– وتاندىق كارديوحيرۋرگيانىڭ جەتىستىكتەرى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي-ىن اينالىپ وتپەيتىنى ايان. وزىق تەحنولوگيالاردى توعىستىرعان ورتالىقتا كۇن سايىن جوسپارلى, كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالىپ جاتادى. وسىنى ءوزىڭىز ناقتىلاي تۇسسەڭىز؟
– ءبىزدىڭ ينستيتۋتتى قازاقستاننىڭ كارديولوگيا, كارديوحيرۋرگيا, تەراپيا سالالارىنىڭ كوشباسشىسى دەۋگە تولىق نەگىز بار. حيرۋرگتەرىمىز اۋىر دەرتكە شالدىققان الماتىلىقتاردى عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ ءار شالعايىنان كەلگەن ازاماتتاردى ەمدەيدى. كەيىنگى جىلدارى كونسۋلتاتيۆتىك-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەن باستاپ, حيرۋرگيالىق وپەراتسيالار مەن رەابيليتاتسيالىق كومەككە دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى بولىپ تۇر. بۇعان قوسا ءبىزدىڭ ينستيتۋت وپەراتسيانى كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك (تمككك) جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) پاكەتتەرى ارقىلى دا جاساپ جاتىر. بىلتىر ورتالىق دارىگەرلەرى 4 071 وپەراتسيا جاساسا, ونىڭ 1 940 – تمككك, 2 131 وپەراتسيا ءمامس پاكەتىنە تيەسىلى. ال بۇل – وسىنشاما ادامنىڭ ءومىرى مەن تاعدىرى, جاقىندارىنىڭ قۋانىشى.
– كارديوحيرۋرگيا سالاسىندا قولدانىسقا ەنگەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار تۋرالى بىلگىمىز كەلەدى...
– كەيىنگى 30 جىلدا جۇرەك كەسەلدەرىن ەمدەۋدە سەرپىندى وزگەرىس بار. 90-جىلداردىڭ باسىندا جۇرەك وپەراتسيالارىنىڭ دەنى كەۋدەنى ءتىلىپ, اشىق ادىسپەن جاسالاتىن. قازىر وپەراتسيالاردىڭ باسىم بولىگى – ۇلكەن تىلىكسىز, ناركوزسىز جاسالاتىن ەندوۆاسكۋليارلىق وپەراتسيالار. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, مۇنداي وپەراتسيالار كەزىندە كۇرەتامىر نەمەسە كوكتامىردىڭ ءبىرى بىرنەشە جەردەن عانا تەسىلەتىندىكتەن, ناۋقاستىڭ ءوز وزىنە كەلۋ ۇدەرىسى بىرنەشە كۇننەن اسپايدى.
سول سياقتى اشىق جۇرەككە كريوابلاتسيا, اورتا قاقپاقشاسىن ترانسكاتەتەرلىك ادىسپەن اۋىستىرىپ, LVAD جانە تاعى دا باسقا ارالاس وپەراتسيالار جاسايمىز. 3D ۆيزۋاليزاتسياسى بار توراكوسكوپيالىق قوندىرعى جۇرەك قاقپاقشالارىن اۋىستىرۋ, جۇرەككە شۋنت قويۋ سىندى وپەراتسيالاردى كەۋدەنى كەسپەي, زاقىمى از ادىسپەن جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ورايدا وتكەن جىلدىڭ تابىسى دەپ مىناداي ادىستەردى ەرەكشە اتاپ وتەر ەدىم:
ءبىرىنشىسى – بيولوگيالىق پروتەز. ءبىز ساۋد اراۆيا پروفەسسورى مۇحامەد ساللاح الرەشحيدانمەن بىرلەسىپ ەكى بىردەي پاتسيەنتتىڭ جۇرەك قاقپاقشالارىن بيولوگيالىق پروتەزبەن الماستىردىق. مۇنداي وپەراتسيا تمد اۋماعىندا بۇرىن-سوڭدى جاسالماعان. بۇل كلاپان ساپا كورسەتكىشتەرى جاعىنان تەڭدەسى جوق, كوپكە شىدايدى, قولدانۋ دا وڭاي. ونىڭ ۇستىنە مۇنداي پروتەز ورناتىلعان پاتسيەنت ءومىر بويى قان سۇيىلتاتىن انتيكواگۋليانتتاردى ءىشۋ ماشاقاتىنان قۇتىلادى.
