فورۋمدا العاشقى بولىپ ءسوز العان بۇۇ جاھاندىق كوممۋنيكاتسيا دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى ۆلاستيميل سامەك تەحنولوگيا قانشا جەردەن قارىشتاپ دامىسا دا, ادامنىڭ وي-ءورىسى ارقاشان الدا بولاتىنىن مالىمدەدى. ال جاساندى ينتەللەكت قىرۋار جۇمىستى جەڭىلدەتەتىن كومەكشى قۇرال عانا. ءتۇرلى اقىلدى قۇرالدار, ادامنىڭ شىنايى سەزىمى مەن ويىن, شىعارماشىلىق قابىلەتىن الماستىرا المايدى. روبوت قۇراستىرىپ بەرگەن جىلت ەتپە اقپاراتتار جىلدام قولجەتىمدى بولعانىمەن, دايەكتى بولماۋى مۇمكىن. ال مازمۇن تەرەڭدىگى مەن وي ۇشقىرلىعى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. دەسە دە زامان كوشىنەن قالىپ قويۋعا تاعى بولمايدى. «ويتكەنى بۇگىنگى تاڭدا تەحنولوگيا ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋ ءجۋرناليستىڭ باستى قارۋى», دەيدى ساراپشى.
وسى تاقىرىپقا ورايلاس پىكىر بىلدىرگەن قىرعىزستاندىق ساراپشى ايتا سۋلتاناليەۆا بولاشاق جۋرناليستەردى دايارلاۋدا جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرى, ەتيكاسى مەن نورمالارى تۋرالى باياندادى.
«جۋرناليستيكاداعى جاساندى ينتەللەكت الداعى بولاشاقتا اقپارات سالاسىنىڭ ماماندارىن جۇمىسسىز قالدىرۋى مۇمكىن بە دەگەن ماسەلە ءجيى ايتىلادى. مەنىڭشە ولاي ەمەس. اتالعان قۇرالعا ۇركە قاراماي, كەرىسىنشە ونىڭ كومەگىنە جۇگىنۋ ارقىلى جۇمىسىمىزدى جەڭىلدەتەمىز ءارى زەرتتەۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتە الامىز. بۇل الەمدىك اقپارات جۇيەسىندە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتكەن جوبا, ءبىز دە بۇدان اينالىپ وتە المايمىز. سايىپ كەلگەندە مۇنىڭ ءبارى ادام يگىلىگى ءۇشىن, ادام قولىمەن جاسالعان جەتىستىكتەر. زاڭ, لينگۆيستيكا, قارجى, بيزنەس, مەديتسينا سالالارى جاساندى ينتەللەكت كومەگىنىڭ ارقاسىندا الىستى جاقىنداتتى. مۇنداعى باستى ماسەلە – جۋرناليستەر دايارلاۋدا بولاشاق مامانداردى جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇيەلى ءارى ساپالى جۇمىس ىستەۋگە ماشىقتاندىرۋ. روبوت بەلگىلەنگەن تاقىرىپقا قاتىستى عالامتورداعى اقپاراتتى تۇتاس قامتۋعا تىرىساتىندىقتان, جالعان فاكتىلەر, نەگىزسىز مالىمەتتەر دە بەلەڭ الۋى ىقتيمال. اۆتورلىق قۇقىقتىڭ ساقتالۋى, ەتيكا, ايتار ويدى استارلاپ جەتكىزۋ تۇرعىسىنان كومەكشى قۇرالعا ۇنەمى رەداكتورلىق باقىلاۋ قاجەت», دەيدى ايتا سۋلتاناليەۆا.
قازۇۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى, ءباسپاسوز جانە ەلەكتروندى باق كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلميرا سۇلتانباەۆانىڭ پىكىرىنشە, جاڭا اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ كەڭگە قانات جايۋى كوپ جۇمىستاردى جەڭىلدەتكەنىمەن, ادامزات الدىنا اقپاراتتىق قاۋىپ, كومپيۋتەرلىك قىلمىس, قوعامدىق سانانى شاتاستىرۋ, كيبەرشابۋىل, جالعان مالىمەت بەرۋ سىندى جاڭا كەدەرگىلەردى اكەلۋى مۇمكىن. بۇل قاۋىپتەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن اكادەميالىق ورتانىڭ بايلانىسى بەرىك بولۋى شارت.
جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن كەڭىنەن پايدالانۋ بۇكىل الەمدە كۇن سايىن دامىپ كەلە جاتقان ءۇردىس. رەسەيلىك ساراپشى عالىم سەرگەي گريشين الەم عالىمدارىنىڭ 33 پايىزى جاساندى ينتەللەكتپەن ەركىن جۇمىس ىستەۋدى مەڭگەرە باستاعانىن ايتادى. ال ءاربىر ءۇشىنشى عالىم ءۇشىن بۇل ءالى تاڭسىق تاقىرىپ. گريشين الەمدىك اقپارات سالاسى ماماندارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى جاساندى ينتەللەكت كومەگىنە قاتتى قاجەت بولعان جاعدايدا عانا جۇگىنەتىنىن جەتكىزدى. بۇل نەگىزىنەن اقپاراتتى تالداۋ, جاڭالىقتار لەگىمەن تانىسۋ, ءماتىن قۇراۋ ىسىنە قاتىستى.
فورۋم جۇمىسىنا ونلاين فورماتتا قاتىسقان مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى باق سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى قاينار احەتوۆ, جۋرناليستيكا مەن تسيفرلى تەحنولوگيانى تىعىز قارىم-قاتىناستا دامىتۋ سالا العا قويعان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتادى. حالىقارالىق ۇيىمدار مەن زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ مەديا جانە كوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ وكىلدەرى قاتىسقان ءىس-شارادا جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى ەتيكالىق بارومەتر, دەزينفورماتسيامەن كۇرەس: جاساندى ينتەللەكتىنىڭ جۋرناليستيكاداعى ءرولى, نەيروجەلىلەر جانە جۋرناليستيكا: تاياۋ بولاشاعى, قاتەرلەر مەن بولجامدار دەپ اتالعان ارنايى سەكتسيالار جۇمىس ىستەدى.
«كەلەشەكتە جۋرناليستەردىڭ روبوت كومەكشىسى پايدا بولادى. ول تۇسىرىلگەن ۆيدەونى مونتاجداۋعا, ساپاسىن تەكسەرۋگە, ماتىندە رەداكتسيالاۋعا, ءتىپتى زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە قولۇشىن تيگىزەدى. ءتۇسىرىلىم كەزىندە روبوت كومەكشى, روبوت وپەراتور ءجۇرۋى ىقتيمال. دامىعان ەلدەردە تەلەستۋديالىق حابارلاردى روبوتتار تۇسىرە باستاعانىنا ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. جاڭا مۇمكىندىكتەردى يگەرۋ ءۇشىن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن جۋرناليست ماماندارعا سۇرانىس ارتادى», دەيدى جاس عالىم ولجاس ەسەنباي.
باسقوسۋ بارىسىندا بۇگىنگى جۋرناليستيكادا كەنجەلەپ قالعان ءداستۇرلى جانرلاردى قايتا جاڭعىرتۋ ماسەلەسى دە كەڭىنەن ءسوز بولدى. جۋرناليستەر قاۋىمى وچەرك, ەسسە جانرلارىن تىڭ فورماتتا تۇرلەندىرىپ, تاعىلىمى مول تاريحي ماقالالارعا كوبىرەك قالام تەربەسە دەگەن وي ايتىلدى. سونداي-اق وسى تاقىرىپقا بايلانىستى مازمۇندى جۋرناليستىك زەرتتەۋلەر جاسالسا دەگەن ۇسىنىستار ورتاعا تاستالدى. ەلىمىزدەگى مەدياكەڭىستىكتىڭ اقپاراتتىق-تەحنولوگيالارىن, يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتارىن دامىتۋ جۇيەسى مەن جولدارى تۋرالى ۇسىنىس تىلەكتەر ايتىلدى.
جۋرناليستەر مەن عالىمداردىڭ ويلارىن قورىتا ايتقاندا, ۋاقىت تالابىنا ساي كەز كەلگەن اقپارات سالاسىنىڭ مامانى امبەباپ بولۋعا ءتيىس. ءداستۇرلى قۇندىلىقتاردىڭ قاينارىنان قانىپ ءىشىپ, جاڭا زاماننىڭ دا جاڭالىقتارىنا بەيىمدەلۋى كەرەك. ال مۋلتيمەديالىق تەحنولوگيالار مەن عالامتور قۋاتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءداستۇرلى مەديانىڭ جاڭا تىنىسىن اشادى.
الماتى
