سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
وتپەلى كەزەڭدە زاۋىت بىرقاتار قيىنشىلىقتى باسىنان كەشىرسە دە, جوعارى بىلىكتى مامانداردى, وندىرىستىك ينفراقۇرىلىمدى, وزدەرى شىعاراتىن ءونىمنىڭ نەگىزىن ساقتاپ قالدى. قازىر زامان تالابىنا ساي ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جانە قىزمەتتىڭ جاڭا باعىتتارىن تياناقتى يگەرىپ وتىر. وتكەن شارۋانى تالداي كەتەتىن بولساق, 2005 جىلى «Krauss Maffei» نەمىس قۇرىلعىسىن وندىرىستە پايدالانۋ ارقىلى ديامەترى 10 مم-دەن 250 مم-گە دەيىنگى پوليەتيلەن قۇبىرلاردى يگەرۋگە ارنالعان ينۆەستيتسيالىق جوبانى قولعا العان بولاتىن.
وسى جوبانى يگەرۋ تۇپتەپ كەلگەندە كاسىپورىنعا تابىس اكەلىپ قانا قويعان جوق, ەلدى مەكەندەردى تازا سۋمەن قامتۋعا ايتا قالارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزدى. قۇبىر مىقتى ءارى ۇزاق ۋاقىتقا شىدايتىن بۇيىم بولىپ شىقتى. ديامەترى 110-نان 1 000 مم-گە دەيىنگى پوليەتيلەن قۇبىرلارىن ءوندىرۋ ءالى دە جالعاسىپ جاتىر. زاۋىت باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, ساپالى قۇبىرعا تاپسىرىس تا ءجيى تۇسەتىن كورىنەدى. كاسىپورىن جىلىنا مىڭ تونناعا دەيىن گاز سالاسىندا پايدالانىلاتىن قۇرىلعىلار قۇيۋ ينۆەستيتسيالىق جوباسىن جۇزەگە اسىردى.
– تاپسىرما بۇرىنعى يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ شەشىمى بويىنشا ونەركاسىپتىڭ وڭىرلىك كارتاسىنا ەنگىزىلگەن حالىقارالىق جوبا بولاتىن, – دەيدى زاۋىت باسشىسى قايرات قالمانباەۆ, – كەيىن كاسىپورىندا جەكە قورعانىس قۇرالدارىن دايىنداۋ تسەحى اشىلدى. ەلىمىزدىڭ كۇشتىك قۇرىلىمدارى ءۇشىن وق وتكىزبەيتىن جيلەتتەر, سوققىدان ساقتاپ قالاتىن بەرىك, مىقتى قالقاندار شىعارا باستادىق. ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندەگى ۇجىم 2017 جىلدان باستاپ اۆتوموبيل كراندارىن قۇراستىرۋ تسەحىن ىسكە قوستى. شاراپاتتى شارۋا مۇنىمەن دە شەكتەلىپ قالعان جوق. ەلەكتر قۋاتىمەن جۇرەتىن مۇگەدەكتەر ارباسىن دايىنداۋ دا جاعىمدى جاڭالىقتىڭ ءبىرى بولدى. انشەيىن اربا عانا ەمەس, قارعا ادىم جەر مۇڭ بولعان قانشاما ادامنىڭ العىسىن الاتىن ىلكىمدى ءىس.
كاسىپورىن بايلانىس جەلىسىنىڭ بولشەكتەرىن, ارقيلى مەديتسينالىق جابدىقتار, ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارىن دا شىعارادى. وسىنشاما شارۋانى 483 ادامنان قۇرالعان ۇجىم اتقارىپ جاتىر. شىنتۋايتىندا, اكتسيونەرلىك قوعام ەلىمىزدەگى ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ ۇزدىكتەرىنىڭ ءبىرى ەكەندىگىن دە ايتا كەتۋىمىز كەرەك. كاسىپورىندى العا سۇيرەپ كەلە جاتقان دا ۇيىمشىل, ون ساۋساعىنان ونەر تامعان وسى ۇجىم. ۇجىم مۇشەلەرى 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇجىمدىق شارت بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ەڭبەكتى قورعاۋعا ءتيىستى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. ءار جىل سايىن كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا كادىمگىدەي تالاپ قويىلادى. قىزمەتكەرلەر تولىقتاي مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىلەدى. ەڭ باستىسى, دەنساۋلىققا زياندى ەڭبەك جاعدايىندا جۇمىس ىستەيتىندەرگە تولىمدى وتەماقى تولەنەدى. جۇمىسشىلارعا دەنساۋلىقتارىنا كەلەر زياندى ءسال دە بولسا ازايتۋ ءۇشىن ءسۇت, سابىن بەرىلەدى. بارلىق وندىرىستىك ۋچاسكەدە العاشقى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قاجەتتى مەديتسينالىق قوبديشالار قويىلعان. تولىمدى جابدىقتالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ پۋنكتى جۇمىس ىستەيدى.
