فوتو: freepik.com
اتاپ ايتقاندا, قازاقستاندىق تاراپتىڭ ترانساۋعاندىق ءدالىزدى دامىتۋ جوبالارىن: «تەرمەز – مازاري-شاريف – كابۋل – پەشاۆار» جانە «گەرات – كانداگار – سپين-بۋلداك» تەمىرجولدارىن سالۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋعا دايىندىعى ناقتىلاندى. جوبا ورتالىق جانە وڭتۇستىك ازيا ەلدەرى اراسىندا جۇكتەردى جەتكىزۋ ۋاقىتىن 10 ەسەگە قىسقارتۋعا, سونداي-اق جۇكتەردى تاسىمالداۋ قۇنىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان تەمىرجولدىڭ جوعارعى قۇرىلىسىنا ارنالعان ماتەريالداردى, ءوز ءوندىرىسىنىڭ شپالدارى مەن بەكىتكىشتەرىن جەتكىزۋ ارقىلى ترانساۋعان ماگيسترالىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىسۋعا دايىن.
كەيىنگى ءۇش جىلدا قازاقستاننان اۋعانستانعا ەكسپورتتىق تاسىمالداۋ كولەمى تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى: 2023 جىلى تەمىرجول ارقىلى تاسىمالداۋ كولەمى 2,7 ملن توننانى قۇرادى, ونىڭ 1,5 ملن تونناسى – ۇن جانە استىق. بۇل 2021 جىلعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 14%-عا كوپ. كەلەر جىلدارعا ارنالعان بولجام – ەكسپورتتىڭ 40%-عا ۇلعايۋى. بۇل رەتتە 2030 جىلعا قاراي تاسىمالداردىڭ 3 ەسە ءوسۋى كۇتىلۋدە.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستاندىق تاراپ اۋعانستانعا ەلىمىزدەن استىق پەن ۇن جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن بەينەۋ تەرمينالىنىڭ قۋاتىن قاراستىرۋدى ۇسىندى.
«بۇگىندە قازاقستان اۋعانستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ وندىعىنا كىرەدى. سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىز قازاقستاندىق استىق پەن ۇندى ءداستۇرلى تۇردە يمپورتتاپ كەلەدى. قازاقستان بۇل تاۋارلاردى اۋعان نارىعىنا سەنىمدى جەتكىزۋشى بولدى جانە بولىپ قالا بەرەدى», دەدى س.جۇمانعارين.
بەينەۋ تەرمينالى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان, قازاقستان-تۇرىكمەنcتان شەكاراسىنا تىكەلەي شىعا الادى. تەرمينالدا بارلىق قاجەتتى وندىرىستىك ينفراقۇرىلىم بار. ول ءونىمدى ەكسپورتقا ودان ءارى تاسىمالداۋ ءۇشىن قۇرلىقتاعى اۋىستىرىپ تيەۋ تەرمينالى-جيناقتاعىش مىندەتىن ورىنداي الادى.
تەرمينالدىڭ قۋاتتىلىعى ايىنا 100 مىڭ تونناعا دەيىن استىق, 12 مىڭ توننا ۇن جانە 3 مىڭ تونناعا دەيىن قۇراماجەم جونەلتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك ازيا باعىتى بويىنشا قىتاي جۇكتەرىن ترانزيتتەن وتكىزۋ مۇمكىندىگى بار. بۇگىندە ول قىتايدان قازاقستان باعىتىندا جۇرەتىن بارلىق كونتەينەرلىك پويىزداردىڭ 40%-ىن بىرىكتىرەتىن سيانداعى (قحر) قۇرعاق پورت اۋماعىنداعى مەنشىكتى تەرمينال. سونىمەن قاتار ليانيۋنگان پورتىندا كۇن سايىن قازاقستان باعىتىندا ەكى كونتەينەرلىك پويىز قۇرىلاتىن قازاقستان-قىتاي تەرمينالى بار. وسىلايشا, ەگەر ترانساۋعان تەمىرجولدارى سالىناتىن بولسا, وندا جۇكتەر قىتايدان قازاقستان ارقىلى تەك باتىسقا عانا ەمەس, اۋعانستان ارقىلى پاكىستان, ۇندىستانعا وتەدى.
