وسك باسشىسى وتىرار اۋدانىندا جاس سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, وبلىس پەن اۋداننىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىن, سونداي-اق 2024 جىلعى 31 ناۋرىزعا تاعايىندالعان شىعىپ قالعانداردىڭ ورنىنا ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋىن وتكىزۋگە دايىندىق بارىسىن تەكسەردى. وسك توراعاسى ءوز سوزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن 2022 جىلعى كونستيتۋتسيالىق رەفورما شەڭبەرىندە سايلاۋ جۇيەسىندەگى اۋقىمدى وزگەرىستەردى اتاپ ءوتىپ, شىعىپ قالعانداردىڭ ورنىنا ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى ماسەلەلەردى ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىردى.
كەزدەسۋ بارىسىندا نۇرلان ءابدىروۆ كوميسسيانى ودان ءارى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق پەرسپەكتيۆالارىنا جانە ونىڭ پايىم, ميسسيا, قۇندىلىقتار, قاعيداتتار, ماقساتتار, باسىمدىقتار سياقتى ەلەمەنتتەرىن ايقىنداۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, ء«بىزدىڭ ميسسيامىز – ازاماتتاردىڭ ەركىن سايلاۋ ارقىلى مەملەكەتتى باسقارۋعا قاتىسۋىنا جاردەمدەسۋ», دەپ اتاپ ءوتتى.
ورتسايلاۋكومنىڭ باسشىسى وسك-نىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيانىڭ قورىتىندىلارىنا توقتالدى, ونىڭ شەڭبەرىندە «قر-داعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا تۇسىنىكتەمە, 2012-2023 جىلدار ارالىعىندا وتكىزىلگەن سايلاۋ جانە رەفەرەندۋمدار تۋرالى اقپاراتتىق جيناقتىڭ 2-تومى, سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا – 30 جىل. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋ» مەملەكەتتىڭ سايلاۋ جۇيەسىن دامىتۋ تۋرالى مونوگرافيا جاريالاندى.
ءوڭىر بويىنشا ءىسساپار اياسىندا وسى باسىلىمداردىڭ دانالارى وتىرار جانە ساۋران اۋداندارىنىڭ, حالىقارالىق تۋريزم جانە مەيماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپحانالارىنا تابىستالدى.
سودان كەيىن جاس ازاماتتار سايلاۋ سالاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا داستۇرگە اينالعان ونلاين-ساۋالناماسىنا قاتىستى. ساۋالناما ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, جاستاردىڭ 91,2%-ى پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ مىندەتتى تۇردە مەملەكەتتىك قىزمەتتە نەمەسە سايلانبالى مەملەكەتتىك لاۋازىمداردا جۇمىس ءوتىلى بولۋى كەرەك دەپ سانايدى, رەسپوندەنتتەردىڭ 64,7%-ى سوت قىلمىس جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىعان جانە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرعان ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بولماۋى كەرەك دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. رەسپوندەنتتەردىڭ كوپشىلىگى (60,7%) سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە تولتىرىلعان بيۋللەتەنمەن سۋرەتكە تۇسىرۋگە (سەلفي) تىيىم سالۋ كەرەك دەپ سانايدى, ينتەرنەت-داۋىس بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 50%-ى سايلاۋشىلاردىڭ داۋىستارىن مانيپۋلياتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ال تاعى 35,3%-ى ەلەكتروندىق داۋىس بەرۋ جۇيەلەرىنە سەنبەيدى, رەسپوندەنتتەردىڭ 79,4%-ى ءداستۇرلى قاعاز بيۋللەتەندى داۋىس بەرۋدىڭ ەڭ سەنىمدى ءادىسى دەپ سانايدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا اۋىلدىڭ جاس تۇرعىنى ءابجاپپار جانبولات پەن جاس تا بولسا, تانىمال اقىن, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى نۇرعالي سەرعاليەۆ ءتۇرلى ۇسىنىس ايتتى. كەزدەسۋگە قاتىسقان جاسۇلان قىسمۇراتوۆ سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جاس مۇشەسى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, سايلاۋشىلار ءتىزىمىن دايىنداۋ بويىنشا ءوز ناقتى ۇسىنىستارىن ەنگىزدى.
وسك باسشىسى وتىرار اۋدانىنىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرىمەن, سودان سوڭ ماياقۇم كەنتىندە №7 اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جاڭا قۇرامىمەن كەزدەسىپ, ولاردىڭ شىعىپ قالعانداردىڭ ورنىنا اۋداندىق ماسليحاتقا سايلاۋ وتكىزۋگە دايىندىعىن تەكسەردى. ن.ءابدىروۆ جاقىندا جۇمىسقا كىرىسكەن كوميسسيالار مۇشەلەرىنىڭ نازارىن كاسىبيلىك پەن جاۋاپكەرشىلىككە اۋداردى. سول كۇنى تۇركىستان قالاسىندا نۇرلان ءابدىروۆ وبلىستىق اۋماقتىق كوميسسيا مۇشەلەرىمەن كەڭەس وتكىزدى.
