سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – اۆتور
ۇزىنشا كوتەرىلگەن جاداۋ ءۇي. جاداۋ ءۇيدىڭ ەسىگىن سىقىرلاتا اشىپ, تابالدىرىعىنان اتتاعان بويدا وتكەن عاسىردىڭ 80-90 جىلدارىنا اياق باسقانداي كۇيدە بولادى ەكەنسىڭ. اكتەلگەن ۇزىننان-ۇزاق ءدالىز. تاقتايى سىقىرلاعان ەسكى ەدەن, ەسكى ەسىك. تەرەزەلەرى دە توزعان. تىم بولماعاندا, جيھازدارى جاڭا شىعار دەپ, بولمەلەرگە باس سۇققانبىز. ەڭسەنى باسادى. شكافتارى قاۋساپ تۇر... اسحانالارى كورشىلەس سالىنعان ۇيدە. اسحانانىڭ اساي-مۇسەيلەرى دە ابدەن ەسكىرگەن. قىل اياعى ينتەرناتتىڭ دارەتحاناسى دا دالادا. قىستىڭ قاقاعان ايازىندا باسقاسىن ايتپاعاندا, 1-سىنىپتىڭ وقۋشىسى دالانىڭ دارەتحاناسىنا بارىپ ءجۇر دەگەنگە سەنگىڭ كەلمەيدى. ايتقانداي, بۇل ينتەرناتتا شاناعاتى, بالىقتىبۇلاق, بۇعىمۇيىز, ۇرانحاي اۋىلدارىنىڭ بالالارى تۇرادى. ۇزىن سانى – 14 وقۋشى. ولاردى تاسىمالدايتىن ارنايى اۆتوبۋس تا جوق. ينتەرنەت تۋرالى ينتەرنات وقۋشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرى جاق اشىپ وتىرعان جوق. سەبەبى مۇندا ينتەرنەتتى قويىپ, قاراپايىم تەلەفون بايلانىسى – پروبلەما.
تاۋ باسىنداعى توسقايىڭ اۋلىندا سوعىستان كەيىنگى جىلدارى اۋرۋحانا بولعان عيماراتتا وقۋشىلاردىڭ تۇراتىنىن وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ بىلە مە ەكەن؟ ونى قويىپ, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ تابانى ءتيدى مە؟ ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بىلسە, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جاڭا عيمارات سالىپ بەرمەسە دە, ەسىك-تەرەزەلەرىن جاڭالاپ, دارەتحاناسىن عيمارات ىشىنە سالىپ بەرەر ەدى عوي. ايتقانداي, قىرۋار قارجى جۇمساپ, ينتەرنات عيماراتىنا جاپسارلاس دارەتحانا سالىنعان. الايدا قولدانۋعا جارامايدى.
«ينتەرنات ەسكى. ەسكى بولعانىمەن, قىستىڭ كۇنى جىلى. بالالاردىڭ تاماقتارى توق. ماسەلە سول, توزعان عيماراتتا تۇرىپ جاتىر. كۇردەلى جوندەۋگە ۇسىنعان ەدىك, بيىل جاڭا عيمارات سالىنادى دەگەندى ەستىدىك. دارەتحانا قوسىمشا سالىنعان. بىراق ونىڭ سىرتى قاپتالماعان. جىلۋ دالىزدە تۇرعاندىقتان دارەتحانا سۋى قاتىپ قالعان. قازىر ۋاقىتشا جاۋىپ قويدىق», دەيدى مەكتەپ جانىنداعى ينتەرناتتىڭ شارۋاشىلىق مەڭگەرۋشىسى رادجان قۇدايبەرگەنوۆ.
البەتتە, جاڭا عيمارات اۋاداي قاجەت. توسقايىڭ ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى جاراس يۋسۋپوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا ينتەرنات عيماراتى كەلەسى جىلى سالىنۋى مۇمكىن. ال وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى وكىلدەرى نە دەيدى؟
جولداعان جاۋاپتارىنا كوز سالساق, «شىعىس قازاقستان وبلىسى ءبىلىم باسقارماسى كۇرشىم اۋدانى بويىنشا ءبىلىم ءبولىمىنىڭ «توسقايىن ورتا مەكتەبى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ تەڭگەرىمىندە مەكتەپ جانىنداعى ينتەرنات بار. بۇل ينتەرنات 1948 جىلى سالىنعان, سىيىمدىلىعى 30 بالاعا ارنالعان, جالپى اۋدانى 500 م2» دەپ جالپى اقپارات بەرىپتى. سونداي-اق بۇگىندە ينتەرناتتا 14 بالا تۇراتىنىن مالىمدەگەن. مەكتەپ جانىنداعى ينتەرنات جىل سايىن اعىمداعى جوندەۋ (اكتەۋ, سىلاۋ, بوياۋ) جۇمىستارىنان ءوتىپ تۇرادى ەكەن. 2020 جىلى 7 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, اعىمداعى جوندەۋ, سانيتارلىق توراپتارى ورناتىلعانىن حابارلاپتى. ول دەگەنىمىز, دارەتحانا. دەمەك ىستەمەي تۇرعان دارەتحانا ءۇشىن 7 ملن تەڭگە جۇمسالعان. دۇرىسى, جۇمسالماعان, جەلگە ۇشقان.
