تۇساۋكەسەر تىزگىنىن قولعا العان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قانسەيىت ابدەز ۇلى جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعىنا شولۋ جاساپ, قالامگەرلىك ەرەكشەلىگىنە توقتالدى. ايتقىشتىعىمەن اتى اۋىزعا ىلىگىپ, «ماعىناسى مايىسقان ماقالدارىمەن» تانىلىپ, ساتيرانىڭ مىسال, ەپيگرامما, فەلەتون سياقتى ءتۇرلى جانرىن شىمشىما تىلىمەن شىرايىن كەلتىرگەن قالامگەردىڭ ساتيراعا اكەلگەن جاڭالىقتارى مەن ارتىقشىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ەرماحان شايحى ۇلىنىڭ قولىنان قالامى تۇسپەي, ساتيرانىڭ جالىنا قول ارتىپ, قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقانىنا وتىز جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەتىن ساتيريكتىڭ ء«بىرتۇرلى كىتاپ», «ساندالعان ساۋال», «جۇرت ايتادى», «مىناۋىڭ جىندى ەكەن», «شىلدىر شۇمەك» كىتاپتارىن وقىرمان قاۋىم جىلى قابىلدادى. تۇلپاردى تاي كۇنىنەن تانىعان بەلگىلى ساتيريك عابباس قابىش «ەرماحان – ازىلگە جومارت, سىقاققا ساراڭداۋ. ول وسپانحان اۋباكىروۆ, كوپەن امىربەك, سەيىت كەنجاحمەتوۆ, مۇحتار شەرىمنىڭ ەندىگى مەن بويلىعىنداعى جايدارى جىگىت» دەپ باعالاعانىن مودەراتور تىلگە تيەك ەتتى.
اۆتور «قايتىس بولعان ساتيرا ساربازدارىنىڭ رۋحىنا ارنايمىن» دەپ ۇسىنىپ وتىرعان «ساتيرا سارقىتى» كىتابىندا ومىردەن ءبىرى ەرتە, ءبىرى كەش وتكەن تۇلعالاردىڭ زامانا تۋرالى تولعاعان اقجارما اڭگىمەسى جۇيەلەنگەن. رەسپۋبليكالىق بىرنەشە باسىلىمدا سىن-سىقاق بەتىن جۇرگىزگەن ە.شايحى ۇلى الدىڭعى بۋىن قالامگەرلەر سالعان ورنەكتى ءوز ۇلگىسىندە جاڭعىرا ءتۇستى. قالامگەر جاڭا كىتابىندا ادەبيەتتە ۇلگى, وزىنە ۇستاز بولعان اعالارىنىڭ اياۋلى ەسىمىن جاڭعىرتا وتىرىپ, ساتيرا ساردارلارىنىڭ ەڭبەگىن ەل ەسىنە سالادى. ساتيرا جانرىنىڭ نەگىزىن قالاعان س.ادامبەكوۆ, و.اۋباكىروۆ, ب.قىدىربەك ۇلى, ءۇ.ۋايدين, س.ءابدىرايىم ۇلى, ق.سۇلتانباەۆ, ت.كەنەەۆ, ل.ەسەنوۆ, ا.نايمانتاەۆ, تاعى باسقا ادەبيەت جانە ونەر ساڭلاقتارىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىستىرادى.
«ساتيرا سارقىتى» اتتى كىتابى – ساتيريكتىڭ شىعارماشىلىق ۇلكەن بەلەسى. ساتيريك قالامگەرلەردىڭ ۇلكەن-كىشىسى بار, كەشەگى وتكەن الىپتارى مەن ارداگەرى بار, ءوز مەكتەبىن, شەبەرلىك شەبەرحانالارىن جاساپ كەتكەندەرى بار, بارلىعىن تۇگەل سارالاپ, تارازىلايتىن وسىناۋ ەڭبەكتى ساتيريك-جازۋشى ەرماحان شايحى ۇلىنىڭ بۇگىنگى بەلەستەگى باس كىتابى دەپ باعالايمىن», دەدى پروفەسسور قانسەيىت ابدەز ۇلى.
كىتاپ 11 تاراۋدان تۇرادى. «قازىرگى قازاق ساتيراسى», «ساتيرا ساڭلاقتارى», «ساتيرا ساردارلارىمەن سۇحبات», «ارىپتەستەر ءازىلى», «ازىلكەشتەر ءازىلى» اتتى جەكە-دارا جۇك كوتەرگەن اتاۋىنىڭ ءوزى كىتاپتىڭ اقپاراتتىق, تانىمدىق ءھام عىلىمي ماڭىزىن اڭعارتىپ تۇرعانداي.
كىتاپحاناداعى تۇساۋكەسەر ءىس-شاراسىندا ە.شايحى ۇلى «ايەلىم – بازاردا» كىتابىن تۇرىك تىلىنە تارجىمالاعان بەلگىلى جازۋشى-اۋدارماشى مالىك وتارباەۆ پەن تۇرىك تىلىندە جارىق كورۋىنە مۇرىندىق بولعان ەۋرازيا جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى ياكۋب ومىروعلىعا العىسىن ءبىلدىردى. ال بارشا بالاعا بازارلىق رەتىندە ۇسىنىلىپ وتىرعان ءۇشىنشى كىتاپ – «مەدينا ءمازىرى» جاڭىلتپاشتاردان تۇرادى. بەلگىلى بالالار اقىنى دۇيسەن ماعلۇموۆ بۇل كىتاپقا ەنگەن جاڭىلتپاشتاردىڭ نەگىزىنەن بالالار باسىلىمىندا جارىق كورگەنىن ايتتى. ايتۋىنشا, جاڭىلتپاشتاردىڭ ءتىلى جەڭىل, تەز جاتتالادى. بۇل جيناق – بالالاردىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتىن دامىتىپ, ءتىلىن ۇستارتۋعا تاپتىرمايتىن قۇرال. سونداي-اق ادەبي جيىنعا تۋعان جەردىڭ سالەمىن ارنايى الا كەلگەن تۇرسىنحان قۇرمانبەكوۆ قالىڭ تۇركىستاندىقتىڭ اتىنان قۇرمەت كورسەتىپ, قالامگەردىڭ مەرەيىن تاسىتتى.
قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى, اقىندار قاسىمحان بەگمانوۆ مەن باۋىرجان جاقىپ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ پروفەسسورلارى كاكەن قامزين مەن ايگۇل رامازان, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, ادەبيەتتانۋشى-عالىم نۇرداۋلەت اقىش, سونداي-اق بەلگىلى قالامگەرلەر جۇماش كەنەباي, بولات شاراحىمباي, تىلەۋقابىل مىڭجاسار, گۇلزەينەپ سادىرقىزى ءوز قۇتتىقتاۋلارىندا ساتيريك-جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىق ەڭبەگىنە توقتالىپ, ونىڭ ادەبيەت پەن جۋرناليستىك كاسىپكە دەگەن ادالدىعىن, ۇلتجاندى قاسيەتىن كىسىلىك تۇرپاتىمەن بايلانىستىرا اسەرلى ەستەلىكتەر تىزبەگىن تارقاتتى.
الماتى
