وكىنىشكە قاراي, الماتى قالالىق ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى بالايىم كەسەباەۆا اليمەنتتىك بورىشكەرلەر ءوز بالالارىن اسىراۋدان باس تارتىپ قانا قويماي, ناقتى قارجىلىق مۇمكىندىكتەرى بولا تۇرا, تابىستارى مەن م ۇلىكتەرىن جاسىراتىنىن ايتا كەلە, ىشكى ىستەر ورگاندارىنا بورىشكەرلەردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى 133 ۇسىنىس جولدانىپ, 1 328 بورىشكەرگە قارىزدارىنا بايلانىستى رەسپۋبليكادان شىعۋعا ۋاقىتشا تىيىم سالىنعانىن مالىمدەدى. دەگەنمەن دەپارتامەنتتە جۇمىسسىز بورىشكەرلەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, كامەلەتكە تولماعان بالالاردىڭ پايداسىنا اليمەنت ءوندىرىپ الۋ جونىندەگى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
«بىراق بورىشكەردىڭ تۇراقتى تابىسى مەن مۇلكى بولماعاندىقتان, اليمەنت ءوندىرىپ الۋدا تۋىندايتىن قيىندىقتار بار. سوندىقتان ءبىز جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار دەپارتامەنتىمەن بىرگە بوس ورىندار جارمەڭكەلەرىن وتكىزىپ, ناتيجەسىندە 780 بورىشكەر جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى», دەيدى ب.كەسەباەۆا.
سول سياقتى الماتىدا اليمەنتتەن دە باسقا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ساناتتاعى ىستەر بويىنشا, ياعني جالاقى, زەينەتاقى, جاردەماقى ءوندىرىپ الۋعا بايلانىستى 23 615 اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزىلگەن. 2023 جىلى دەپارتامەنت 230 بورىشكەرگە قاتىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزعانى تۋرالى حاتتامالار تولتىرىپ, بورىشكەرلەردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى 137 ۇسىنىس جولداعان. قازىرگى تاڭدا الماتىدا 24 مەملەكەتتىك, 288 جەكە سوت ورىنداۋشىسى قىزمەت اتقارىپ وتىرسا, ولار جىل باسىنان بەرى 731 051 اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزگەن.
سونىمەن اليمەنت تولەۋدەن جالتارعاندار ماسەلەسى قالاي شەشىلمەك دەگەن ساۋالعا كەلسەك, الماتى قالالىق ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى: «اليمەنت ءوندىرىپ الۋ – وتە وزەكتى ماسەلە. الدىمەن بۇل زاڭ جۇزىندە اتقارىلادى جانە مۇنى الەۋمەتتىك ماسەلە دەر ەدىم. ويتكەنى ءاربىر اتا-انا نەكەدە تۇرسا دا, تۇرماسا دا, كامەلەتكە تولماعان بالالارىن باعىپ-قاعىپ, ءوسىرۋ ءۇشىن بىرگە ارەكەت جاساۋى كەرەك. وكىنىشكە قاراي, نەگىزىنەن ءىس جۇزىندە كەرىسىنشە بولىپ جاتادى. سوت ورىنداۋشىلارى اليمەنت ءوندىرىپ الۋ ءۇشىن بىرقاتار شارا قابىلداۋعا ءماجبۇر. ءبىرىنشىسى – اليمەنت ءوندىرىپ الۋدى قامتاماسىز ەتىپ, ونى ءارى قاراي جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بورىشكەرلەردىڭ اقشالاي شوتتارىن بۇعاتتاپ, جىلجىمالى جانە جىلجىمايتىن م ۇلىكتەرىن الىپ قويۋ. اليمەنت بويىنشا وتە ۇلكەن قارىزعا باتقان فاكتىلەر جەتكىلىكتى. وعان قوسا كامەلەتكە تولماعان بالالارىن اسىراۋ ءۇشىن اليمەنت تولەمەيتىن بورىشكەرلەردى اكىمشىلىك, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ دا بار. كەز كەلگەن ماسەلەنى ادامگەرشىلىك تۇرعىدا شەشۋگە بولعانىمەن, قىلمىستىق جازا تاعايىنداۋ كەزىندە سۋديالار مەن زاڭگەرلەر اراسىندا داۋ تۋىنداعان جاعدايدا, كامەلەتكە تولماعان بالالاردىڭ مۇددەلەرى ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. ال ەرەسەك ادام قانداي جاعدايدا بولسا دا, جۇمىسقا ورنالاسىپ, تابىس تاۋىپ, بالالارىن اسىراۋعا مىندەتتى», دەيدى.
سول سياقتى ەڭبەككە قابىلەتتى, كامەلەتتىك جاسقا جەتكەن بالالارى وزدەرىنىڭ قاۋقارسىز, مۇقتاج اتا-انالارىن اسىراۋعا, قامقورلىق تانىتۋعا مىندەتتى. ەگەر بالالار ءوزارا كەلىسىم بويىنشا ءوز ەرىكتەرىمەن ەڭبەككە جارامسىز اتا-انالارىن كۇتىپ-باعۋدان باس تارتسا, وندا اكە-شەشەسى اليمەنت تالاپ ەتۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنە الادى. الماتى قالالىق زاڭ كەڭەسشىلەرى پالاتاسىنىڭ توراعاسى گۇلنار بەردىبەكوۆا ەسەيىپ, اكە-شەشەلەرىنە قاراماي كەتكەن بالالارىنان اليمەنت وندىرۋگە ءماجبۇر بولاتىن قارتتارعا قاتىستى جاعدايلاردى باياندادى.
«اليمەنت الۋ بالالار تەك اتا-انالارىنا عانا ەمەس, اتا-انالارى بالالارىنىڭ ۇستىنەن ء(بىر بالاعا دا, وزىنەن تۋعان بارلىق بالالارىنا دا) ارىزدانا الادى. بىراق اليمەنت تەك وسى بالالاردى ءوسىرىپ, تاربيەلەگەن جانە اتا-انا قۇقىعىنان ايىرىلماعان اكە-شەشەلەرگە عانا بەرىلۋى مۇمكىن. ال اتا-انا قۇقىعىنان ايىرىلعاندار قارتايعان كەزىندە بالالارىنا ارىزدانۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلادى. جۋىردا بىزدە ءبىر جاعداي بولدى, اتاسى مەن اجەسى نەمەرەسىنە ارىزداندى, ويتكەنى ولاردىڭ قىزى ۇزاق ۋاقىت حابار-وشارسىز كەتكەندىكتەن, قارتايعان اتاسى مەن اجەسى نەمەرەسىنەن اليمەنت وندىرۋگە شاعىمداندى. بۇل دا زاڭمەن قاراستىرىلعان. ەگەر ولار مامىلەگە كەلە الماسا, وندا سوت ورگاندارى ارقىلى ولار قۇزىرلى ورىندارعا جۇگىنە الادى جانە اليمەنت تولەۋگە شەشىم شىعارىلادى. ال نەمەرەسىنە اتا-اجەسىن كۇتىپ-باعۋعا اليمەنت تولەۋگە تۋرا كەلەدى», دەدى الماتى قالالىق زاڭ كەڭەسشىلەرى پالاتاسىنىڭ توراعاسى.
قازاقستاندا تۋعان-تۋىستاردى اسىراۋ جونىندەگى زاڭدىق مىندەتى ەڭ الدىمەن وتباسى مۇشەلەرىنە جۇكتەلگەن.
الماتى
