كورمەگە جىل سايىن دەمەۋشىلىك كورسەتەتىن «تەڭىزشەۆرويل» جشس (تشو) باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى كوڭىلقوش سۇيەسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدىكتەرمەن بىرلەسكەن كومپانيانىڭ قىزمەتىن سەرىكتەستىكپەن تابىسقا جەتۋدىڭ جارقىن مىسالى دەۋگە بولادى. كومپانيا 30 جىلدان بەرى «تەڭىز» كەن ورنىنداعى جاڭا ءوندىرىس ورنىنا جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلۋىنە ينۆەستيتسيا سالىپ كەلەدى. بۇل كەن ورنىنان وندىرىلەتىن مۇناي كولەمىن جىلىنا 1 ميلليوننان 29 ميلليون تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا سەرپىن بەردى.
ال كەيىنگى ون جىلدا تشو-نىڭ وندىرىستىك قىزمەتى ەلىمىزدەگى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ شامامەن 11%-ىن ىنتالاندىرىپ, مەملەكەتتىك كىرىستىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرىن قامتاماسىز ەتتى. تەك وتكەن جىلى كومپانيا ەل بيۋدجەتىنە شامامەن 14 ميلليارد دوللار تولەدى.
– تشو رەسۋرستىق پەرسپەكتيۆاسى مول ەڭ ءىرى ءارى ەڭ كۇردەلى كەن ورىندارىنىڭ ءبىرىن يگەرەدى. ءبىزدىڭ حالىقارالىق ساپا جانە قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن, ساپالى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى, باسەكەگە قابىلەتتى باعالاردى جانە يننوۆاتسيالىق بيزنەس شەشىمدەرىن ۇسىناتىن الەۋەتتى جەتكىزۋشىلەرمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى قولدايمىز. سەرىكتەس كاسىپورىندارمەن بىرگە جەرگىلىكتى قامتۋدىڭ ۇلەسىن ۇلعايتىپ وتىرمىز. بۇل – وتاندىق ەكونوميكانىڭ وركەندەۋىنە سەرپىن بەرەتىن, وندىرىستىك قاجەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن, جەرگىلىكتى كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشاتىن جۇيەلى ءارى ۇزاقمەرزىمدى ءىس, – دەيدى ك.سۇيەسىنوۆ.
مۇناي-گاز سالاسىندا سان الۋان وپەراتسيالىق ۇدەرىس بار. وعان جاساندى ينتەللەكت جوباسىن قولدانۋعا بولا ما؟ تشو ساراپشىلارى بۇل قۇرالدى بولاشاققا جاسالعان بولجامدى دا وزگەرتە الاتىن قۋاتتى قۇرال دەپ سانايدى. ءتىپتى بۇل قۇرالمەن ستراتەگيالىق مىندەتتەردى دە شەشۋگە بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىرىپ وتىر.
كومپانيادا تسيفرلىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ بارلىق قىزمەتكەردى قاجەتتى كومپيۋتەرلىك داعدى مەن بىلىمگە ۇيرەتۋدەن باستالعان. ويتكەنى تشو-داعى تسيفرلىق ترانسفورماتسيانى ازىرلەۋ كەزىندە ءوندىرىستىڭ, تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەر مەن قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باسا نازار اۋدارىلعان.
كومپانياداعى تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ بىلگىرى مارات قۋاتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ادام رەسۋرسىنا, ءوندىرىستىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن باستامالار مەن تسيفرلىق ونىمدەرگە باسىمدىق بەرىلەدى.
– جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ ءوندىرىستى وڭتايلاندىرۋعا, قاۋىپسىزدىكتى جاقسارتۋعا, سالاداعى وزگەرىستەردى بولجاۋعا, ءتىپتى بەيىمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ونى ەنگىزۋدى تەحنولوگيالىق قادام دەۋمەن شەكتەلمەۋ قاجەت. ويتكەنى بۇل – كومپانيانىڭ ۇزاقمەرزىمدى باسەكەگە قابىلەتتى ءارى تۇراقتى بولىپ قالۋىنا كومەكتەسەتىن ستراتەگيالىق شەشىم, – دەيدى مارات قۋاتوۆ.
تشو-داعى تسيفرلاندىرۋدىڭ بەرىك نەگىزى 2020 جىلى قالانعان. ماسەلەن, ككج-ۇەقبج جوباسىنا ءوندىرىس ۇدەرىسىن باسقارۋ جۇيەلەرى, كولىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ ينتەللەكتۋالدى تەحنولوگيالارى, دروندار مەن شىنايى كوزىلدىرىككە ارنالعان قاناتقاقتى باعدارلامالار ەنگىزىلدى. پاندەميا كەزىندەگى داعدارىس پەن توتەنشە جاعدايلاردى باسقارۋ توپتارى قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىستى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن تسيفرلىق پلاتفورمالاردى بەلسەندى تۇردە پايدالاندى. ال وتكەن جىلى تشو «كتل زاۋىتىنىڭ تسيفرلىق ەگىزى» باعدارلاماسىن ءساتتى اياقتادى. بۇل كۇردەلى ۆيرتۋالدى مودەل كومپانيانىڭ فيزيكالىق اكتيۆتەرىن, ۇدەرىستەرىن جانە جۇمىس جۇيەلەرىن كورسەتەدى. ۆيرتۋالدى زاۋىت ساراپشىلارعا ءارتۇرلى جاعداي ءۇشىن ستسەناريلەر جاساۋعا, ۇدەرىستەردى سىناقتان وتكىزىپ, وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنىڭ بارلىعى رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا, شىعىنداردى, قورشاعان ورتاعا تەرىس اسەردى ازايتۋعا ىقپال ەتەدى. ماماندار ۆيرتۋالدى ەگىزدى ەنگىزۋدى بولاشاققا ناقتى قادام دەپ اتايدى. ويتكەنى مۇندا تسيفرلىق شەشىمدەر كومپانيا جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ كىلتىنە اينالىپ وتىر.