ەكىنشىسى – جاساندى جۇرەك LVAD. بىلتىر ءبىزدىڭ كارديوحيرۋرگتەر ەكىنشى رەت LVAD وپەراتسياسىن جاسادى. وپەراتسياعا دەيىن پاتسيەنت جانساقتاۋ بولىمىنە ءۇش رەت تۇسكەن, ۇزاق ۋاقىت بويى ستاتسيوناردا جاتىپ ەمدەلگەن ەدى. بىراق مۇنىڭ ءبىرى دە ناتيجە بەرمەپتى. ءحالى اسا اۋىر مۇنداي پاتسيەنتتەر بۇرىن اعزانىڭ رەزەرۆى بىتكەنشە عانا ءومىر سۇرەتىن. قازىر وسى وپەراتسيا ارقىلى مۇنداي پاتسيەنتتەر قالىپتى ومىرگە ورالا الادى. LVAD – وتە قىمبات تۇراتىن وپەراتسيانىڭ ءبىرى. ەلىمىزدە بۇل ءمامس قارجىسى ەسەبىنەن تەگىن جاسالادى. كەز كەلگەن مەملەكەت حالقىنا وسىنداي مۇمكىندىك سىيلاپ وتىر دەپ ايتا المايمىن. ال ءبىز وسىنداي وپەراتسيالار جاساپ ءجۇرمىز جانە ونى ماقتان تۇتامىز.
ءۇشىنشىسى – «قاتىپ قالعان» تامىرلارعا وپەراتسيا جاساۋ. 2023 جىلدىڭ شىلدە ايىندا ءبىزدىڭ رەنتگەنحيرۋرگتەر رۋمىنيانىڭ جەتەكشى دارىگەرىمەن بىرلەسىپ روتابلاتسيا جاسادى. بۇل ءادىس جىلدامدىعى جوعارى روتورلىق بۇرعىلاۋ قوندىرعىسىنىڭ كومەگىمەن تارىلعان كورونارلىق ارتەريالاردى تازارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, دارىگەرلەر كالتسي تۇزىندىلەرى سالدارىنان «تاس بولىپ قاتىپ قالعان» تامىرلاردى بۇرعىلاپ تازارتادى. روتابلاتسياسىز جۇرەكتەگى قان تامىرلارىن تولىق تازارتۋ مۇمكىن ەمەس. بىراق مۇندا وپەراتسيادان كەيىن اسقىنۋ قاۋپى وتە جوعارى. سوندىقتان ونى بىلىكتىلىگى اسا جوعارى كلينيكالاردا تاجىريبەلى دارىگەرلەر جاساعانى دۇرىس.
ءتورتىنشىسى – قۇنى 5 ملن تەڭگەدەن اساتىن دەفيبريلياتورلار. ءبىزدىڭ كلينيكادا جۇرەگى اياق-استىنان توقتاپ قالۋ قاۋپى بار پاتسيەنتتەرگە كارديوۆەرتەر-دەفيبريللياتور, ەلەكتروكارديوستيمۋلياتور, وككليۋدەر ورناتىلادى, جۇرەككە رەسينحرونداۋ تەراپياسى (CRT-D) جاسالادى. جۇرەك قاعىسى بۇزىلعان اۋىر حالدەگى ناۋقاستارعا راديوجيىلىكتى ابلاتسيا, كريوابلاتسيا سىندى تاعى دا باسقا اسا كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالادى.
بىلتىر قازان ايىندا كلينيكادا جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىمەن اۋىراتىن پاتسيەنتتەرگە زاماناۋي دەفيبريللياتورلار ورناتىلدى. بۇل وپەراتسيانى دا الماتىدا العاش رەت ءبىزدىڭ دارىگەرلەر جاسادى. قۇرىلعىنىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى – قاشىقتان مونيتور ارقىلى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىندە. مۇنداي تەحنولوگيالار ارقىلى ناۋقاستىڭ احۋالىن قاشىقتان باقىلاۋعا, قاجەت بولسا رەتتەپ وتىرۋعا, ءتىپتى پاتسيەنتتىڭ تەلەفونىنا ارنايى قوسىمشا ورناتۋعا بولادى.
– ءسوز اراسىندا قىمبات قىزمەتتەردىڭ كوبى ءمامس ارقىلى جاسالاتىنىن ايتتىڭىز. دەگەنمەن وسى جۇيەگە قاتىستى نارازىلىق تا جوق ەمەس. سىزدىڭشە, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا وسى رەفورما ەنگىزىلگەلى بەرى نە وزگەردى؟
– شىنداپ كەلگەندە ءمامس پاكەتىنىڭ كولەمى جىل سايىن كەڭەيىپ كەلەدى. بۇل حالىققا كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرىپ وتىرعانى ءسوزسىز. بۇعان دەيىن اتاپ وتكەنىمدەي, ءبىز ءمامس قاراجاتى ەسەبىنەن جوعارى تەحنولوگيالىق كومەك كورسەتەمىز. جالپى, بۇل وپەراتسيالار جوعارى تەحنولوگيالاردى, كوپ رەسۋرستى جانە ەمدەۋ مەن دياگنوستيكانىڭ بىرەگەي ادىستەرىن قاجەت ەتەدى. مۇنىڭ بارىنە كوپ قاراجات كەرەك. ءبىزدىڭ جاعدايىمىزدا وسى قاجەتتىلىكتەردى ءمامس وتەپ جاتىر دەر ەدىم.
