«قازىر اتىراۋ قالاسىندا تۇرعانىممەن, تۋعان اۋلىمدى ەشبىر شاھارعا ايىرباستاي المايمىن. كۇن سايىن «اينالايىن» دەپ ەمىرەنىپ تۇراتىن ۇلكەندەردى, بىرگە ويناعان, بىرگە وقىعان زامانداستارىمدى, قىزىعى ۇمىتىلمايتىن بالا كەزىمدى ءالى دە ساعىنىپ جۇرەمىن. اۋلىمىزداعى كىتاپحانادا قازاق جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن, ەرتەگىلەردى وقىپ, مازمۇنىن دوستارىما ايتىپ بەرۋشى ەدىم», دەيدى تاتيانا ليۋبينا.
اۋىل مەكتەبىن بىتىرگەننەن كەيىن گۋرەۆ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنەن جوعارى ءبىلىم الدى. جاس مامان 1984 جىلى تۋعان اۋلىنا ورالىپ, بالالارعا ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ءدارىس بەرە باستادى. بىراق اۋىل بالالارىنىڭ دەنى ورىسشانى تۇسىنە بەرمەيتىنى داۋسىز. سول سەبەپتەن تاتيانا نەستەروۆناعا قازاق ءتىلىنىڭ گرامماتيكاسىن مەڭگەرۋگە تۋرا كەلدى. ءسويتىپ, وقۋشىلارعا ساباقتى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ەكى ءتىلدىڭ سالىستىرمالى گرامماتيكاسىن قولداندى.
ءوزى وقىعان مەكتەبىندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەپ, 1987 جىلى اتىراۋ قالاسىنا قونىس اۋداردى. الايدا مۇنداعى ءبىلىم وردالارىنان ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن ورىن تابىلمادى. ويتكەنى مۇعالىمدەرگە ساعات جەتىسپەگەن. «ال مەندە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ءدارىس بەرەتىندەي ارنايى ديپلومىم جوق ەدى. سوعان قاراماستان مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ءبىرى قازاق ءتىلى پانىنەن ءدارىس بەرۋدى ۇسىندى. ارينە, بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن سىناق بولدى», دەيدى تاتيانا نەستەروۆنا.
وسىلايشا, ول الدىمەن قازاق تىلىنەن ەمتيحان تاپسىرىپ, گرامماتيكا مەن ورفوگرافيانى وتە جاقسى مەڭگەرگەنىن كورسەتتى. ءسويتىپ, №14 مەكتەپتە ورىس سىنىپتارىنا قازاق تىلىنەن ساباق بەرە باستادى. كەيىن م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنەن قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى ديپلومىن الدى. كەيىنگى 30 جىلدان بەرى №3 ورتا مەكتەپ-گيمنازيادا جۇمىس ىستەيدى.
«بالا كۇنگى دوستارىمنىڭ ءبارى قازاق ەدى. ءبارىمىز ءبىر-بىرىمىزگە قوناققا بارۋشى ەدىك. ءبىر-بىرىمىزدەن ۇلتتىق تاعامداردى ازىرلەۋدى ۇيرەندىك. قازىر قازاق ءتىلىن انا تىلىمدەي قۇرمەت تۇتامىن. شاكىرتتەرىمنىڭ دە قازاق حالقىنىڭ ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن, تاريحىن بىلگەنىن قالايمىن. بىراق بۇگىنگى بالالار كوركەم ادەبيەتتى از وقيدى. دايىن ەسسەنى ينتەرنەتتەن كوشىرىپ الۋعا بەيىم تۇرادى. سوندىقتان ءتىل بايلىعىن دامىتۋعا ءمان بەرمەيدى», دەيدى بىلىكتى ۇستاز.
ونى قازاق ءتىلىن ناسيحاتتاۋشى ءارى جاناشىرى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ويتكەنى ول ورىس سىنىبىندا وقيتىن وقۋشىلاردى قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋگە, قازاقشا ەسسە جازۋعا باۋلىپ كەلەدى. ەسسە – وقۋشىلاردىڭ وي-ءورىسىن دامىتاتىن ۇتىمدى ءتاسىل.
