ميراس • 20 ناۋرىز, 2024

قۇسبەگى قاسيەتى

682 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتىمىزدىڭ رۋحىن اسقاقتاتاتىن جەتى قازىنانىڭ ءبىرى – قۇسبەگىلىك. قولىنا قىران بۇركىت قوندىرىپ, ساياتشىلىقتى كاسىپ ەتكەن قۋانىش مۇحامەد ۇلى ەرتە جاستان تازى ەرتىپ, قۇماي باۋلىعان. بۇل كونە كاسىپ اتاسى, مايدانگەر ءبايىتباي يسابەكوۆتەن دارىعان.

قۇسبەگى قاسيەتى

«28 گۆاردياشى-پانفيلوۆشى­لاردىڭ ساپىندا جاۋعا قارسى ەر­لىك كورسەتكەن اتام ءبىر كوز, ءبىر اياعى­نان جارالانىپ, ەلگە ورا­لا­دى. كەلگەن سوڭ كەڭشاردا مال باعا ءجۇرىپ, قۇماي تازىلار اسى­راعان ەكەن. ءبىز ەس بىلگەلى بوسا­عا­مىز­دان قۇماي تازى ۇزىلگەن ەمەس. كەيىن وسە كەلە اكەم مۇحا­مەد­تەن ساياتشىلىقتىڭ قىر-سى­رىن مەڭگەرىپ, سول ارقىلى تۋعان جەر­دىڭ تابيعاتىن ءسۇيىپ ءوسۋدى ۇيرەندىك», دەيدى قۇسبەگى قۋانىش مۇحامەد ۇلى.

ا

اتادان بالاعا جالعاسقان ونەر­دى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا اكە­سى مۇحامەد يسابەكوۆ 1999 جى­لى «ساياتشى» كلۋبىن قۇرعان. ءسوي­تىپ, ۇلتتىق ونەردىڭ ءورىسىن كەڭەي­تۋگە قادام جاسايدى.

«2000 جىلى اكەم مەنى ال­ماتى قالاسىندا تۇراتىن ايگىلى قۇس­بەگى, حالىقارالىق دارەجەدەگى تورەشى ابىلحاق تۇرلىباەۆ دەگەن بۇركىتشى اقساقالعا ەرتىپ اپارىپ, سول كىسىگە شاكىرت بولۋىمنىڭ نەگىزىن قالاپ بەردى. قۇسبەگىلىكتەن ۇستازىم – ابىلحاق اقساقال. ول كىسىدەن بۇركىتشىلىك, جالپى قۇس­بەگىلىك ونەردىڭ قىر-سىرىنا قا­نىقتىم. بۇركىت ۇستاعانعا دەيىن بالا كەزىمدە قىرعي, جاعالتاي, قار­شى­عا سياقتى ۇساق قۇستاردى باۋ­لىپ ءجۇردىم. 2003 جىلى جەبە اتتى بالاپان قارشىعاممەن ەسىك قالاسىندا وتكەن قۇسبەگىلەر جارىسىندا باس جۇلدە الدىم. بۇل مەنىڭ العاشقى جەتىستىگىم ەدى. وسى جارىستا اكەمنىڭ ءىنىسى بەكمۇحان يسابەكوۆ تە داۋىلقارا اتتى بالاپان بۇركىتپەن باس جۇلدەنى قانجىعالادى. بۇركىتشىلەر اۋلە­­تىنىڭ ەكى بىردەي بايگەگە يە بولۋى ەستەن كەتپەستەي اسەر قال­دىردى. ءدۇبىرلى جارىستىڭ قونا­عى بولعان ءانشى رامازان ستام­­عازيەۆتىڭ ورىنداۋىنداعى «دا­ريعا-داۋرەن» ءانىنىڭ بەينەبايانىنا سول قىران قۇستارىمىزبەن تۇستىك», دەپ ەسكە الادى قۇسبەگى.

ساياتشىلار مەكەنىنە اينال­عان نۇرا اۋلىندا 2003 جىل­دىڭ قازان ايىندا ونەر جاناشىرى مۇحامەد يسابەكوۆتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت «جەتى قازىنا» قۇسبەگىلەر مۇ­را­جايى اشىلعان ەدى. سودان بەرى مۇراجاي جۇمىسى ۇزدىكسىز جالعاسىپ كەلەدى.

