ميراس • 02 مامىر, 2024

اماناتقا ادالدىق

101 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

گۋلاگ قۇرىلىمىنداعى ەڭ ۇلكەن سالا – قاراعاندى ەڭبەكپەن تۇزەۋ لاگەرى. ول كوپشىلىككە «قارلاگ» اتاۋىمەن بەلگىلى. قاراعاننىڭ تۇبىندە قاراڭداعان, قايران, قاسىرەتتى تاعدىرلار... قاندى قول زامان قۋاتىن سەمدىرە العانىمەن, ولاردىڭ كەۋدەسىندەگى ادامشىلىقتىڭ التىن ارايىن سوندىرە المادى. ءوزى دە قارلاگ تۇتقىنى بولعان قىرعىز ازاماتى كۇزەباي قۇرانوۆتىڭ قازاق جولداسىنىڭ اماناتىنا ادالدىعى كوڭىلدى ەلجىرەتپەي قويمايدى. بۇل تۋرالى «ازاتتىق راديوسىنىڭ» قىرعىز قىزمەتى جانە «ەسىمدە: تاريحىڭدى زەردەلەۋ» اتتى تالقى الاڭى «قىرعىزستان-استانا» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى شاۆكات يسمايلوۆتىڭ ەستەلىگىنەن بايان ەتكەن.

اماناتقا ادالدىق

بارلىعى ونى «پروفەسسور» دەپ اتاعان ەكەن. بالكىم, اسقان دەگدارلىعى مەن زيالىلىعىن مەڭزەگەن بولار. تۇر­مەنىڭ جان توزگىسىز اۋىر ەڭبەگى ونىڭ دەنساۋلىعىنا قاتتى اسەر ەتەدى. الايدا قازاق اقساقالى جانىنا دارمەن بولعان ادەتىن مۇلدە تاستامايدى. ول قولى قالت ەتە قالعان كەزدە «قىز جىبەك» جىرىن جادىندا جاڭعىرتىپ وتىرادى. كىم بىلەدى, اباقتىدا ەسىن ساۋ كۇيىندە ساقتاۋ ءۇشىن اقساقالدىڭ تاپقان شارعىسى بولار؟ ونىڭ جىرىن قاسىنداعى كۇزەباي قۇرداسى مىگىرسىز تىڭدايتىن. قۇلاعىنا ماناسشىلاردىڭ ماقامى سىڭگەن قىرعىز جىگىتىنە قازاقتىڭ جىرى مايداي جاعىپ, الاتاۋدىڭ ارعى بەتىندەگى الاڭسىز ايىلىن ەسىنە تۇسىرەتىن شىعار...

بىردە كۇزەبايدى بوساتۋ جونىندە بۇيرىق بەرىلەدى. ول قاتتى قۋانادى. تەك قازاق قۇرداسىنىڭ امنيستياعا ىلىگە الماعانى كوڭىلىن كۇيزەلتەدى. ونىڭ ۇستىنە دەنساۋلىعى دا تىم ناشار. بەلگىلەنگەن مەرزىمگە دەيىن ءومىرى جەتپەۋى دە مۇمكىن. امالى قانشا؟ ءبىر كەزدە قۇرداسى قالىڭ كۇپايكەسىنىڭ استارىنا جاسىرىلعان قالىڭ قولجازبانى الىپ شىقتى. «كۇزەباي, بۇل – سەنىڭ ءار ءتۇن سايىن ىجداعاتپەن تىڭدايتىن جىردىڭ قولجازباسى. قازاق حالقىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى – «قىز جىبەك». مۇنى مەن سىبىردە ايداۋدا جۇرگەندە جازىپ شىقتىم», دەدى ول. ءسويتىپ, ونى «ەلىمە جەتكىز», دەپ كۇزەبايعا اماناتتاپتى.

وسىلايشا, ول بوستاندىققا شى­عادى. اتاجۇرتىنا دا جەتەدى. 1972 جىلى «قىز جىبەك» ءفيلمى كورەر­مەنگە جول تارتادى. ەلدىڭ بارىنە بۇل كوركەم تۋىندى عانا شىعار, ال كۇزەباي اقساقالعا ورىندالماي جات­قان اماناتتىڭ اۋىر جۇگى-ءتىن. الماتىعا جۇرۋگە بەل بايلاعانىمەن, دەنساۋلىعى جاراماي قالادى. كوپ ۇزاماي ول دا دۇنيە سالادى.

كەيىن «قىرعىزستان-استانا» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ىزدەۋ قىزمەتىمەن اينالىساتىنىن بىلگەن كۇزەبايدىڭ ۇرپاقتارى قازاق اقساقالىنىڭ اماناتىن جەتكىزىپ بەرۋىن وتىنەدى. قولجازبا اۆتورىنىڭ تولىق اتى-ءجونى, كىم بولعانى بەلگىسىز.

ارادا الپىس جىل وتكەننەن كەيىن قارلاگ تۇتقىنى بولعان قازاق اقساقالىنىڭ اماناتىن ورىن­داي وتى­رىپ, 101 بەتتىك «قىز جىبەك» پوەماسىنىڭ قولجازباسىن قازاق­ستانعا جەتكىزدى.

قىرعىز حالقىنىڭ اتىنان بۇل مىندەتتى قىرعىزستاننان كەلگەن زەرت­تەۋشى دۇيشونقۇل شاماتوۆ ورىندادى. ەندى مىنا قىزىقتى قاراڭىزشى. دۇيشونقۇل شاماتوۆ – كۇزەباي قۇرانوۆتىڭ تىكەلەي ۇرپاعى. سونىمەن قاتار استانا قالاسىنداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى بولىپ قىزمەت اتقارادى. ءيا, اتاسىنىڭ جەتە الماي كەتكەن مەكەنىندە...

سوڭعى جاڭالىقتار