كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
جۋىردا ماجىلىستە دەپۋتاتتار جەكەلەگەن كولىك قۇرالدارى تۇرلەرىنىڭ ءجۇرۋىن ۇيىمداستىرۋ جانە جول قاۋىپسىزدىگىن تسيفرلاندىرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن تالقىلاپ, ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. سول كۇنى, ياعني 17 ساۋىردە ىشكى ىستەر ءمينيسترى, پوليتسيا گەنەرال-لەيتەنانتى ەرجان سادەنوۆ «2023 جىلعى 30 ماۋسىمداعى №534 جول ءجۇرىسى قاعيدالارىن, كولىك قۇرالدارىن پايدالانۋعا رۇقسات بەرۋ جونىندەگى نەگىزگى ەرەجەلەردى, كولىگى ارنايى جارىق جانە دىبىس سيگنالدارىمەن جابدىقتالۋعا جانە ارنايى ءتۇستى-گرافيكالىق سحەمالار بويىنشا بويالۋعا ءتيىس جەدەل جانە ارنايى قىزمەتتەر تىزبەسىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» بۇيرىققا قول قويدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمىشلياەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ قالا كوشەلەرىندە موپەدتەردىڭ كوبەيۋى سالدارىنان ولاردىڭ جول-كولىك اپاتتارىنا ۇشىراۋ وقيعالارىنىڭ دا سانى ارتقان. ماسەلەن, وتكەن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 750 جاعداي تىركەلىپتى. «بۇل 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 4 ەسە كوپ», دەيدى دەپۋتات.
ءماجىلىس وتىرىسىندا بايانداما جاساعان نۇرتاي سابيليانوۆ دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن قۇجاتتا نەگىزگى بەس باعىت قامتىلعانىن اتاپ ءوتتى. ء«بىرىنشى, كولىك قۇرالدارىنىڭ شاعىن ەلەكترلى جانە جەكەلەگەن تۇرلەرىنىڭ جۇرۋىنە باقىلاۋ ەنگىزىلەدى. بۇل, ەڭ الدىمەن, موپەدتەرگە قاتىستى. بۇگىنگى تاڭدا موپەدتەر تىركەۋدەن وتپەيدى, مەملەكەتتىك ءنومىر بەرىلمەيدى, ساقتاندىرىلمايدى, جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن بۇزادى, ولاردىڭ مەنشىگىن انىقتاۋ قيىنعا تۇسەدى. سوندىقتان زاڭ جوباسى ارقىلى موپەدتەردى جۇرگىزۋ ءتارتىبى مەن پايدالانۋ ماسەلەلەرى قولعا الىنادى.
ەكىنشى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا شاعىن ەلەكترلى كولىك قۇرالدارىن پايدالانۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ ء(جۇرۋ ورىندارىن, جىلدامدىعىن انىقتاۋ) بويىنشا قۇزىرەت بەرۋ كوزدەلگەن. ويتكەنى ەلدى مەكەندەردەگى جول ينفراقۇرىلىمىن جوندەۋ, سالۋ ماسەلەلەرىمەن اكىمدىكتەر اينالىسادى. ءۇشىنشى, جول قاۋىپسىزدىگىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان.
ءتورتىنشى, كولىك قۇرالدارىنىڭ ورتاشا جىلدامدىعى تۋرالى ۇعىم ەنگىزىلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە جول قوزعالىسى ەرەجەسىن ساقتاۋعا, جولداعى ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ سانىن ازايتۋعا وڭ اسەرىن تيگىزەدى.
بەسىنشى, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ اياسىندا موپەد جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى كولىك قۇرالدارىنىڭ باسقا تۇرلەرىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرىمەن تەڭەستىرىلەدى», دەدى ن.سابيليانوۆ.
ءبىز ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى اعا ينسپەكتورى اقتوتى بورانوۆاعا حابارلاسىپ, جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنە ەنگىزىلگەن ناقتى وزگەرىستەر جايىندا سۇراپ بىلدىك. ونىڭ ايتۋىنشا, نەگىزگى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – قالا ىشىندەگى قوعامدىق كولىكتەردىڭ جىلدامدىعى بۇدان بىلاي ساعاتىنا 60 ەمەس, 50 شاقىرىمنان اسپاۋعا ءتيىس. كەيىنگى جىلدارى اۆتوبۋستاردىڭ قاتىسۋىمەن بولاتىن جول-كولىك اپاتتارى دا جيىلەپ كەتكەنىن جاقسى بىلەمىز. ولار ادامداردى, ونىڭ ىشىندە كارىلەر مەن بالا-شاعانى تاسيتىن بولعاندىقتان, جىلدامدىعىنا قويىلعان بۇل شەكتەۋدى دۇرىس جاسالعان شەشىم دەپ ەسەپتەيمىز.
