– شالقار اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ تاريحى 1987 جىلدىڭ قاراشا ايىنان باستاۋ الادى. بۇل ساماۋرىن – مۋزەي اشىلعاندا قويىلعان العاشقى جادىگەردىڭ ءبىرى. الايدا ونى ناقتى كىمنىڭ اكەلگەنى بەلگىسىز, «شالقار قالاسىنداعى تەمىرجول اۋرۋحاناسىنان تاپسىرىلدى» دەگەن مالىمەت قانا بار. عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن ولكەمىزدىڭ ۇستىنەن ورىنبور – تاشكەنت تەمىرجولىنىڭ قۇرىلىسى باستالىپ, رەسەي ينجەنەرلەرى وسىندا قونىستانعان. مەنىڭشە, بۇل بۇيىم سول كەزدە كەلگەن بولۋ كەرەك. بىزدە قازىر جالپى 12 733 ەكسپوناتىمىز بولسا, ولاردىڭ ىشىندە ساماۋرىن, كەلى-كەلساپ, قولديىرمەن سياقتى تاعى باسقا بابالارىمىز قولدانعان ءتۇرلى پىشىندەگى كونە بۇيىمدار دا كەزدەسەدى, – دەيدى مۋزەي ديرەكتورى ناعيما تىلەمباەۆا.
ءبىز ءسوز ەتكەن جەز ساماۋرىننىڭ بيىكتىگى – 85 سم, ديامەترى – 42 سم, سىيىمدىلىعى 40 ليتر. ۇستايتىن ەكى قۇلاعى, شۇمەگى ءبارى قىزمەت اتقارادى, شۇمەك تۇتقاسى جاپىراق ءتارىزدى بەزەندىرىلگەن, جەز ءتۇسى دە ءوز قالپىندا.
ەلورداداعى جەكە مۋزەيىنە ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 100-دەن استام كونە ساماۋرىن جيناعان زەرگەر, ۇستا بەرىك ءالىبايدىڭ تەلەارنالاردىڭ بىرىنە بەرگەن سۇحباتىندا سىرتىنا جەزدەن, مىستان جاسالعانى بايقالاتىن ساماۋرىنداردىڭ تاريحى تىم ەرتەدەن باستاۋ الاتىنىن ايتادى. سەبەبى بۇنداي ساماۋرىنداردىڭ ۋاقىت وتە سىرتى قاراياتىندىقتان, حح عاسىردان بەرگى جاسالعان ساماۋرىندارعا نيكەل جالاتىلعان. نيكەل جالاتىلعان ىدىس ايناداي جالتىراپ تارتىمدى كورىنەدى جانە ءتۇسى ەشقاشان وزگەرمەيدى ەكەن. نەگىزىنەن ساماۋرىندى شىعارۋشى ۇستاحانالاردىڭ شەبەرلىك كورمەلەرىنە قاتىسقاندىعىن ايشىقتايتىن ارنايى بەلگىلەرى دە سوعىلىپ وتىرعان. وسى تاڭبالانعان بەلگىنىڭ سانى مەن ساماۋرىننىڭ سالماعىنا قاراي قۇنى بەلگىلەنگەن.
بۇرىن قازاق دالاسىندا سيىر مالى 1 رۋبلگە باعالانسا, سالماعى باسىم جەز ساماۋرىندار 25 رۋبل تۇرعان. سوندىقتان دا العاشقى كەزدە بۇل بۇيىمدارعا باي-باعلانداردىڭ عانا قولى جەتكەن دەسەدى. شالقار مۋزەيىندەگى جەز ساماۋرىننان زەرگەر ايتقانداي ارنايى بەلگىنى تاپپادىق. بىراق ونى كوتەرەتىن ءبىر ادامعا ەداۋىر سالماعى بار.
مۇحتار مىرزالين
اقتوبە وبلىسى,
شالقار قالاسى