«وسىنداي ىرگەلى ەڭبەكتىڭ جارىق كورىپ, وعان ءمۇفتياتتىڭ باستاماشى بولعانى ءبارىمىزدى قۋانتىپ وتىر. پرەزيدەنتىمىز وزىق ويلى ءارى سانالى ۇلت بولۋ تۋرالى ءجيى ايتىپ كەلەدى. بۇل – ارقايسىمىزدىڭ الدىمىزعا قويىلىپ وتىرعان ۇلكەن مىندەت. سونىڭ ىشىندە ءمۇفتيات تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جۇمىستار – ءبىر توبە. اتاپ ايتقاندا, بۇگىنگى جارىق كورىپ وتىرعان كىتاپ – شىن مانىندە, قوعام سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن ەڭبەك. مۇندا قازىرگى قوعامداعى سىن-قاتەرلەرگە تاريحي تانىممەن جاۋاپ بەرۋدىڭ جولى كورسەتىلگەن. الاش قايراتكەرلەرى «قازاق» گازەتىنىڭ العاشقى نومىرلەرىنىڭ بىرىندە «قازاق قيامەتكە دەيىن قازاق بولىپ جاسايدى» دەپ جازعان ەدى. ال ءاليحان بوكەيحان «قۇدايدان كەيىنگى قۇدىرەت – مادەنيەت كۇشى» دەگەنى بار. سىزدەردىڭ قالام ارقىلى اتقارىپ جاتقان ەڭبەكتەرىڭىز دە – سول كۇش, جوعارى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىپ جاتقان عىلىمي جۇمىستارىڭىز», دەدى ءىس-شارانىڭ شىمىلدىعىن اشقان «قازاق گازەتتەرى» سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى, اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى.
جاڭا كىتاپ تانىستىرىلمىندا باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى بابالار ۇستانعان سارا جولدى ناسيحاتتاۋداعى باستى ماقسات – كەلەشەك ۇرپاققا عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ۇلتتىق جانە ءدىني قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن ءداستۇرلى ءدىننىڭ نەگىزدەرىن جەتكىزۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «سەبەبى ءداستۇرلى دىنىمىزبەن كوكىرەك كوزىن سۋارعان جاستار جات اعىمنىڭ جەتەگىندە كەتە قويماسى انىق. وسى سالادا بىرنەشە جوبا قولعا الىندى. سونىڭ ءبىرى «بابالار ىزىمەن: قازاق دالاسىنداعى مۇسىلماندىق مەكتەپ» كىتابىن شىعارۋ بولاتىن. بۇل ەڭبەكتە اسىل ءدىنىمىز يسلامنىڭ قازاق دالاسىنا كەلۋ تاريحى, حالقىمىزدىڭ ادەت-عۇرپى مەن سالت-داستۇرىندەگى ءدىننىڭ الار ورنى مەن بابالار ۇستانعان شاريعات پارىزدارى, يمان نەگىزدەرى, سونداي-اق مۇسىلماندىق ادەپ جورالعىلارى قامتىلدى. كىتاپ ءۇش بولىمنەن تۇرادى. ءبىرىنشى ءبولىم ء«داستۇرلى ءدىني تانىمنىڭ تاريحي نەگىزدەرى» دەپ اتالادى. ەكىنشى ءبولىم ءداستۇرلى ءدىني تانىم ۇستىندارىنا ارنالدى. ال ءۇشىنشى بولىمدە ءدىن مەن ءداستۇر ساباقتاستىعى كەڭىنەن جازىلعان», دەدى ول.
باس ءمۇفتي ء«داستۇرلى ءدىني تانىمنىڭ تاريحي نەگىزدەرى» دەپ اتالاتىن ءبىرىنشى بولىمدە قازاق دالاسىنداعى ءداستۇرلى ءدىني مەكتەپتەردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى, مۇسىلماندىق دۇنيەتانىمنىڭ تاريحي جانە رۋحاني باستاۋلارى, قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتىندە يسلام قۇندىلىقتارىنىڭ قۇرىلىمى, قازاق دالاسىنان شىققان عۇلاما-عالىمدار, احۋن-يشاندار مەن اۋليەلەر, مەشىتتەر مەن مەدرەسەلەر مادەنيەتى, سونىمەن قاتار زيارات, كەسەنەلەر تۋرالى جازىلعانىن اتاپ ءوتتى. «مۇنداعى تاريحي دەرەكتەردى ساراپتاي كەلە, يسلامتانۋ ءۇردىسىنىڭ ورتاعاسىرلىق قازاقستاندا سوناۋ ءVىىى عاسىردان باستاۋ الىپ, ءححىى عاسىرلاردا شارىقتاۋ كەزەڭىنەن وتكەنى, ياعني قاراحاندار ءداۋىرى, ودان كەيىن ءدىني-مادەني ورلەۋ التىن وردا كەزىندە قازاقستاننىڭ دالالىق ايماقتارىندا تولىق جانە ءبىرجولا يسلام ۇستەمدىك قۇرىپ, وسى نەگىزدەر بولاشاقتا ساقتالىپ وتىرعانى جايىندا قازاق حاندىعىنىڭ تولىققاندى مۇسىلمان مەملەكەتى رەتىندە دامىعانىن كورەمىز», دەدى قمدب توراعاسى.