سونىمەن قاتار بۇدان بىلاي م3 (اۆتوبۋستار) ساناتىنداعى بارلىق كولىك قۇرالى ءۇشىن مارشرۋتتىق كولىك قۇرالدارىنا ارنالعان جولاقپەن قوزعالۋعا رۇقسات ەتىلمەك. «جاڭا زاڭ بويىنشا جول ورتاسىنداعى «ۇزىكسىز تۇتاس ءبىر سىزىقتى» كەسىپ ءوتۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك وزگەردى. ياعني قاراما-قارسى ەكى باعىتتاعى قوزعالىسى بار ەكى جولاقتى جول ورتادان ۇزىكسىز تۇتاس سىزىقپەن بولىنگەن بولسا, «باسىپ وزۋعا تىيىم سالىنادى» دەگەن بەلگى ورناتىلسا, ول سىزىقتى كەسىپ ءوتۋ قارسى ءجۇرىس جولاعىنا شىعۋ بولىپ ەسەپتەلەدى», دەيدى ءىىم وكىلى.
زاڭعا ەنگىزىلگەن تاعى ءبىر وزگەرىس – تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ ءۇشىنشى توبىنا جول ينفراقۇرىلىمىنا قول جەتكىزۋگە رۇقسات بەرۋ. ا.بورانوۆانىڭ ايتۋىنشا, ماسەلەن, بۇرىن «مۇگەدەكتىگى بار ادام» دەگەن تانىمدىق بەلگىسىن كولىگىنە تەك ءى جانە ءىى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدار عانا ورنالاستىرا العان بولسا, ەندى مۇنداي بەلگىنى تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان ءىىى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدار دا پايدالانا الادى.
«ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, بۇل بەلگى مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ارنايى بولىنگەن اۆتوتۇراقتارعا, ياعني مۇگەدەكتەرگە ارنالعان تۇراققا, سونداي-اق تۇراققا تىيىم سالىنعان ورىندارعا كولىگىن قويۋعا قۇقىق بەرەدى», دەدى ءىىم وكىلى.
بۇعان قوسا, الداعى ۋاقىتتا كوشەلەرىمىزدەن «ەلەكترساموكات جۇرىسىنە تىيىم سالىنادى», «پاراللەل جاتقان جول بولىگىنە ءوتۋ», «پاراللەل جول بولىگىنىڭ سوڭى», «دياگونالدى جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلى», ت.ب. جاڭا جول بەلگىلەرىن كورە الامىز. سونىمەن قاتار كولىك قۇرالىنا جاپسىرىلاتىن «ەلەكترموبيل», «گاز باللونمەن جابدىقتالعان اۆتوكولىك» دەگەن سەكىلدى جاڭا تانىمدىق بەلگىلەر ەنگىزىلىپ وتىر. ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ وكىلى اقتوتى بورانوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل نورمالار 2024 جىلعى 6 مامىردان باستاپ كۇشىنە ەنەدى.
ايتا كەتەيىك, جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنە بايلانىستى جاۋاپكەرشىلىكتەر شەڭبەرىندە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكسكە دە وزگەرىس ەنگىزىلەدى. ماسەلەن, 607-باپ بويىنشا تەمiرجول وتپەلەرiنەن ءوتۋ قاعيدالارىن بۇزۋعا قاتىستى جازا قاتاڭداتىلماق.
«قازىرگى تاڭدا تەمىرجول وتكەلدەرىندەگى جول-كولىك وقيعالارى وتكىر ماسەلە بولىپ وتىر. كەيىنگى جىلدار ىشىندە تەمىرجولدا وسىنداي 58 وقيعا تىركەلدى. كوبىنەسە تەمىرجول وتكەلدەرىندەگى جول-كولىك وقيعالارى اۋىر زارداپتارعا, ادام ولىمىنە اكەلەدى. سونىمەن قاتار مالدى جايۋ, باعۋ بارىسىندا دا تەمىرجول وتكەلى ارقىلى ايداۋ كەزىندە جول-كولىك وقيعالارى بولىپ جاتادى», دەيدى ءماجىلىس دەپۋتاتى ءۇنزيلا شاپاق. ونىڭ ايتۋىنشا, تەمىرجول وتكەلدەرىنەن ءوتۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋعا بايلانىستى ايىپپۇل مولشەرى كوتەرىلدى. ال ەگەر كولىك قۇرالدارى نەمەسە جول قۇرىلىستارى ب ۇلىنسە, توعىز اي مەرزىمگە كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرۋ شاراسى قاراستىرىلادى.
