بيىل ەل تۇرعىندارى 30 كۇن ورازا ۇستايدى. ءساۋىر ايىنىڭ 5-ىنەن 6-سىنا قاراعان ءتۇن – قاسيەتتى قادىر ءتۇنى. 10 ءساۋىر – ورازا ايت مەرەكەسى. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ بەكىتۋىمەن وسى جىلى ءپىتىر ساداقاسى ەلىمىز بويىنشا ەكى كەلى ۇننىڭ ورتاشا باعاسى نەگىزىندە 640 تەڭگە بولىپ بەكىتىلدى.
رامازان ايى – ەڭ الدىمەن, قۇلشىلىق پەن قايىرىمدىلىق كەزەڭى بولىپ سانالادى. حاديستەردە پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) ورازا كەزىندە ايرىقشا قايىرىمدى ءارى قولى اشىق بولاتىنى ايتىلعان. بۇل كۇللى مۇسىلمان ۇمبەتىن وسى ىسكە ىنتالاندىراتىن ءارى ۇلگى بولاتىن امال. سوندىقتان رامازان ايى باستالعاندا تاڭ اتقاننان كۇن باتقانعا دەيىن اشقۇرساق ءجۇرۋ اركىمنىڭ قولىنان كەلەتىن شىعار, دەگەنمەن وسى كەزەڭدى ەل ىشىندەگى جارلى-جاقىبايلارعا, جوق-جىتىكتەرگە, جەتىم-جەسىرلەرگە كومەك قولىن سوزۋعا, قوعام ءۇشىن قايىرىمدى ىستەر جاساۋعا ارناۋدىڭ ساۋابى شەكسىز.
وسىعان وراي جىل سايىن ورازا قارساڭىندا ءمۇفتيات تاراپىنان كاسىپكەرلەرگە ارنايى ۇندەۋ جولدانىپ كەلەدى. بيىل دا باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى جىلداعى داستۇردەن جاڭىلماي قولىندا قاراجاتى مەن مۇمكىندىگى بار كاسىپكەر ازاماتتاردى رامازاننىڭ قۇرمەتىنە ىزگى امالدار جاساۋعا شاقىردى.
قوعام ءۇشىن پايدالى دا قايىرىمدى ءىس جاساۋدىڭ جولى كوپ. قاراپايىم ءبىر مىسال كەلتىرسەك. يسلام ءدىنىنىڭ الەمدىك وركەنيەت وزەگىنە اينالۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان وسمان يمپەرياسىندا جاقسى ءبىر ءداستۇر بولىپتى. ول كوبىنە رامازان ايىندا جاسالادى ەكەن. وسى كەزەڭدە ءاربىر جاقسىلىققا ادەتتەگى كەزگە قاراعاندا مولىراق ساۋاپ جازىلاتىنىن بىلەتىن قالتالى ازاماتتار كەز كەلگەن دۇكەنگە بارادى ەكەن دە, قارىزعا ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الاتىن ادامداردىڭ ءتىزىمىن سۇرايدى. سونىڭ ىشىنەن قارىزى ەڭ كوپ ادامنىڭ نەمەسە بىرنەشە ادامنىڭ, ءتىپتى كەيدە ءبارىنىڭ بەرەشەگىن وتەپ بەرەدى ەكەن. الگى قارىزى بار ادامدار وزىنە قول ۇشىن سوزعان «اتىمتاي جومارتتىڭ» كىم ەكەنىن دە بىلمەيدى. دىندە جاسىرىن جاسالعان ساداقانىڭ ساۋابى مول بولاتىنى بەلگىلى.
ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇگىنگى تاڭدا دا وسى يگى امالدى قايتا جاڭعىرتۋدىڭ ارتىقتىعى جوق. ويتكەنى حالىقتىڭ ءبىر بولىگى دۇكەننەن ازىق-ت ۇلىكتى جازدىرىپ الاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. ءتىپتى نەسيەگە تاماق الاتىندار قاتارى دا سوڭعى ۋاقىتتا كوبەيگەن. بۇل قاسيەتتى ايدا ەلگە پايدامدى تيگىزەمىن ءارى قۇدايدىڭ ساۋابىنا قول جەتكىزەمىن دەگەن ازاماتتار بولسا, ارىگە بارماي-اق وسى ايتىلعان قاراپايىم عانا قايىرىمدىلىقتان باستاپ حالىققا قول ۇشىن سوزار بولسا, ول ەل ىشىندە جاپپاي ءداستۇر رەتىندە قالىپتاسار ەدى.