بۇعان قوسا قازاقستان تاراپىنان «قىتاي–قازاقستان» (اقتاۋعا دەيىن) – «تۇرىكمەنستان-اۋعانستان» (تۋرگۋندي/انحوي) باعىتى بويىنشا قىتاي ونىمدەرىن قازاقستان اۋماعى ارقىلى اۋعانستانعا جەتكىزۋدى ءارتاراپتاندىرۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتىلدى.
جۇكتەردى بىرىكتىرۋ ءۇشىن سيان قالاسىنداعى (قحر) تەرمينالدى پايدالانۋ ۇسىنىلدى. قازاقستاندىق مامانداردىڭ ەسەپتەۋلەرى بويىنشا ءسيان/ۇرىمشى قالالارىنان اۋعانستانعا (تۋرگۋندي/انحوي) ۇيىمداستىرىلعان كونتەينەرلىك پويىزدارمەن تاۋار جەتكىزۋ ۋاقىتى شامامەن 10-12 كۇندى قۇرايدى.
سونىمەن قاتار ەلدەر اراسىنداعى اۋە قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى ءسوز بولدى. اۆياتسيا سالاسى بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم اياسىندا ەكى ەلدىڭ اۆياتاسىمالداۋشىلارى اپتاسىنا 3 تۇراقتى جولاۋشىلار جۇك رەيستەرىن ورىنداۋعا قۇقىلى. قازاقستاندىق تاراپ بۇل ماسەلەنى اۋعان اۆياكومپانيالارىنان وتىنىمدەر تۇسكەن كەزدە قاراۋعا دايىن.
كەزدەسۋدە «قتج» ۇك» اق وكىلدەرى ەكسپورتتىق جانە ترانزيتتىك جوبالاردى تانىستىردى.
«بۇگىندە قازاقستاننان وزبەكستان, اۋعانستان, پاكستان ارقىلى جانە ودان ءارى تەڭىز ارقىلى ءباا-دەگى دجەبەل-الي پورتىنا دەيىن جاڭا مۋلتيمودالدى ەكسپورتتىق باعىتتاردى ۇيىمداستىرۋدا قاناتقاقتى جوبا باستالدى. جاڭا باعىت «KTZ Express»-ءتىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلدى. ەكسپورتتاۋشى – قازاقستاندىق «Bio Synergy co», جۇكتەردى جەتكىزۋ بويىنشا سەرىكتەس – پاكستاندىق «National Logistics Cell» (NLC). قازىرگى ۋاقىتتا پاۆلودار وبلىسىندا جۇك تيەۋ باستالدى. بۇل – اليۋميني سيليكاتتى قۋىس ميكروسفەرا. الماتىدا جۇك كونتەينەرلەرگە تيەلىپ, پاكستاندىق سەرىكتەس ماشينالارىنا اۋىستىرىلادى. ءارى قاراي اۆتوكولىكپەن وزبەكستان مەن اۋعانستان ارقىلى پاكستاننىڭ كاراچي پورتىنا دەيىن جەتكىزىلەدى. ول جەردەن ەكى كونتەينەر تەڭىز ارقىلى ءباا-دەگى دجەبەل-الي پورتىنا دەيىن جونەلتىلەدى», دەدى «قتج» ۇك» اق باسقارۋشى ديرەكتورى باۋىرجان ورىنباساروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جۇكتەردى مەجەلى جەرگە جەتكىزۋدىڭ كۇتىلەتىن مەرزىمى – شامامەن 20-25 كۇن. قاناتقاقتى جوبانى ءساتتى ىسكە اسىرۋ كەزىندە وسى باعىتتىڭ بەلسەندى دامۋى جانە جاڭا باعىت بويىنشا جۇك اعىنىنىڭ ەداۋىر كولەمىن تارتۋ كۇتىلەدى.
سول كۇنى سەرىك جۇمانعاريننىڭ اۋعانستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى امير مۋتتاكيمەن جانە ساۋدا جانە ونەركاسىپ ءمينيسترى نۇريددين ازيزيمەن كەزدەسۋلەرى ءوتتى.
