شىنىندا, وعان الىستان قاراساڭ, قارداي اق ءتۇستى قورعانعا ۇقسايدى. سوندىقتان اتاۋىن سوعان ۇيلەستىرىپ قويسا كەرەك. پامۋككالەگە ادامدار ەم الۋ ءۇشىن دە كەلەدى. ويتكەنى مۇنداعى مينەرالدارعا تولى جىلى سۋ ءتۇرلى دەرتكە ەم. سونداي-اق 1988 جىلى پامۋككالە مەن ونىڭ ىرگەسىندەگى يەراپوليس قالاسىنىڭ قيراندىلارى يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن.
بەس تۇسكە ەنەتىن وزەن
كولۋمبيادا «كانو-كريستالەس» اتتى ادەمى وزەن بار. ونى يسپان تىلىنەن اۋدارعاندا «كريستالداي وزەن» دەگەن ماعىنا بەرەدى.
بىراق جەرگىلىكتى حالىق بۇل وزەندى «بەس ءتۇستى وزەن» دەپ ايتادى. ويتكەنى وزەن ماۋسىم مەن قاراشا ارالىعىندا بەس تۇسكە ەنەدى. وسى كەزدە وزەننىڭ سۋى بىرەسە سارى, بىرەسە قىزىل, بىرەسە جاسىل, بىرەسە كوك, بىرەسە قارا تۇسكە ەنىپ, الماسىپ وتىرادى. كانو-كريستالەس وزەنى ءجۇز شاقىرىمداي اۋماقتى الىپ جاتىر. وسى اۋماقتا 420 قۇستىڭ ءتۇرى مەكەندەيدى. بىراق وزەننىڭ بەس ءتۇرلى ءتۇسى گۋايابەرو سۋ ايرىعىنا كەلگەندە جوعالىپ كەتەدى.
قامالدار اڭعارى
ەلىمىزدەگى الەمگە تانىمال جەردىڭ ءبىرى – شارىن شاتقالى. ويتكەنى بۇل شاتقال – تابيعي اسەمدىگىمەن, ەرەكشە سۇلۋلىعىمەن كوز تارتادى.
شارىن شاتقالىندا بيىكتىگى 150-300 مەترگە دەيىن جەتەتىن «قامالدار اڭعارى», «جالماۋىز كەمپىر شاتقالى», تاعى باسقا قۇمدى جارلار بار. جەرگىلىكتى جۇرت شاتقالدى «قورعاندى قامالدار اڭعارى» دەپ ايتادى. اڭعار ۇزىندىعى شامامەن 2 شاقىرىم, ەنى 20-80 مەترگە دەيىن بارادى. شاتقالدان ەجەلگى ادامداردان تۋىندىلارىن كورە الاسىز. سونداي-اق جابايى اڭداردىڭ بەينەسى ارقىلى بۇل ايماقتا پالەوليت داۋiرiندەگى قۇس-جانۋارلاردىڭ مەكەندەگەنىن اڭعارۋعا بولادى.
