«گازەت – حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى. ادامعا كوز, قۇلاق, ءتىل قانداي كەرەك بولسا, حالىققا گازەت سونداي كەرەك. گازەتى جوق جۇرت باسقا گازەتى بار جۇرتتاردىڭ قاسىندا قۇلاعى جوق كەرەڭ, ءتىلى جوق ماقاۋ, كوزى جوق سوقىر سىقىلدى» دەپ احمەت بايتۇرسىن ۇلى ايتقانداي, قاتتاۋلى تاريحتان حالىق پەن بيلىكتىڭ التىن كوپىرىنە اينالعان ءباسپاسوز ادامزاتتىڭ ەڭ اسىل رۋحاني قازىناسى. سونداي ءتول مۇرامىز, ۇلتتىق مۇددە مەن ەلدىك مۇراتتى تۋ ەتىپ ۇستاعان – «Túrkistan» گازەتى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ سوناۋ 90-جىلدارى بۇلت اراسىنان كۇن بولىپ شىققان باسىلىمنىڭ بولاشاقتا دا جاسامپازدىق جارشىسى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
«بۇل باسىلىم وتىز جىلدىڭ ىشىندە ەگەمەن ەلىمىزدىڭ جىلناماسىنا اينالدى. وسى ارالىقتا ونىڭ وزىندىك باعىت-باعدارى مەن سارا جولى قالىپتاستى. اپتالىق العاشقى نومىرىنەن باستاپ تاۋەلسىز قازاق ءباسپاسوزىن دامىتۋعا, ەل ىشىندەگى جانە باۋىرلاس حالىقتار اراسىنداعى بىرلىك پەن ىنتىماقتى نىعايتۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, گازەتتىڭ تۇڭعىش باس رەداكتورى قالتاي مۇحامەدجانوۆ باستاعان كوپتەگەن بەلگىلى قالامگەر وسى باسىلىمدا قالتقىسىز قىزمەت ەتتى. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاۋعا زور ەڭبەك ءسىڭىردى. «Túrkistan» الداعى ۋاقىتتا دا ۇلتتىق ءباسپاسوزدىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتىپ, جاسامپازدىقتىڭ جارشىسى بولا بەرەدى دەپ سەنەمىن. بارشاڭىزعا شىعارماشىلىق شابىت, تولاعاي تابىس تىلەيمىن», دەلىنگەن پرەزيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.
1993 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسى نەگىزىندە اشىلىپ, 1994 جىلى 12 قاڭتاردا «تۇركىستان» دەپ بەكىتىلىپ, العاشقى ءنومىرى 28 قاڭتاردا جارىق كورگەن گازەت قوعام ساناسىندا ۇلكەن سىلكىنىس جاسادى. ورامدى ويلارىمەن, ساراپتى-سالماقتى ماقالالارىمەن ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن باسىلىم وقىرمانىن ءاپ-ساتتە باۋراپ العان.
