الينا ءابدىراحمانوۆا,
قازاق-امەريكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارۋشى سەرىكتەسى
– مەن تاراز قالاسىنىڭ تۋماسىمىن. ماماندىعىم تسيفرلىق سالاعا قاتىستى بولماسا دا, 2020 جىلى ۆيرتۋالدى شىندىققا بايلانىستى ستارتاپ باستادىم. سودان بەرى تسيفرلىق سالاعا قىزىعىپ, بەل شەشە كىرىسىپ كەتتىم. بۇل باعىتتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋ ءۇشىن, تالماي وقىدىم, زەرتتەدىم. كوپتەگەن بەلەستەن ءوتتىم. سولاي وتكەن جىلى مەنى «Astana Hub»-تىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى قىزمەتىنە شاقىردى. ارينە, قابىل الىپ, ءبىرشاما قىزمەت اتقاردىق. ونىڭ ىشىندە «IT-Aiel» جوباسىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. باعدارلامانى پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا جانە «Astana Hub» حالىقارالىق تەحنوپاركى جۇزەگە اسىردى. بۇل باعدارلاما ايەلدەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ مانساپتىق وسۋىنە جاڭا مۇمكىندىك اشادى. وعان ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 2600-دەن استام ايەل قاتىستى. قازىر وقىتۋ ۇدەرىسىمىزدىڭ مەرزىمى اياقتالدى. دەگەنمەن ولارمەن ۇنەمى بايلانىستامىز. جوبا كەزىندە جۇزەگە اسىرعان باعدارلامالارىن جەتىلدىرىپ, پايداسىن كورىپ جاتقاندار كوپ. اراسىندا ءارى قاراي دا تسيفرلىق سالاعا دەندەپ ەنىپ, «Data Science» باعدارلامالارىن وقىپ جاتقاندار دا بار. ءتىپتى كوبى IT كومپانيالاردان تاجىريبەدەن ءوتىپ, جۇمىسقا تۇرىپ كەتتى. وزدەرىنىڭ ءۇي بيزنەستەرى بار ايەلدەر كاسىبىن تۇگەلدەي تسيفرلاندىرىپ, جاڭا دەڭگەيگە ءوتتى. وسى جىلى جوبانىڭ اتاۋىن وزگەرتتىك. ەندى ول – «Tech Aiel». كۇزگە قاراي ەرەكشە لەپپەن ەكىنشى كەزەڭى باستالادى. سونىمەن قاتار «Tech Girls» باعدارلاماسىن دا قوستىق. مۇندا 18 بەن 23 جاس ارالىعىنداعى جاس قىزدار IT ۇيرەنەدى. ناۋرىزدا باستالعان جوبادا 3000 قىز ءبىلىم الىپ جاتىر.
قازىر قازاق-امەريكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارۋشى سەرىكتەسىمىن. مەنىڭ كومپانيام بۇل وقۋ ورداسىن بارىنشا تسيفرلاندىرىپ, IT ۋنيۆەرسيتەتكە اينالدىرادى. قوسىمشا «Yassa Education» پلاتفورمام بار. ول باسشىلار مەن كاسىپكەرلەرگە ارنالعان.
ال وتباسىم تۋرالى ايتار بولسام, ءبىر قىزدىڭ اناسىمىن. ەسىمى – ءاليا. 1-سىنىپتا وقيدى. ول دا تسيفرلىق باعىتقا جاقىن. روبوتتەحنيكا ۇيىرمەسىنە قاتىسىپ, قوسىمشا ءبىلىم الادى.
نەگىزىنەن IT-دا ءجۇرۋ قىز بالاسىنا قيىن ەمەس. بۇل جولدا كوبىنە تۇلعالىق دامىعان, وقىعان ازاماتتار جۇرەدى. سول سەبەپتى دە ەشبىر گەندەرلىك ءبولۋ نەمەسە قىسىم كورگەن ەمەسپىن. كەرىسىنشە, IT – ايەلدەرگە ارنالعان دەر ەدىم. ويتكەنى مۇندا ەركىندىك بار. وتباسىڭا, باسقا دا جۇمىستارعا ۇلگەرىپ, ءبارىن قاتار الىپ جۇرۋگە بولادى. قازاقستان IT-ءى وتە جايلى, ساۋاتتى, مەيىرىمدى جانداردان تۇرادى. وعان كىرۋدەن قورىقپاۋ قاجەت. كوپتەگەن كومپانيانىڭ تاجىريبەسى قىزمەتكەرلەردىڭ گەندەرلىك تەپە-تەڭدىگىن ساقتايتىن بيزنەستىڭ تابىستى ەكەنىن دالەلدەدى. ايەلدەردىڭ IT سالاسىن دامىتۋعا بەلسەندى قاتىسۋى سالانى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە كومەكتەسەتىنىنە سەنىمدىمىن. ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن قوعامنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ, ستەرەوتيپتەردەن ارىلۋ, تالىمگەرلىكتى قولداۋ ماڭىزدى.
قىزدارعا ۇسىنار ءبىرشاما كىتاپ پەن فيلم بار. سونىڭ ىشىندە وزىمە ەرەكشە ۇنايتىندارىن اتاپ وتەيىن. فيلمدەر: «وبسەسسيا (Whiplash)», «الەۋمەتتىك جەلى», «دجوي». كىتاپتار: «Bad Blood», «ساقتار», «جەل وتىندەگى تاعدىرلار».
ايگەرىم يساتاەۆا,
«Qonzhyq App» قوسىمشاسىنىڭ اۆتورى
– «Qonzhyq App» جوباسى – جاس ۇرپاقتىڭ ۇلتتىق مۋزىكاعا, əدەبيەتكە, مəدەنيەتكە, سالت-دəستۇرگە جəنە انا ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتۋعا باعىتتالعان ءموبيلدى قوسىمشا. قازىر 150 مىڭنان استام تىركەلگەن قولدانۋشى بار. قوسىمشامىزعا حالىق فولكلورىنىڭ كلاسسيكالىق جəنە زاماناۋي التىن جيناقتاماسى ەنگىزىلگەن. وندا 1200-دەن استام ەرتەگى, زاماناۋي جəنە حالىق ءəنى, ءتۇرلى اسپاپتاعى كۇي, بەسىك جىرى, كلاسسيكالىق جəنە زاماناۋي اقىنداردىڭ پوەزياسى, سونىمەن قاتار ابايدىڭ قاراسوزدەرىنىڭ جەڭىلدەتىلگەن نۇسقاسى دا قوسا جۇكتەلگەن. كەيىنگى ءبىر جىل بويى ۇلكەن ويىن فورماتىنداعى وقۋ ءبولىمىن جاساپ, جاقىندا قوستىق. بالا انا ءتىلىن وقىپ, كورىپ, ەستىپ, جاتتىعۋلارمەن جۇمىس ىستەپ, تەز جəنە قىزىقتى ۇيرەنە الادى. نەگىزى باستاماسى بالالاردى دامىتاتىن «قونجىق ماريو» اتتى ەرتەگىلەرىنەن كەلەدى. ءوزىم انا بولعاندىقتان, انا تىلىندە كونتەنت شىعارۋدى ويلاستىرعانمىن, بىراق ۋاقىت وتە كەلە قازىر كىتاپتار ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولمايتىنىن ءتۇسىندىم. سول سەبەپتى جاڭا زامانعا ساي, بارلىعىنىڭ ۇيالى تەلەفونىندا بولاتىن ءموبيلدى قوسىمشا رەتىندە شىعارۋدى ءجون كوردىم.
شىندىعىندا, IT سالاسىندا ەشقانداي قەدەرگى كورگەن جوقپىن. مەنىڭ ويىمشا, IT-داعى كەدەرگىلەر جىنىسقا بايلانىستى ەمەس جəنە بارلىعىنا بىردەي. مەن كەزدەستىرگەن قيىندىقتار قۇزىرەتتى توپتى تابۋ, ءونىم نارىعىنا سəيكەستىگىن (Product Market Fit) تابۋ, جوبانىڭ ستراتەگياسىن دۇرىس قۇرۋ بولدى. بىراق توبىمىزبەن بىرىگىپ, ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا قيىندىقتاردى وڭتايلى جەڭدىك.
ءبىزدىڭ قازاق قىزدارى مەنى قاتتى قۋانتادى. ءبىز جۇمىس ىستەپ, ءوزىمىزدى دامىتىپ, ۇيگە قاراپ جəنە بالالاردى تəربيەلەۋگە دە ۇلگەرىپ ءجۇرمىز. وسى قالىپتان تايماي, əر əيەلگە ىشكى ۇيلەسىمدىلىك, ءوز ماقساتتارى مەن جولىن تابۋدى تىلەيمىن. ەڭ باستىسى, ماقساتتان تايماۋ. بارلىعىندا قيىندىق بولادى, تاپقىر جəنە ەڭبەكقور ادام ءوز جولىن تابا الادى.
Əركىمنىڭ ءوز تالعامى بار, بىراق مەن ىسكەرلىك əدەبيەت پەن كلاسسيكالىق ادەبيەتتى ۇناتامىن. كەيدە اۋدارماسى دۇرىس بولا بەرمەيدى, سوندىقتان كىتاپتى جازىلعان تىلىندە وقىعاندى ءجون كورەمىن. ۇزدىك ءۇش كىتاپ دەپ ءبولىپ-جارا المايمىن. ويتكەنى ماعان بارلىق كىتاپ بىردەي ۇنايدى. فيلمدەردىڭ ىشىندە «اعىلشىن پاتسيەنتى», «ديۋنا» جəنە «مۇزدى ولكە» فيلمدەرىن ۇسىنا الامىن. بۇل شىعارىلىمداردىڭ əرقايسىسىن سيۋجەتى, əدەمى كورىنىسى جəنە ويى مەنى تاڭعالدىردى. اۋدارماسى مەن əندەرى جاقسى بولعاندىقتان, «مۇزدى ولكە» ءمۋلتفيلمىن قازاق تىلىندە كورگەندى ۇناتامىن.
