تانىم • 22 ناۋرىز, 2024

بالاڭىز جاقىنىن جاقسى بىلە مە؟

290 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق – ءداستۇرلى تانىم-تۇسىنىكپەن ۇرپاق تاربيەلەگەن, تۋىستىق بايلانىستى ەرەكشە قادىرلەپ, الىستى جاقىن تۇتقان, جاقىندى باۋىر تۇتقان حالىق. «مال قونىسىن ىزدەيدى, ەر تۋىسىن ىزدەيدى» دەگەن ماقالدىڭ دا ءمانى وسىنى مەڭزەيدى. ال قازىرگى بالالار تۋىستارىن بىلە مە ەكەن؟ وسى ماقساتتا وقۋشىلار اراسىندا
سا­ۋالناما جۇرگىزگەن ەدىك.

بالاڭىز جاقىنىن جاقسى بىلە مە؟

فوتو: 7-su.kz

شىنى كەرەك, اعايىننىڭ اتىن بىلگەنىمەن, تۋىستىق اتاۋىن بىل­مەيتىن وقۋشىلاردىڭ قاتارى كوپ. تۋىس­قاندى تانىس دەپ ويلايدى.  «ارا­لاسپاساڭ, اعايىن جات» دەگەن وسى عوي.

ساۋالناما بارىسىندا وقۋ­شىلاردان قاراپايىم تۋىستىق اتاۋلاردىڭ ماعىناسىن سۇرادىق. ماسەلەن, «بولە دەگەن كىم؟», «باۋىر­مالدىلىق تۋرالى قان­داي شى­عارمالاردى, قانداي ماقال-ماتەلدەردى بىلەسىڭ؟» دەگەن سىڭايداعى جەڭىل سۇراقتار. سويت­سەك, ساۋالىمىز جەڭىل ەمەس ەكەن. وقۋشىلار توقسان سايىن تاپ­سىراتىن بجب, تجب-لارىندا تاپ بۇلاي قينالماعان شىعار. ەمتيحاننىڭ جاۋابىن ءوزى ايتىپ بەرگەن مۇعالىمدەي, ءبىز دە وقۋشىلارعا تۋىسقانعا قاتىستى اتاۋلاردىڭ ماعىناسىن بارىنشا ءتۇسىندىرىپ بەرگەندەي بولدىق.

«ەرتە وشكەن ءۇمىتىمدى قايتا جاقتىڭدار» دەگەندەي, سالت-داستۇر­دەن اجىراماعان وقۋشىلار دا بارشىلىق ەكەن. ولاردىڭ جاۋاپتارىن  ەستىپ ريزا بولدىق. ەندەشە, نازارلارىڭىزعا سولاردىڭ جاۋابىن  ۇسىنامىز:

 

ۆپپ

بەيسەن ماعجان,

«زەردەلى» حالىقارالىق

مەكتەبىنىڭ 9-ا سىنىپ وقۋشىسى: 

– اپالى-ءسىڭلى قىزداردىڭ بالالارى ءبىر-بىرىنە بولە بولىپ كەلەدى. ءسوز بارىسىندا «مىناۋ مەنىڭ انامنىڭ ءسىڭلىسىنىڭ بالاسى» دەپ تانىستىرۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. بولە دەگەن اتاۋدىڭ ءوزى ونىڭ تۋىستىق جاقىندىعىن ايقىن اڭعارتىپ تۇر. حالقىمىزدا بولەلەردىڭ تاتۋلىعى جايىندا كوپ ايتىلادى.