– بىلتىر جازدا الماتىدا تۇڭعىش رەت جۇرەك الماستىرۋ وپەراتسياسى جاسالعانىن ءبىز دە جازدىق. الداعى كۇندەردىڭ ەنشىسىندە ەلىمىزدە تاعى قانداي كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالۋى مۇمكىن؟
– ءيا, كلينيكامىزدا استاناداعى ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعىمەن بىرلەسىپ, ناۋقاستىڭ كەۋدەسىنە دونور جۇرەگىن سالدىق. وپەراتسياعا دارىندى كارديوحيرۋرگ يۋري پيا جەتەكشىلىك ەتتى. جالپى, ءبىزدىڭ ەلدە كارديوحيرۋرگيا مەن كارديورەانيماتسيا جاقسى دامىعان. ول جۇرەك الماستىرۋ وپەراتسيالارىنىڭ ءساتتى بولۋىنا تولىق مۇمكىندىك بەرەدى. وعان كادرلىق مۇمكىندىگىمىز دە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق الەۋەتىمىز دە جەتكىلىكتى. جوسپارلى ماقساتتارىمىز بار.
– دەگەنمەن جۇرەك الماستىرۋ دەگەنىڭىز – كۇندە جاسالاتىن وپەراتسيا ەمەس. وسى باعىتتىڭ دامۋى قالاي بولماق؟
– جالپى العاندا, دونورلىق اعزا تاپشىلىعى – الەمدىك پروبلەما. وكىنىشتىسى, ناۋقاستاردىڭ باسىم بولىگى جۇرەك الماستىرۋ وپەراتسياسىنا جەتە الماي كوز جۇمادى. سەبەبى جۇرەك تاپشى, الماستىراتىن ورگان, ءتىن از. ال ونسىز ادامنىڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋى ەكىتالاي. اسىرەسە اۋىر جۇرەك دەرتىنە شالدىققان پاتسيەنتتەرگە شۇعىل وپەراتسيا جاساماسا بولمايدى. سوندىقتان الدىمەن دونورلىقتى دامىتۋ قاجەت دەپ ويلايمىن.
– تاياۋدا اريتمولوگتەرىڭىز بەس كۇن بويى 30 شاقتى «زەرگەرلىك» وپەراتسيا جاسادى. وسى ورايدا شەتەلدىك كارديولوگيالىق ورتالىقتارمەن بايلانىستارىڭىز تۋرالى دا بىلگىمىز كەلەدى.
– بيىل 11–15 ناۋرىز ارالىعىندا ءبىزدىڭ ماماندار رعا اكادەميگى, ءىتم فزو ديرەكتورىنىڭ عىلىمي-كلينيكالىق جۇمىس جونىندەگى ورىنباسارى سەرگەي ارتەمەنكونىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇرەك ىرعاعى مەن وتكىزگىشتىگىنىڭ كۇردەلى بۇزىلىستارىن ەمدەۋ ءۇشىن اۋىر وپەراتسيالاردى ساتىمەن اتقاردى. سەرگەي نيكولاەۆيچ جۇرەكشە فيبريللياتسياسى بار ەمدەلۋشىلەردە راديوجيىلىكتى كاتەتەرلىك ابلياتسيا پروتسەدۋراسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ادىسنامالىق تاسىلدەردى ازىرلەگەن بىرەگەي مامان ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
بۇل وپەراتسيالار – وتە كۇردەلى جانە جۇرەك ىرعاعىنىڭ بۇزىلۋىن ەمدەۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءادىسى. راديوجيىلىك كاتەتەرلىك ابلياتسيا جۇرەككە ۇشولشەمدى ناۆيگاتسيالىق كارتاعا ءتۇسىرۋدىڭ وزىق جۇيەلەرىن پايدالانا وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. وسىلايشا, ناۋقاستاردى ومىرگە قايتارادى. بۇل جۇيە الماتىدا تەك كىا عزي-دا عانا بار.
ودان كەيىن دە جۇرەكشەلەر فيبريللياتسياسى جانە باسقا دا كۇردەلى ەكتوپيكالىق وشاقتارى بار ناۋقاستارعا وپەراتسيالار جالعاستى. ماسەلە مىنادا, اريتميانىڭ پاتولوگيالىق وشاقتارى جۇرەكتىڭ وتكىزگىش جۇيەسىنە قاۋىپتى جاقىندىقتا ورنالاسادى. ال 3D تەحنولوگيالارى اريتميان كوزىن – جۇرەكتىڭ باسقا تىندەرىنە زاقىم كەلتىرمەستەن پاتولوگيالىق وشاقتى 1 ميلليمەترگە دەيىن تابۋعا كومەكتەسەدى. ناۋقاس تولىعىمەن قالپىنا كەلەدى, ناتيجەسى وپەراتسيا كەزىندە-اق كورىنەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ايناش ەسالي,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى
