بىلتىرعى جىلدىڭ قازان ايىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعى مەن «Beles» قۇرىلىس كومپانياسى بىرىگىپ, «جاس قالام – جاڭا رومان» بايقاۋىن جاريالاعان بولاتىن. روماننىڭ جازىلۋ مەرزىمى – ءۇش اي. ءار ايعا 500 000 تەڭگە قالاماقى قاراستىرىلىپ, باس-اياعى ءبىر جارىم ميلليون تەڭگە بەرىلگەن. جاس جازۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا, بايقاۋعا قىرىق جاسقا دەيىنگى قالامگەرلەر عانا قاتىستىرىلعان ەكەن.
روماننىڭ تاقىرىبىن جاس قالام يەسى ءوزى تاڭدايدى. ۇيىمداستىرۋشى تاراپ قاتىسۋشىلارعا ارنايى تاپسىرما بەرىپ, ءبىر تاقىرىپتىڭ اياسىنا كوگەندەپ قويماعان. وسى ارقىلى ولار ادەبيەتتىڭ باستى شارتى – قالامگەر ەركىن باستى نازارعا العانىن جەتكىزەدى.
كىتاپتىڭ وزىنە كەلەيىك. «اعىراپتاعى اتى جوق ادام» – كۇردەلى رومان. شاڭىراعى شايقالعان وتباسىنىڭ قانقۇيلى تاعدىرىن تۋىندىسىنا ارقاۋ ەتۋ ارقىلى قالامگەر ۇيسىزدىكتىڭ ازابىن تارتقان بۇگىنگى تۇتاس قوعامدى سۋرەتتەۋگە تىرىسقان. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, كوپشىلىكتى قىزىقتىرعان – كىتاپ اتاۋى. «اعىراپ – جۇماق پەن توزاق اراسىنداعى مەكەن. قيامەت تارازىسىندا جاقسىلىعى مەن جاماندىعى تەڭ تارتقان قۇلدار جۇماققا بارا المايدى. توزاققا دا تۇسپەي, سول اعىراپتا قالادى. بۇل تۋرالى قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ «اعىراپ» سۇرەسىندە دە ايتىلعان. وسى جاۋاپتى ەستىگەن وقىرمانىمنىڭ ءبىرى «اعىراپ مەكەنىنىڭ استارىندا ءسىز بەن ءبىزدىڭ دە قازىرگى كەڭىستىگىمىز بار سەكىلدى» دەپتى. مەن ول وقىرماننىڭ ويىمەن مۇلدە كەلىسپەيمىن. ءبىزدىڭ وتان جەر بەتىندەگى جۇماق مەكەنگە اينالۋى كەرەك. سولاي بولارىنا سەنەيىك», – دەيدى كىتاپ يەسى.
ءىس-شارانىڭ العاشقى قۇتتىقتاۋ ءسوزىن جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى الىبەك اسقار باستاپ ايتتى. ول جازۋشى داۋرەن قۋاتتىڭ كىتاپقا جازعان العى سوزىندەگى «باستاپ كەتسەڭ بولدى, باسىڭدى كوتەرە الماي وقۋعا ماجبۇرلەيتىن رومان» دەگەن باعاسىنا سىلتەمە جاساپ, قازىرگى وقىرماندى كىتاپقا شاقىرۋداعى بىردەن-ءبىر امال – وسى ەكەندىگىن تىلگە تيەك قىلدى.
قالامگەر جانبولات اۋپباەۆ تا اعالىق العاۋسىز پەيىلىن ءبىلدىرىپ, جازۋشىعا جانكۇيەر ەكەنىن جەتكىزدى. ادەبيەتتانۋشى امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى بولسا, قالامگەرلەرگە بەرىلگەن 3 اي ۋاقىت مەرزىمىنىڭ تىم از ەكەنىن ەسكەرتىپ ءوتتى: «بۇل جازۋشىلار ءۇشىن جەتكىلىكسىز. ادەبيەت تاريحىن تياناقتاساڭىز, ۇلى شىعارمالاردىڭ كەمى 2-3 جىلسىز جازىلماعان كورەر ەدىڭىز. ماسەلەن, ماركەس ء«جۇز جىلدىق جالعىزدىعىن» 18 اي بويى جازعان. فلوبەر بولسا ءوزىنىڭ «بوۆاري حانىمىنا» 7 جىل ۋاقىتىن ارناعان. قازاق ادەبيەتىنىڭ جۇلدىزى جوعارى قالامگەرلەرىنىڭ ءبىرى تولەن ابدىك تە ء«ولىارا» رومانىن 6 جىل كولەمىندە جازعانىن ماعان ايتقان بولاتىن. سوندىقتان ۇيىمداستىرۋشى تاراپتىڭ وسى ماسەلەنى ەسكەرۋىن تىلەيمىز». وسى تۋراسىندا «ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنا بايلانىستى كىتاپ ىشكى ۇدەڭىزدەن شىقتى ما؟ كەيىن تولىقتىرىپ قايتا جازىپ شىعۋىڭىز مۇمكىن بە؟» دەگەن راۋىشتە اۆتوردىڭ جەكە پىكىرىن سۇراپ كوردىك.
ء«ۇش اي ۋاقىت روماننىڭ تولىق جازىلىپ شىعۋىنا ارينە, ازدىق ەتتى. الايدا بۇل مەنىڭ وسى مەرزىمنىڭ اياسىندا عانا جوق جەردەن تاپقان تاقىرىبىم ەمەس. بۇل – ۇزاق جىلدار بويىنداعى ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى. شىعارمانىڭ وزىنە كەلەتىن بولساق, مەن ايتپاي قالعان دۇنيەلەردىڭ ءالى دە كوپ ەكەنىن روماننىڭ نۇكتەسىن قويعاننان كەيىن ءبىلدىم. قالامگەردىڭ ءوز-وزىنە كوڭىلى تولۋى – ەشقاشان رۇقسات ەتىلمەيتىن نارسە عوي. بىراق كىتاپتى قايتا تولىقتاپ شىعارۋدىڭ قاجەتتىلىگىن كورىپ تۇرعانىم جوق. ايتسە دە باسقا كەيىپكەرلەردىڭ باسىنان وتكەن وقيعالار ارقىلى روماننىڭ جالعاسىن جازىپ شىعۋ ويدا بار», – دەدى ق.ابىلقايىر.
رومان تۋرالى كەلەسى باياندامانى جازۋشى, اۋدارماشى جادىرا شامۇراتوۆا جاسادى. ء«اربىرىمىزدىڭ ايتقىمىز, ءتىپتى ويلاعىمىز كەلمەيتىن قورقىنىشىمىز بولادى. كارىلىكتەن, ۇزاق مەڭدەگەن دەرتتەن, مەزگىلسىز اجالدان... وسىنداي ۇرەيدىڭ جان قالتىراتار ايازىن «اعىراپتاعى اتى جوق ادامنان» كوردىم. بۇل شىعارمانى وقىعاننان كەيىن «مەنىكى» دەپ جۇرگەنىڭنىڭ ءبارى بىرەۋدىكى بولىپ شىعۋى مۇمكىن. بۇل جەردە وسىنداي تاقىرىپقا قورىقپاي بارعان قاناتتىڭ قالامگەرلىك تاۋەكەلىن باعالاۋ كەرەك», دەدى ول. سونىمەن قاتار بايانداماشى ادەبيەتتەگى «اتسىزدىق» كۋلتىنە ايرىقشا توقتالدى. «روماننىڭ باستى ەرەكشەلىگى – قاھارماننىڭ ەسىم-سويسىزدىعى. اتسىزدىق – بۇل سيمۆول, قۇپيالىق ءرامىزى. مەن بۇل روماندا «كوپ ىشىندە ءبىر جالعىزدىڭ» كوپ مۇڭايىپ جىلاعان ءۇنىن ەستىدىم. كافكالىق ۇدەرىستەردىڭ كورىنىسىن كوردىم», دەدى ج.شامۇراتوۆا.
سەنات دەپۋتاتى نۇرتورە ءجۇسىپ بولسا, شىعارماشىلىق زەرتحاناداعى قالامگەر تەبىرەنىسى تۋرالى تولعادى. «جازۋشىلىق – اسقان مەحنات, بەينەتتى جۇمىس. وعان جۇرەكتىڭ باتىلدىعى قاجەت. اقسەلەۋ سەيدىمبەك اعامىز ايتادى: «وقىرمانعا جول تارتقان كىتاپ ۇزاتىلعان قىز سياقتى. كىتاپتىڭ قانداي قولعا باراتىنى اۆتور جانىن مازالايدى» دەپ. سوندىقتان كىتاپتىڭ ويلى وقىرمانداردىڭ قولىنا تۇسەتىنىنە تىلەكشىمىز», دەپ اعالىق نيەتىن ءبىلدىردى.
سونىمەن «اعىراپتاعى اتى جوق ادام» كىم بولدى؟ ءسوزىمىزدى جازۋشى داۋرەن قۋاتتىڭ پىكىرىمەن اياقتاۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز. «قانات ابىلقايىردىڭ قولىمىزداعى بۇل كىتابى – قازاق ادەبيەتىندەگى باس كەيىپكەرىنىڭ اتى بەلگىسىز العاشقى رومان. اۆتور نەگە كەيىپكەرىنە ءبىر ات تاۋىپ قويمادى؟ مۇمكىن, ول بەيشارانىڭ اتى مەنىڭ, ونىڭ, ولاردىڭ ءبىرىنىڭ, ءبارىمىزدىڭ اتىمىز شىعار؟..بالكىم, ونىڭ ەسىمىن سەن ارقالاپ كەلە جاتقان شىعارسىڭ؟ ەسىمىن دە, تاعدىرىن دا...
اينالاڭا ابايلاپ قاراشى, اتى جوق ادام تاپ قاسىڭدا تۇرعان جوق پا ەكەن؟..»