ۇجىمدىق شارتقا سايكەس ەڭبەك جاعدايىن جاقسارتۋعا, جۇمىسشىلاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا, جالاقىنى ۇلعايتۋعا, ەڭبەكتى قورعاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا جەڭىلدىكتەر مەن وتەماقىلاردىڭ بارلىق ءتۇرىن تاڭداۋعا, جالاقىنى يندەكستەۋگە, جۇمىسشىلارىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان باسقا دا ءىس-شارالار قولعا الىنىپ وتىر. نارەستەلى بولعان انالارعا ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەدى. بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىستا جۇرگەندەرگە ەڭ تومەنگى جالاقى تولەنىپ تۇرادى. ۇجىم مۇشەلەرىنە ساۋىقتىرۋ ورىندارىنا جولداما بەرىلەدى. جولداما قۇنىنىڭ 80 پايىزىن جۇمىس بەرۋشى تولەيدى.
– كاسىپورىن جالپى جۇمىسشىلاردىڭ جاعدايىن ويلاپ كومەك كورسەتۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە ءتاپ-ءتاۋىر جۇمىس ىستەپ وتىر, – دەيدى №6 تسەحتىڭ شەبەرى مەيرام تاشەنوۆ. – ەڭبەك دەمالىسىنا شىققان كەزدە ەكى ايلىق ەڭبەكاقى مولشەرىندە ەمدەلۋ ءۇشىن جاردەماقى بەرىلەدى. كوپبالالى وتباسىلار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعاندارعا ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەدى. الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلاردىڭ وقۋشى بالالارىنا ءار جىل سايىن وقۋ جىلى قارساڭىندا كەرەك-جاراقتارىن ساتىپ اپەرەدى. وسىنىڭ بارلىعى قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنا كورسەتىلىپ وتىرعان قامقورلىق. بالكىم, وسىنداي جاناشىرلىقتىڭ بارىنان جاستار قۇلاعدار بولعاندىقتان شىعار, ءبىزدىڭ ۇجىمدا ەڭبەك ەتۋگە تىلەك بىلدىرۋشىلەر از ەمەس.
شەبەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كاسىپورىندا وزىندىك ەڭبەك ءداستۇرى قالىپتاسقان. جۇمىسقا ورنالاسقان جاستاردى باۋىرىنا تارتىپ, ەڭبەككە باۋلۋ, ۇيرەتۋ ءۇردىسى جاپ-جاقسى. سايىپ كەلگەندە, كاسىبي شەبەرلەردىڭ ءوسۋىن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى كاسىپورىن قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مەيلىنشە ءمان بەرىلىپ وتىر. جۇمىسشىلاردىڭ جۇكتەلگەن مىندەتتى تىڭعىلىقتى ورىنداۋى دا قاداعالانادى. قاداعالانىپ قانا قويماي, كاسىپورىندا بىلىكتىلىكتى جەتىلدىرۋ جاقسى قويىلعان. جىل سايىن وقىتۋ جوسپارى تۇزىلەدى. جوسپارعا سايكەس جۇمىسشىلار بىلىكتىلىكتى جەتىلدىرۋ كۋرسىنان وتەدى. تۇتاس ۇجىمنىڭ شەبەرلىگى ارتا تۇسەدى. كادرمەن جۇمىس ىستەۋ جىل وتكەن سايىن جاقسارىپ, ىشكى كادر رەزەرۆىنىڭ ءتىزىمى بەكىتىلگەن. جاڭادان قابىلدانعان قىزمەتكەردى وقىتىپ ۇيرەتە وتىرىپ, ىقتيمال قاتەلىكتەردىڭ سانى مەيلىنشە ازايا تۇسەدى.
زاۋىتتا جۇمىسشى ماماندىعىن قالاعان جاستاردى ەڭبەككە تارتۋ ءۇشىن وقۋشىلاردىڭ جۇمىس كاسىبىن وقىتۋ وڭ جولعا قويىلعان. بەلگىلى ءبىر ماماندىقتاردى يگەرۋ ءۇشىن تالىمگەرلەر تاعايىندالادى.
سۇتتەي ۇيىعان ۇجىمدا بەكەم بىرلىك بار. ال بىرلىگى بار جەردىڭ تىرلىگى دە ومىرشەڭ بولماق.
كوكشەتاۋ