«جۇمىسىم وزىمە ۇنايدى. بالالاردى جاقسى كورەمىن. مەكتەپ – مەنىڭ ەكىنشى ءۇيىم. ارينە, ۇستاز بولۋ جەڭىل كاسىپ ەمەس. بىراق وقۋشىلارعا ءبىلىم ءنارىن سەپكەننەن ارتىق قۋانىش بولا ما؟ وقۋشىلارىم تەك قازاقشا سويلەپ قانا قويماي, اباي مەن مۇقاعالي سەكىلدى قازاق اقىندارىنىڭ جىرىن تۇپنۇسقادان وقۋىنا قىزىعۋشىلىعىن وياتۋعا تىرىسامىن», دەيدى ول.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان اكەسى نەستەر مەن اناسى اننا دا قازاقپەن باۋىرداي سىيلاسىپ, 13 بالاسىنا ونەگەلى تاربيە بەرگەن. ولار بالالارىنا «جاھاندا قازاقتاي باۋىرمال, كوڭىلى دارقان حالىق جوق. قازاقتى ۇدايى قۇرمەتتەپ جۇرىڭدەر», دەپ وتىرادى ەكەن. اتا-انانىڭ ايتقانىن ەكى ەتپەيتىن بۇل اۋلەتتىڭ ەكى ۇلى مەن ءۇش قىزى قازاقتان ومىرلىك سەرىگىن تاپقان. تاتيانانىڭ ءوزى قۋانىشقالي ەسىمدى قازاق جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققان.
«قازاقتىڭ وتباسىنا 24 جاسىمدا كەلىن بولىپ ءتۇستىم. اتا-ەنەم كەلىن دەپ ەمەس, ءوز قىزىنداي باۋىرىنا تارتتى. ولارمەن اۋىلدا بىرگە تۇردىق. سول كەزدە ەنەم قۇراق كورپە تىگۋدى, ويۋ ويۋدى ۇيرەتتى. ەنەممەن بىرگە ايران, شۇبات اشىتىپ, سۇزبە مەن قۇرت جاسايتىن ەدىك. بىرگە ءجۇن ءتۇتىپ, ۇرشىق ءيىرىپ وتىراتىنبىز», دەپ وتكەن كۇندەردى ەسكە الدى.
قىزى كورەي جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققان. بىراق جيەندەرىنە قازاقشا ەسىم بىرگەن. قۇدالارى وسىنداي ۇيعارىم جاساعان ەكەن. «بۇل – قۇدالاردىڭ تاڭداۋى. مۇنى قيىن كەزدە قولداۋ كورسەتكەن قازاق حالقىنا قۇرمەتتىڭ بەلگىسى رەتىندە قابىلدادىق. ال ۇلىم ارمان تارازدا بوي جەتكەن قازاق قىزىمەن وتباسىن قۇردى. كەلىنىم يبالى, كۇن سايىن سالەمىن سالادى. شۇكىر, نەمەرەلەرىمىز ءوسىپ كەلەدى. ەنەمنەن ۇيرەنگەن ۇلتتىق سالت-ءداستۇردىڭ وتباسىمىزدا بەرىك ساقتالۋىنا ۇيىتقى بولىپ وتىرمىن», دەيدى ت.ليۋبينا.
قازاق وتباسىنىڭ بەرەكەسىن تاسىتىپ, قازاق ءتىلىنىڭ جاناشىرىنا اينالعان تاتيانا نەستەروۆنا ەلوردادا وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءحححىىى سەسسياسىنا قاتىستى. پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. بۇل – ماماندىق پەن جار تاڭداۋدا قاتەلەسپەگەن قازاقتىڭ كەلىنىنە بەرىلگەن لايىقتى ماراپات.
اتىراۋ وبلىسى