ساپاردىڭ ەكىنشى كۇنى وسك باسشىسىنىڭ وبلىستىڭ جاس سايلاۋشىلارىمەن, دەپۋتاتتارىمەن, ۇەۇ جانە ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. ءىس-شارا حالىقارالىق تۋريزم جانە مەيماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءوتتى. بارلىق قاتىسۋشىلار سايلاۋ تاقىرىبى بويىنشا بەلسەندى پىكىرتالاس ءوربىتتى. جاستار تاراپىنان قىزىقتى پىكىرلەر ايتىلىپ, ءتۇرلى سۇراق قويىلدى. «Respublica» پارتياسىنىڭ وكىلى بينازار بەيبىت 2022 جىلعى كونستيتۋتسيالىق رەفورما شەڭبەرىندە مۇمكىن بولعان جاستار, ايەلدەر جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن 30% كۆوتا ەنگىزۋدىڭ, سونداي-اق بيۋللەتەندە «بارلىعىنا قارسى» تارماعىنىڭ پايدا بولۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ول سايلانعان ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارى مەن اكىمدەر سايلانعاننان كەيىن قىسقا مەرزىمدە ءوز لاۋازىمدارىنان بوساتقان جاعدايدا ولارعا جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندى. ءوز كەزەگىندە قازىعۇرت اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ايبەك مولداساپاروۆ كەيبىر جاعدايلاردا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ورنالاسقان ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ بارلىق مۇشەسى پەداگوگتەر جانە ولاردىڭ تاراپىنان بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلەدى دەگەن قوعامداعى پىكىرمەن كەلىسپەيتىنىن ايتتى. ول مۇنداي كوميسسيالاردا 1-2 مۇشە عانا پەداگوگ بولاتىنىن, ال كوميسسيانىڭ قالعان مۇشەلەرى باسقا قىزمەت سالالارىنان ەكەنىن اتاپ ءوتتى جانە بارلىق دەڭگەيدەگى سايلاۋ كوميسسيالارى قۇرامىنىڭ قۇقىقتىق جانە كاسىبي دەڭگەيىن تۇراقتى نەگىزدە ارتتىرۋدى ۇسىندى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار وزەكتى ەلەكتوراتتىق ماسەلەلەرى بويىنشا ونلاين-ساۋالناماعا قىزىعۋشىلىقپەن جاۋاپ بەردى. قاتىسۋشىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى (79%) پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ مىندەتتى تۇردە مەملەكەتتىك قىزمەتتە نەمەسە سايلانبالى مەملەكەتتىك لاۋازىمداردا جۇمىس ءوتىلى بولۋى كەرەك دەپ سانايدى, رەسپوندەنتتەردىڭ جارتىسىنا جۋىعى (47,9%) سوت قىلمىس جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىعان جانە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرعان ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بولماۋى كەرەك دەگەن پىكىردى قولدايدى.
رەسپوندەنتتەردىڭ 49,3%-ى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە تولتىرىلعان بيۋللەتەنمەن سۋرەتكە تۇسىرۋگە (سەلفي) تىيىم سالۋدى جاقتايدى, ينتەرنەت-داۋىس بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 49,3%-ى سايلاۋشىلاردىڭ داۋىسىن مانيپۋلياتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, رەسپوندەنتتەردىڭ 46,5%-ى ءداستۇرلى بيۋللەتەندى داۋىس بەرۋدىڭ ەڭ سەنىمدى ءادىسى دەپ سانايدى.
ن.ءابدىروۆ وبلىستىڭ اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىنە, جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارى مەن شىمكەنت قالاسىنىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ توراعالارىنا, بارلىعى 170 ادامعا ارنالعان «قر سايلاۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ تەوريالىق جانە پراكتيكالىق نەگىزدەرى» سەمينارىنا قاتىستى. سەمينار بارىسىندا قر وسك اپپاراتىنىڭ ەلەكتوراتتىق وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى ءتۇسىپ رىسپەكوۆ جانە سايلاۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ باس ساراپشىسى داستان داۋلەتياروۆ قاتىسۋشىلاردى ەلەكتوراتتىق وقىتۋدى دامىتۋ نەگىزدەرى جانە قازىرگى سايلاۋ جۇيەسىندەگى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ رولىمەن تانىستىردى. سەمينارعا قاتىسۋشىلار ءۇشىن پراكتيكالىق كەيستەرگە نەگىزدەلگەن ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. سەميناردىڭ بارلىق قاتىسۋشىسى ءوز سۇراقتارىنا تولىق جاۋاپ الدى.
سول كۇنى ن.ءابدىروۆ جامبىل, تۇركىستان, قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ جانە شىمكەنت قالاسىنىڭ اسك توراعالارىمەن كەڭەس وتكىزدى. ءىس-شاراعا قاتىسقان اسك توراعالارى الداعى 31 ناۋرىزدا وتەتىن سايلاۋ, سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جاڭادان سايلانعان مۇشەلەرىن وقىتۋ تۋرالى باياندادى. وسك توراعاسى سايلاۋ كوميسسيالارى مۇشەلەرىنىڭ نازارىن سايلاۋدى زاڭناماعا سايكەس وتكىزۋ قاجەتتىگىنە اۋداردى.
سونداي-اق ساپاردىڭ ەكىنشى كۇنى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى شورناق اۋىلىنا بارىپ, ساۋران اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. اۋىلعا ساپار بارىسىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىسى سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولىپ, مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىنە جانە بايقاۋشىلاردىڭ جۇمىسى ءۇشىن جاعدايلار جاساۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
