اۋىزسۋسىز قالعان ەگىندىكول

بىلتىر مامىر ايىندا باس باسىلىم­دا «ەگىندىكولدەن ەل نەگە كوشەدى؟!» دەگەن تاقىرىپپەن جالپاق جۇرتتىڭ جانايقايىن جازعان ەدىك. وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن ءبىراۋىز سوزبەن قالىپ­تاسىپ وتىرعان جاعدايدى ايتا كە­تەلىك. ەگىندىكول اۋدانىمەن بىرگە, قور­عال­جىن جانە اتباسار اۋداندارىنىڭ ونداعان ەلدى مەكەنىن اۋىزسۋمەن قام­تا­ماسىز ەتەتىن نۇرا سۋ قۇبىرىنا جارتى عاسىردان اسا ۋاقىت بويى ەشبىر جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەندىگىن ايتقان ەدىك. بۇگىندە سۋ قۇبىرىنىڭ ساۋ تامتىعى قالماعان. مامانداردىڭ ەسەپتەۋىنە قاراعاندا, قۇبىردىڭ 90 پايىزعا جۋىعى ءشىرىپ كەتكەن. سول سەبەپتى سۋ شىعىنى شاشەتەكتەن. نۇرانىڭ بويىنان باستاۋ الىپ قيانداعى اتباسارعا جەتكەنشە بار سۋدىڭ 70-80 پايىزى شۇرىق-تەسىك قۇبىردان اعىپ كەتەدى. ەلگە جەتەتىنى – اۋىز جارىمايتىن قالدىعى.

ارادا بىرەر اي وتكەن سوڭ بەينەلەپ ايتقاندا, اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعانداي جاڭالىق جەلدەي ەسكەن. كوميسسيا قۇ­رىلىپتى. كوميسسيانىڭ قۇرامىنا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى, قورعالجىن, ەگىندىكول اۋدان­دارى­نىڭ اكىمدەرى, وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى, نۇرا توپتىق سۋ قۇبىرىنىڭ وكىلدەرى كىرگەن ەدى. جەلىنىڭ جاڭا ۋچاسكەلەرىن نەگىزگى ۋچاسكەلەرگە قوسۋ بويىنشا ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارى ازىرلەنىپ, قوسىلۋ مەرزىمى دە بەلگىلەنگەن. وبلىس اكىمىنىڭ شاقىرۋىمەن اۋدانعا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ تە كەلدى. قۇبىردىڭ توزىعى جەتكەن ماگيسترالدىق بولىگىن اۋىستىرۋ تەحنولوگياسىن وزگەرتۋ تۋرالى جەدەل شەشىم قابىلداندى. ۇزىندىعى 337 شاقىرىمدى قۇرايتىن قۇبىر ەگىندىكول, قورعالجىن, اتباسار اۋداندارىنىڭ 24 ەلدى مەكەنىن سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ جالعىز كوزى ەكەنىن ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتۋىمىز كەرەك. ەكى مەردىگەرلىك ۇيىم وسى جۇمىستى اتقارىپ شىعۋى كەرەك ەدى. ايتسە دە, ءالى كۇنگە دەيىن سۋ قۇبىرىنىڭ بويىنداعى ەلدى مەكەندەردى قونىستانعان قىرۋار حالىقتىڭ كەنەزەسى كەۋىپ وتىر.

– 20 جىل بويى اۋدان جۇرتشىلىعىن اۋىزسۋمەن قامتۋ ماسەلەسى شەشىل­مەي كەلە جاتىر, – دەيدى «تىرشىلىك-2023» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ەرىك سەرىكباەۆ. – كەيىنگى ەكى-ءۇش جىل كولەمىندە جاعداي ءتىپتى ۋشىعىپ كەتتى. قالىپتاسىپ وتىرعان جاعداي وڭىر­دە تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاع­داي جاريالاۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنى قوز­عاۋعا سەبەپشى بولدى. ونىڭ ۇستىنە قاس­قالداقتىڭ قانىنداي بولىپ وتىرعان سۋ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى ادامداردىڭ ورىندى وكپە-نازىن تۋدىرىپ جاتىر. كۇز­دىگۇنى سابىندى اۋىلىندا سۋ ما­سەلەسىنە بايلانىستى جيىن وتكىزىلدى. سول جەردە جاڭا جىلعا دەيىن اۋىزسۋ بەرىلەدى دەگەن ۋادە ايتىلدى. حالىق ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن جانە بۇل جۇمىستىڭ وڭاي-وسپاق شارۋا ەمەس ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى. ءبىر جىلعا قويان تەرىسى دە شىدايدى عوي, ءبىز دە شىدايىق دەسكەن. وكىنىشكە قاراي, جاڭا جىلعا جەتسەك تە, سۋ جەتپەدى. جۇ­مىس­تى اتقارىپ جاتقان مەردىگەرلەر قارجى تاپ­شىلىعىنا بايلانىستى شاپ­شاڭ قي­مىلداي المادى. ەندى جەر قاتىپ قالدى. تەحنيكا قاردان وتە المايدى.

كۇزدە سۋ قۇبىرىنىڭ بويىندا ءبىرشاما جۇمىس اتقارىلعان. اۋدان اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2023 جىلدىڭ 9 قازانىنا دەيىن ەگىندىكول اۋىلىنىڭ تۇسىندا 10 434 مەتر, ەكىنشى ۋچاسكە سابىندى اۋىلىنىڭ ماڭىندا 13 680 مەتر ترانشەيا قازىلعان. بارلىعىن قوسقاندا 24 114 مەتر. كوميتەتتىڭ مالى­مەتىنە قاراعاندا, وتكەن جىلدىڭ 10 قازا­نىنا دەيىن ترانشەيا بويىندا جەتى قۇدىق ورناتىلعان. جۇمىس قارقىنى ءبىر تاۋلىكتە ءبىر شاقىرىم ترانشەيا قازۋ­عا جە­تىپ وتىر. قارجىلىق قولبايلاۋ بول­عاننان كەيىن ويعا العان وڭدى شارۋا ورىندالماي قالدى.

اۋدان تۇرعىندارى قازىر تاسىمالدا­ناتىن سۋعا تاۋەلدى. ول سۋ 50 شاقىرىم جەردەگى استراحان اۋىلىنان تاسىمالدانادى. قانشاما شىعىن. «ەگىندىكول سۋ ارناسى» مەملەكەتتىك كاسىپورنى باسشى­سىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى نيازبەك مەيراموۆتىڭ جاۋاپ حاتىندا اۋىزسۋ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى تاپتىشتەپ تۇسىندىرىلەدى. اۋىزسۋدى تاسىمالداۋعا بايلانىستى كاسىپورىننىڭ شىعىنى كوبەيە تۇسكەن. ەگىندىكول اۋدانىنا سۋ ءۇش كولىكپەن جەتكىزىلىپ جاتىر. وتكەن جىل­دىڭ مامىر ايىنان باستاپ ەگىندىكول, قورجىنكول, باۋمانسكوە, سپيريدونوۆ­كا ەلدى مەكەنىنە سۋ تاسىمالدانادى. جانار-جاعارمايدىڭ قىمباتتاۋىنا وراي باعادا كوتەرىلىپ وتىر.

قىراۋلى قىستا اۋىزسۋدىڭ ازابىن تارت­قان ەگىندىكول اۋدانىنىڭ تۇرعىن­دارى وكپە-نازدارىن ايتۋداي-اق ايتىپ جاتىر. تەك ەستيتىن قۇلاق بولسىن دەڭىز.

اقمولا وبلىسى