«گازەتتىڭ باس رەداكتورى – قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى قالتاي مۇحامەدجانوۆ. گازەتتىڭ تۇڭعىش ءنومىرىن باجايلاپ قاراعان ادام ءبىراز دۇنيەنى بايقايدى. باس ماقالا رەتىندە شەرحان مۇرتازانىڭ قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 1 جىلدىعىنا ارنالعان ء«بىرتۇتاس قازاقستان» ماقالاسى بەرىلىپتى. ماقالادا اتا زاڭىمىزدى قابىلدار الدىنداعى تالاس-تارتىستار تۋرالى قۇندى مالىمەتتەر بار. ءسال تومەنىرەك قازاق باسىلىمدارىنىڭ جاڭا گازەتكە قۇتتىقتاۋلارى بەرىلگەن. سۋرەتشى ەركىن نۇرازحان سالعان قازاقستان, رەسەي, تۇركيا, تۇرىكمەنستان ەلدەرى پرەزيدەنتتەرىنىڭ شارجى 1-بەتكە ورنالاستىرۋى گازەتتىڭ ەركىن باعىتىن تۇسپالدايدى. گازەت اتاۋىن نىقتاپ الۋ كوزدەلسە كەرەك, «تۇركىستان تۋرالى وي-تولعامداردان» دەگەن ايدارمەن ءبىرشاما وي-پىكىرلەر ۇسىنىلىپتى. ءبىر قىزىعى, گازەت تۋرالى رەداكتسيا ماتەريالى 3-بەتكە بەرىلگەن. ونى جانە باس رەداكتور ەمەس, باسىلىم ءتىلشىسى ءابىلماجىن جۇماباەۆ جازىپتى. تاعى ءبىر ەرەكشە نازار اۋداراتىن دۇنيە – ميۋنحەننەن «ازاتتىق» راديوسىنىڭ ءتىلشىسى حاسەن ورالتايدىڭ قۇتتىقتاۋى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى ايتىس-تارتىستا قازاق گازەتتەرىنىڭ مەملەكەت, ۇلت مۇددەسىن جانۇشىرا قورعاعانى ءمالىم. قالتاي مۇحامەدجانوۆ باستاپ, ديداحمەت ءاشىمحان ۇلى, نۇرقاسىم قازىبەك, قاجىعالي مۇحانبەتقاليەۆ, ءابىلماجىن جۇماباي, ءابىراش ءجامىش ۇلى, كولباي ادىربەك ۇلى, جاڭابەك شاعاتاي, ابزال بوكەن, امانحان ءالىم, قاينار ولجاي, ەركىن نۇرازحان سەكىلدى كىل دۇرلەر جينالعان «Túrkistan» دا سول «مايدانعا» بەلسەنە كىرىسكەنى بايقالادى. وعان سارعايعان گازەت تىگىندىلەرى كۋا», دەدى «Túrkistan» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى باۋىرجان باباجان ۇلى «وقىرمانعا ولجا سالعان 30 جىل» ماقالاسىندا.
ەلارالىق باسىلىمدى ءشامشيدين پاتتەەۆ, جاڭابەك شاعاتاي, قۋات اۋەسباي سەكىلدى بەلگىلى قالامگەرلەر باسقارعانىن ايتا كەتكەن ابزال.
گازەت وردالى وتىز جىلدا ءتۇرلى فورمالىق ىزدەنىستەرگە دە بارعان. ماسەلەن, قازىر سىرتتاعى قازاقتار تاقىرىبى «Túrkistan»-نىڭ ۇنەمى كوتەرىپ كەلە جاتقان ماسەلەسىنە اينالعان. وعان جىل اياعىندا جاريالانعان ماقالالار توپتاماسىنان «وتانداستار قورىنىڭ» بۋكلەت جاساعانى دالەل. ەسەسىنە, باسىلىمنىڭ 100 داناسى بيىلدان باستاپ الەمنىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىندەگى قازاقتارعا تەگىن تارالماقشى.
«وعان قوسا گازەت پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ اشىق مىنبەرىنە اينالدى. باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى بەيبىت توقتاربايدىڭ حالىق قالاۋلىلارىمەن جاساعان سۇحباتتارى, ارايلىم جولداسبەكقىزىنىڭ الەۋمەتتىك سالانىڭ ءار قىرى تۋرالى جازعان ماقالالارى دا كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىعىپ ءجۇر. قازىر گازەت اقپاراتتى جەدەل جەتكىزۋ جاعىنان سايتتارعا ىلەسە المايدى. سوندىقتان دا ەندىگى جەردە باسىلىمدى ساراپتامالىق, ينتەللەكتۋالدىق باعىتتا دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. بيىلعى العاشقى نومىرىمىزدەن باستاپ «Túrkistan-30» ايدارىمەن ماقالالار لەگىن جاريالاپ كەلەمىز. دۇنيەدەن وزعان ارىپتەستەرىمىزدىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتە وتىرىپ, كوزى ءتىرى اعا-اپالارىمىزدى, بۇرىن گازەتتە ىستەگەن بارشا قىزمەتكەردى بارىنشا «سويلەتۋگە» تىرىسىپ جاتىرمىز», دەپ جازدى باۋىرجان باباجان ۇلى.
