريالى ءوندى­رىس­تىڭ دەڭگەيىنە شىقتى. ۇلتتىق بيو­تەحنولوگيا ورتالىعى عالىم­دارىنىڭ دايىنداعان تەست جۇيەسى بۇگىنگى تاڭدا ۇلتتىق عىلىمي كار­ديو­­حيرۋرگيا ورتالىعىندا جانە باس­قا دا ورتالىقتاردا ىسكە اسىپ جاتىر» – دەدى ۆيتسە-مينيستر. جيىندا سوڭعى جىلدارى عىلىم دوكتورلارى مەن عىلىم كاندي­داتتارى دايارلانباعاندىقتان, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن عى­لىمي ورتالىقتاردىڭ جوو-لار­مەن بايلانىسى السىرەۋىنە بايلانىستى جاڭا جوبانىڭ قانات قاققانى دا ءمالىم ەتىلدى. اتاپ ايتقاندا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن ال­ماتىداعى ون عىلىمي زەرتتەۋ ينس­تيتۋتى اراسىندا, سونداي-اق, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن «قازاگرويننوۆاتسيا» كومپا­نياسى جانە قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن «پاراسات» حول­دين­گى اراسىندا وتكەن جىلى 100 PhD-دوكتورى مەن 350 ماگيسترانتتى بىرلەسىپ دايىنداۋ تۋرالى كەلىسىم بولعان جانە مينيسترلىك تاراپىنان ورىن بولىنگەن. سول بيىل ءوز ءناتي­جەلەرىن بەرە باستاۋى ءتيىس. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جانىنداعى تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى دامير ەگىزباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا اقمولا وبلىسىنىڭ ەرەي­مەن­تاۋ اۋدانىنداعى سارىادىر كەن ورنىندا قوڭىر كومىردەن وتىن جانە بەنزين وندىرەتىن ءتاجى­ريبەلىك-ەكسپەريمەنتتىك كەشەن قۇرىلماق. «سارىادىر كومىر كەنى­شىندە قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 0,8 توننانى قۇرايتىن تاجىريبەلىك-ەكسپەريمەنتتىك كەشەن قۇرىلادى, وسى رەتتە سۇيىق وتىننىڭ قۇنى 1 ليترىنە 42 تەڭگە بولادى» – دەدى د.ەگىزباەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, جوبانى 2013 جىلدان بەرى كومىر حيمياسى جانە تەحنولوگيالار ينستيتۋتى ىسكە اسى­رۋدا. الەۋەتتى ينۆەستور دا تا­بىلعان, ەگەر جوبا ءساتتى جۇزەگە اسى­­رىلسا, زاۋىت قۇرىلىسى ءۇشىن 1 ميلليونعا جۋىق دوللار سالۋعا ينۆەستور دايىن. ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».