«ورازا تۇتقان ادام ەكى رەت قۋانادى: ءبىرى – اۋىز-اشاردا, ەكىنشىسى – اقىرەتتە ۇستاعان ورازاسىنىڭ ساۋابىن العاندا», دەيدى ءبىر حاديستە. ءبىز بۇدان رامازان ايىندا ادامدارعا اۋىز اشتىرۋدىڭ قانداي ىزگى امال ەكەنىن كورەمىز. دەگەنمەن ونىڭ دا ءمانىسىن قازىرگى كۇنى كەيبىر ادامدار تۇسىنە بەرمەيدى. كەيدە اۋىزاشار داستارقانى تورىنەن ورازا ۇستاماسا دا, بيلىگى مەن بەدەلى بار ادامداردىڭ ورىن الىپ جاتاتىنىن بايقايمىز. ال شىن مانىندە اۋىزاشار ولاردىڭ «جارىلقاۋى» ءۇشىن ەمەس, قۇدايدىڭ جەلەپ-جەبەۋى ءۇشىن جاسالاتىن امال عوي. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ول دا – قايىرىمدىلىقتىڭ ءبىر ءتۇرى. سوندىقتان اۋىز-اشار داستارقانىنا اۋىزى اشىق باي-باعلان ەمەس, ورازا ۇستاعان جوق-جىتىك, تويىپ تاماق ىشە المايتىن جاعدايى تومەن ادامدار شاقىرىلسا قۇبا-قۇپ.
«رامازان ايىندا جاسالاتىن ەڭ ابزال امالداردىڭ ءبىرى – اۋىزاشار بەرۋ مادەنيەتى. اۋىزاشار داستارقانى اعايىن-تۋىستىڭ باسىن قوسىپ, باۋىرلاردىڭ باسىن بىرىكتىرەدى. ءبىر-بىرىنە وكپە-نازى بولعاندار وسى ايدا جاراتقان يەمىزدىڭ رازىلىعى ءۇشىن ءبىر-بىرىنە كەشىرىم بەرىپ تاتۋلاسىپ جاتادى. بۇل ايدا مەشىتتەردىڭ اسحانالارىندا, ءدامحانا, مەيرامحانالاردا كۇن سايىن مىڭداعان ادامعا داستارقان جايىلادى. ولار الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن باۋىرلارىمىزدى تاماقتاندىرىپ, مۇقتاج وتباسىلارعا ازىق-ت ۇلىكپەن كومەكتەسىپ جاتقاندار دا كوبەيە تۇسكەن. جاعدايى بار اۋقاتتى ادامدار وزدەرىنىڭ ءپىتىر ساداقاسى مەن زەكەتتەرىن مەشىتكە, ەندى بىرەۋلەرى شاكىرتتەرگە, كەدەي-كەپشىكتەرگە بەرىپ جاتادى. الەۋمەتتىك جەلىگە كوز جۇگىرتسەڭىز, شالعاي اۋىلداعى باسپاناسى جوق وتباسىنا ءۇي سالىپ بەرىپ جاتقانداردى, كەدەي-كەپشىككە مال-م ۇلىك الىپ بەرىپ جاتقانداردى كورەسىز. وسىنىڭ بارلىعى دا اللا تاعالانىڭ رازىلىعىن الۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان ىزگى امالدار», دەيدى بەلگىلى ءدىنتانۋشى بالعابەك مىرزاەۆ.
«اعايىن, بۇل دا سەنىڭ سىناق شاعىڭ,
جاقشى ءبىر جۇرەگىڭنىڭ شىراق-شامىن.
ءجانناتتان ورىن تابار, جاراتقاننىڭ
جارلىعىن ورىنداۋدى ۇناتسا كىم»,
دەپ ءبىز دە ءبىر ولەڭىمىزدە قاسيەتتى ايدىڭ قادىرى جايىندا جىرلاعان ەدىك. شىن مانىندە بۇل – سىناق ايى. ويتكەنى بارلىق ادام ءتۇرلى جاعدايدا سىنالادى. اۋىز بەكىتكەندەردىڭ ەرىك-جىگەرى, قالتالى ازاماتتاردىڭ قايىرىمدىلىق قاسيەتى, ال بارلىق ادامنىڭ وسى ايدا ادامگەرشىلىگى مەن سابىرلىعى سىنالادى ەكەن. ءبىز پايعامبارىمىزدان جەتكەن (س.ع.س.): «كىمدە-كىم ورازا ۇستاسا, جامان ءسوز ايتپاسىن, داۋلاسپاسىن! ونى بىرەۋ بالاعاتتاسا نەمەسە داۋلاسسا: «مەن ورازامىن», – دەپ ايتسىن», دەگەن ءحاديسىن بىلەمىز. بۇل ايدا ءبىز ۇرىس-كەرىس پەن داۋ-دامايدى شەتكە ىسىرىپ, ارالاسپاي كەتكەن تۋىس-تۋعان جانە دوس-جاران بولسا, ولارمەن قايتا تاتۋلاسىپ, ىزگى قادام جاساۋىمىز كەرەك. بۇل – قوعامعا ءوزارا تاتۋلىققا, دوستىققا باعىتتايتىن اي. ەلدى ءبىر جۇدىرىق قىلىپ بىرىكتىرەتىن كەزەڭ.