سايات قۇرىپ قانا قويماي, ونى حالىققا تانىتۋدا قۇسبەگىلەر ۇلكەن تاۋەكەلگە بارادى. باي­راقتى باسەكەلەردە باق سىناۋعا بەل بۋادى. ءسويتىپ, 2007 جىلى اعايىندى مۇحامەد, بەكمۇحان يسابەكوۆتەر مەن اتاقتى بۇركىت­شىلەر ابىلحاق تۇرلىباەۆ, سەيىت­جان ءبايجۇنىس ۇلى باستاعان قازاق قۇسبەگىلەرى انگليادا وت­كەن بايقاۋعا قاتىسىپ, 36 مەم­لە­كەتتىڭ ىشىنەن توپ جارىپ, 1-ورىن الىپ, ەل مەرەيىن تاسىت­قانى بەلگىلى. ودان كەيىنگى جىلى «جەتىقازىنالىقتار» قىرعىز­ستاندا وتكەن حالىقارا­لىق قۇسبە­گىلەر جارىسىندا دا كومان­دا بويىنشا باس جۇلدەگە يە بولعانىن ۇمىتقان جوقپىز.

داڭقى شارتاراپقا تانىلعان قۇسبەگىلەر حالىقتىق ونەردى وز­گە ەلدەردە ناسيحاتتاۋدان جا­لىق­پاعان. ناتيجەسىندە, بەك­مۇ­حان يسابەكوۆ ماجارستان مەم­لەكەتىنە بارىپ, قۇسبەگىلىكتى نا­سي­حاتتاۋ ارقىلى سول ەلدىڭ قۇر­مەتتى ازاماتى اتانادى.

«2010 جىلى دانيار داۋ­كەەۆ اعامىزبەن بىرگە فران­تسيانىڭ استاناسى پاريج قا­لاسىندا وتكەن قازاقى توبەت جانە قىران بۇركىتتى ناسيحاتتايتىن كورمەدە  ءوز ونەرىمدى كورسەتتىم. ودان كەيىنگى جىلدارى دا ەلىمىزدە وت­كەن كوپتەگەن جارىستىڭ جەڭىم­پازى اتاندىق», دەگەن قۋا­نىش مۇحامەد ۇلى تۇركىستان قالا­سىنداعى قوجا احمەت ياساۋي اتىن­داعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريح فا­­­كۋلتەتىن تامامداعان. دي­پلوم جەتەكشىسى ارحەولوگيا عى­­­لى­­­م­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ماديار ەلەۋوۆتىڭ جەتەك­شىلى­گىمەن «قازاقستانداعى قۇس­بەگى­لىك ونەردىڭ زەرتتەلۋ تاريحى» دەگەن تاقىرىپتا «وتە جاقسى» باعاعا قورعاعان ەڭبەگى باباقۇمار حي­نايات ۇلىنىڭ باستاماسىمەن بىرى­گىپ, «ساياتشىلىق» اتتى كىتاپ­قا باسىلىپ شىعادى.

ۇلتىمىزدىڭ وشپەس مۇراسى – قۇسبەگىلىك ونەردىڭ ۇلتتىق سپورتقا ەنىپ, ءوز الدىنا فەدەراتسيا قۇرىلىپ, جاندانىپ كەلە جاتقانىنا قۋانىشتى قۇسبەگى اتاكاسىپكە جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعى باسىم ەكەنىن ايتادى. الاقانىنا قوندىرىپ ايالاعان اقجەلكەن, بايقوڭىر, جۇلدىز, تۇران اتتى قىران بۇر­كىتتەردى باۋلىعان كاسىبي قۇسبەگى ەڭبەگىنىڭ ەش كەتپەي, جەڭىس تۋىن تالاي مارتە جەلبىرەتكەنىنە ءار كەز شۇكىرشىلىك ەتەدى.

 

الماتى وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار

جاڭا جوبا – قوعام تالقىسىندا

رەفورما • بۇگىن, 09:20

«ە-اوك» پلاتفورماسى ىسكە قوسىلادى

شارۋاشىلىق • بۇگىن, 08:58

شوتتىڭ دا سۇراۋى بار

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:50

اققۋ ايگىلەگەن اقيقات

ادەبيەت • بۇگىن, 08:35