ء«داستۇرلى ءدىني تانىم ۇستىندارى» دەپ اتالاتىن ەكىنشى بولىمدە يمان, سەنىم نەگىزدەرى باياندالىپ, مۇسىلماندىق مەكتەپ جانە تولەرانتتىق, يسلام ءدىنىنىڭ نەگىزدەرى, بەس پارىز, يمان, يحسان تۇسىنىگى, ادەپ ماسەلەسى شاريعات ماتىندەرىمەن قاتار اتا-بابالارىمىز, بي-شەشەندەرىمىزدىڭ دانالىق سوزدەرى, اقىن-جىراۋلارىمىزدىڭ ولەڭدەرى, قازاق حالقىنىڭ ماقال-ماتەلدەرىمەن بايلانىستىرىلا تۇسىندىرىلگەن.
«سونداي-اق ء«دىن مەن ءداستۇر ساباقتاستىعى» دەپ اتالعان ءۇشىنشى بولىمدە قازاقى ادەت-عۇرىپتاردىڭ باسىم بولىگىنىڭ يماني ۇستانىممەن ۇشتاساتىنى, ءداستۇر مەن ءدىننىڭ بىتە قايناسىپ, بولىنبەس دۇنيەگە اينالعاندىعى تۋرالى اڭگىمەلەنەدى. ايتالىق, يسلام شاريعاتىنداعى عۇرىپتىڭ ورنى, ونىڭ شاريعات نەگىزى رەتىندە دالەلدىك كۇشكە يە ەكەنى, قازاق حالقىنىڭ اعايىن-تۋىسپەن قارىم-قاتىناس, جەتى اتاعا دەيىن قىز الىسپاۋ, كورشىمەن قارىم-قاتىناس, ءسابي دۇنيەگە كەلگەندە اتقارىلاتىن جورالعىلار, ازان شاقىرىپ ات قويۋ, قالجا, قىرقىنان شىعارۋ, سۇندەت توي, جەتى اتا سىندى باسقا دا قالىپتاسقان سالت-داستۇرلەرىمىزدىڭ يسلام شاريعاتىمەن ۇندەستىگى باياندالدى», دەدى باس ءمۇفتي.
سونىمەن قاتار ول «Muftiyat» باسپاسىنان «يحسان – رۋحاني تاربيە نەگىزى», «تولىق ادام (عىلىمي-تەولوگيالىق تالداۋ)» سىندى ەڭبەكتەر جارىق كورگەنىن, جۋىردا «يسلام ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ» ءى, ءىى, ءىىى تومى, ء«دىن مەن ءداستۇر» كىتابىنىڭ ءىىى تومى وقىرمانعا جول تارتاتىنىن اتاپ ءوتتى. «قوعام اراسىنا ىرىتكى سالعانداردىڭ يدەولوگياسىنا حالىقتىڭ قارسى قورعانىسىن قالىپتاستىرۋ – كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. بۇل كەشەندى ءىس-شارالار مەن جۇيەلى جۇمىستاردى تالاپ ەتەدى. وسىعان وراي بيىل ءدىني باسقارما جانىنان عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىن اشامىز. اتالعان عىلىمي ورتالىقتىڭ نەگىزگى ماقساتى – قازاق توپىراعىنان شىققان ءدىن عالىمدارىنىڭ ەڭبەكتەرىن زەرتتەۋ جانە جارىققا شىعارۋ, سونىمەن قاتار قازاق اقىن-جازۋشىلارىنىڭ, جىراۋلارىنىڭ ەڭبەكتەرىندەگى ءدىن تاقىرىپتارىن جيناقتاپ, كەڭىنەن ءتۇسىندىرىپ, حالقىمىزعا جەتكىزۋ» دەدى ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى.
ءىس-شارادا مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى قانات ىسقاقوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءاليحان بايمەنوۆ, اكادەميك عاريفوللا ەسىم, سەنات دەپۋتاتى نۇرتورە ءجۇسىپ, ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان, پروفەسسور ايگۇل ىسماقوۆا, وزگە دە بىرقاتار قوعام قايراتكەرى ءمۇفتياتتىڭ يگى باستاماسى تۋرالى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. باسقوسۋ بارىسىندا بابالار رۋحىنا قۇران باعىشتالىپ, تاعىلىمدى اڭگىمەلەر ايتىلدى.
وقىرمان ەسىنە سالا كەتەيىك, ءمۇفتياتتىڭ بۇل عىلىمي-تانىمدىق جوباسى ءارى قاراي جالعاسادى.