سۋ ەسەپتەگىشتىڭ كورسەتكىشى جيناۋ جۇيەسىنە ەنگىزىلگەن. بۇل «تەڭىز» كەن ورنى نىساندارىنداعى سۋ قورىن باسقارۋ سەكتورىنىڭ تيىمدىلىگىن ەداۋىر ارتتىرعان. دەرەكتەردى قاشىقتان جيناۋدىڭ تيىمدىلىگى نەدە؟ بىرىنشىدەن, قول جۇمىسىنىڭ قاجەتتىلىگىن قىسقارتقان. ەكىنشىدەن, جۇمىستىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرىپ وتىر. ال بۇل ەلەكتر قۋاتىنا قوسىلماعان نىسانداردان ۇزدىكسىز جوعارى ساپالى مالىمەتتەر الۋعا جول اشادى.
كومپانيادا ەنگىزىلگەن جاڭاشىلدىق از ەمەس. سونىڭ ءبىرى – جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسىنە (ePTW) كوشۋ. بۇل قۇجات اينالىمىن ايتارلىقتاي قىسقارتىپ, كومپانياداعى قاۋىپسىزدىك تالاپتارى مەن قورعانىس شارالارىن ساقتاۋعا ىقپال ەتتى. مۇنداي ەلەكتروندى جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى بىلتىرعى سوڭعى كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىن دالەلدەنىپ وتىر. تشو ماماندارى ارنايى جەكە جەلىنىڭ جۇمىسىن جوعارى باعالادى. ويتكەنى جەدەل تۇردە الىنباسا, جۇمىستى كەيىنگە قالدىراتىن ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگى ارتقان.
قۇجاتتارعا ەلەكتروندى قول قويۋ مۇمكىندىگى دە ۇدەرىستى جىلدامداتىپ وتىر. بۇل تەحنولوگيالىق اۋىسىم تشو-نىڭ وندىرىستىك ورتاسىن جاڭعىرتىپ قانا قويماي, تيىمدىلىگى مەن جاۋاپ بەرۋ قابىلەتىن ايتارلىقتاي ارتتىردى.
«تەڭىز» كەن ورنىندا دەرەكتەردىڭ اۋقىمدى كولەمى وڭدەلەدى. بۇل دەرەكتەردىڭ سەنىمدىلىگىن انىقتاۋعا, ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ويتكەنى وقىتۋ الگوريتمدەرى سالاداعى وزگەرىستەردى بولجاۋ جانە بەيىمدەۋ ءۇشىن قولدانىلادى. وسى ورايدا تشو ماماندارىنا كۇندەلىكتى قولدانىلاتىن جاساندى ينتەللەكت كومەكتەسەدى.
– ءبىزدىڭ ۇستاناتىن باستى ماقساتىمىز – ءوندىرىس قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ. وسى ماقساتتا جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانامىز. ول جۇمىس ورىندارىندا بارلىق قاۋىپسىزدىك شاراسىن ساقتاۋ ءۇشىن ماتىندەر مەن قۇجاتتاردى تالدايدى. ءبىر تۇستا جوعارى تاۋەكەل بولسا, ءبىز تەز ارەكەت ەتەمىز. جاساندى ينتەللەكت بىزگە ىقتيمال قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى تۋرالى الدىن الا ەسكەرتەدى. بارلىق سالادا قولدانىلا باستاعان جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن جۇمىس ورنىمىزدى قاۋىپسىز ءارى ءتيىمدى ەتىپ جاتىرمىز, – دەدى م.قۋاتوۆ.
كومپانيادا جاساندى ينتەللەكتىنىڭ جيىرمادان اسا ءتۇرى بار. قازىر تشو ماماندارى ينجەنەرلەردىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن جاڭا جاساندى ينتەللەكتىنى ازىرلەپ جاتىر. جاڭا قۇرال ينجەنەرلەردىڭ سۇرانىسىنا سايكەس 300-دەن اسا تەحنيكالىق سيپاتتاما قۇجاتىنا بايلانىستى جاۋاپ بەرىپ, جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن پايدالانىلادى. دەمەك ونى ChatGPT بالاماسى دەۋگە بولاتىن شىعار. مۇنىڭ ءبارىن تشو-داعى كاسىبي IT ماماندار كومانداسى ىسكە اسىرىپ وتىر.
اتىراۋ وبلىسى