  

 ەن

 

سانجار مىرزاحمەتوۆ,

«زەردەلى» حالىقارالىق

مەكتەبىنىڭ 9-ا سىنىپ وقۋشىسى: 

 – ءبىز وسىعان دەيىن اتا-انانى قۇرمەتتەۋ, اعايىن-تۋىستى سىيلاۋ تۋرالى كوپتەگەن شىعارمانى وقىدىق. مىسالى, نۇرداۋلەت اقىشتىڭ «ناعىز اجە قايدا؟» اڭگىمەسىندە قازىرگى اجەلەرمەن بۇرىن­عى اجەلەردى سالىستىرىپ, «قار­تى بار ءۇيدىڭ قازىناسى بار» دەگەن ماقالدىڭ ءمانىن ۇقتىرادى.  ال مارات قابانبايدىڭ «باۋىر» اتتى اڭگىمەسىندە جەتىمدەر تاع­دىرىنا قايىرىمدىلىقپەن قاراۋعا تاربيەلەيدى, باۋىرعا دەگەن قامقورلىقتى وياتادى.  سونى­مەن قاتار ءبىز 8-سىنىپتا دۋلات يسا­بەكوۆتىڭ «اپكە» دراماسىمەن تانىس­تىق. وندا اتا-اناسىنان جاستاي ايىرىلعان قاماجاي ءوز ءومىرىن باۋىرلارىنا ارنايدى. ال ماعان وسى تاقىرىپتا ەرەكشە اسەر ەتكەن شىعارما – تولەن ابدىكتىڭ «قوناقتار» اڭگىمەسى. شىعار­مادا ەرعابىل قاريانىڭ جالعىز ۇلى ساپابەككە كوڭلى تول­مايدى. ويتكەنى بالاسى ايگىلى گەولوگ بولسا دا, اتا-اناسىنىڭ ۇيىنە جىلىنا ءبىر رەت قانا سوعادى. ال اكەسىنە ۇلىنىڭ قارا­ شاڭىراقتى قۇرمەتتەپ, اتا سالت­تى ۇستانعانى, اتا-انانى سىيلاپ, قامقورلىق تانىتقانى قاجەت.

 

  پر

 سايديرمان ايدار ۇلى,

«Qadam School» مەكتەبىنىڭ

4-سىنىپ وقۋشىسى: 

– تۋىستىق اتاۋلارعا بايلانىستى حالقى­مىزدا بىرنەشە ماقال-ماتەل بار. ماسەلەن, «اعاسى باردىڭ – جاعاسى بار, ءىنىسى باردىڭ – تىنىسى بار», «اعايىن تاتۋ بولسا, ات كوپ, ابىسىن تاتۋ بولسا, اس كوپ», «اپاما جەزدەم ساي», «اي كورمەسەڭ تۋىسىڭ جات, جىل كورمەسەڭ دوسىڭ  جات». بۇل ماقال­داردى كوبىنە ۇيدە اجەم ايتىپ وتىرادى ءارى ماعىناسىن دا اشىپ, ءتۇسىندىرىپ بەرەدى. سول ءۇشىن ويىمدا وسى ماقالدار جاتتالىپ قالعان.

حوش. سونىمەن تۋىستىق اتاۋلاردى بىلەتىن وقۋشىلاردىڭ قاتارى ءبىرسىپىرا ەكەن. بىلمەي­تىندەر دە جەتەرلىك. بىراق قالاي بول­عاندا دا بۇعان بالالاردى كىنالاي المايمىز. ويتكەنى «الما, اعاشىنان الىسقا تۇسپەيدى». سون­دىقتان قۇرمەتتى اتا-انا, اعايىن-تۋعانمەن تويدا عانا كەزدەسىپ, جاقىن جاندارمەن جەلىدە عانا ەمەس, كۇندەلىكتى, شىنايى ومىردە دە ارالاسىپ, حال-جايىن ءبىلىپ تۇرعانىڭىز ابزال. بالالارعا  تۋعان-تۋىستىڭ, جاقىن-جۋىقتىڭ سۇراسا كەلگەندە كىم بولىپ كەلەتىنىن  ايتىپ وتىرعان دۇرىس.

 

بەكزات قۇلشار,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى

ەۇۋ ستۋدەنتى 

سوڭعى جاڭالىقتار