«توسقايىڭ ورتا مەكتەبى» كمم بارلىعى 70 بالا ءبىلىم جانە تاربيە الىپ جاتىر: ونىڭ 15-ءى شاعىن ورتالىقتا, 6-اۋى مەكتەپالدى دايارلىق سىنىبىندا, 49-ى 1-11 سىنىپ وقۋشىلارى. مەكتەپ جانىنداعى ينتەرناتتا 14 بالا تۇرادى, بۇل بالالار بالىقتىبۇلاق, بۇعىمۇيىز, شاناعاتى, ۋرۋنحايكا اۋىلدارىنىڭ بالالارى. بيىل قاردىڭ قالىڭ بولۋىنا بايلانىستى ينتەرناتتا تۇراتىن بالالار 2 اپتادا 1 رەت ۇيلەرىنە مەكتەپ اۆتوبۋسىمەن تاسىمالداندى» دەلىنگەن. شىندىعىندا, ارنايى بارعان ساپارىمىزدا مەكتەپ اۆتوبۋسىن كورگەنىمىز جوق. كەرىسىنشە, اتا-انالار مەكتەپكە اۆتوبۋس قاجەت دەستى.
«2024-2025 وقۋ جىلىنداعى بولجامدى كونتينگەنت 69 وقۋشىنى قۇرايدى. ونىڭ 12-ءسى شاعىن ورتالىقتا, 4-ەۋى مەكتەپالدى دايارلىق سىنىبىندا, 53-ءى 1-11 سىنىپ وقۋشىلارى. 1-11 سىنىپ وقيتىن 16 بالا ينتەرناتتا تۇرادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ەكەۋى بالىقتىبۇلاق اۋلىنان, جەتەۋى بۇعىمۇيىزدەن, بەسەۋى شاناعاتىدان, ەكەۋى ۇرانحاي اۋلىنان».
ايتا كەتەيىك, توسقايىڭ اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى ەلدى مەكەندە جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن 3 مەكتەپ بار: شاناعاتى باستاۋىش مەكتەبى (5 بالا), ۇرانحاي نەگىزگى ورتا مەكتەبى (69 بالا: 0-11 سىنىپتا – 44, شاعىن ورتالىقتا – 25) جانە توسقايىڭ ورتا مەكتەبى. وسى وكرۋگكە قاراستى 5 ەلدى مەكەن ورنالاسقان, بالىقتىبۇلاق پەن بۇعىمۇيىز اۋىلدارىندا مەكتەپ جوق, ال شاناعاتى اۋلىندا تەك باستاۋىش مەكتەپ بار. بۇل اۋىلداردىڭ اراقاشىقتىعى 10-25 شاقىرىم ارالىعىندا. ونىڭ ۇستىنە تاۋلى ايماق بولعاندىقتان, جول قيىندىعى دا جوق ەمەس. جالپى, توسقايىڭ اۋىلدىق وكرۋگىندە 0-18 جاس ارالىعىنداعى بالالار سانى – 194.
توسقايىڭدا جاڭا ينتەرنات عيماراتى سالىنا ما دەگەن باستى ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن شىعىس قازاقستان وبلىسى ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اليما اقىلبەك ء«بىلىم بەرۋ نىساندارىن سالۋدىڭ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جوسپارعا سايكەس توسقايىڭ اۋلىنا 25 ورىندىق ينتەرناتتى ۇشجاقتى مەموراندۋم (وففتەيك-كەلىسىمشارت) جاساسۋ ارقىلى سالۋ جوسپارلانعان» دەيدى. ال قۇرىلىسى ناقتى قاشان باستالاتىنى تۋرالى اقپارات بەرگەن جوق. سوندىقتان ماسەلەنى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ تا نازارىنا العانى دۇرىس شىعار.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
مارقاكول اۋدانى,
توسقايىڭ اۋىلى
