كونەگە قامقورلىق ەرعانات احمەتوۆكە ناعاشىلارىنان دارىعان دەرسىز. سەبەبى ناعاشى جۇرتى ەسكى زاتتاردى لاقتىرماي, ساقتاپ قالعاندى ءجون كورگەن ەكەن. كوللەكتسيونەردىڭ ۇيىنە باس سۇقساڭىز, وتكەن عاسىرداعى ادامداردىڭ تىرشىلىگىنە تاپ بولعانداي كۇي كەشەسىز.
كوللەكتسيونەردىڭ ۇيىندەگى ەڭ كونە زات – شامامەن 1700-جىلدارى شىعارىلعان وتتىق. ىشىنە تامىزىققا ارنالعان قۇرعاق ءشوپ سالىپ قويۋعا ارنالعان كونە بىلعارى بۇيىمنىڭ ەكىنشى جاعىندا تەمىر كەسەگى ورناتىلعان. ەرتەدە ادامدار الگى وتتىقپەن تاستى ۇيكەلەپ, ودان پايدا بولعان ۇشقىننان قۇرعاق ءشوپتى تۇتاتقان. ەۋروپالىق مانەردە جاسالعانى كورىنىپ تۇر.
تاعى ءبىر كونە زات, 1918 جىلى شىعارىلعان, ەڭ العاشقى قالتاعا سالاتىن Kodak ماركالى فوتواپپارات. مۇنى اعاسىنىڭ دوسى نيدەرلاندتان ارنايى بەرىپ جىبەرىپتى. ەستە جوق ەرتە زامانداردا شىعارىلعان بۇيىمداردىڭ قاتارىنا ءحىح عاسىردا جاسالعان كۇمىس قاسىقتى, ءحىح عاسىردىڭ سوڭى مەن حح عاسىردىڭ باسىندا شاحتەرلەر كەڭىنەن پايدالانعان كاربيدتى شامدى قوسۋعا بولادى. بۇل شامنىڭ ىدىسىنا كادىمگى كاربيد سالىنىپ, ۇستىنە سۋ قۇيىلعان. ودان رەاكتسيا پايدا بولىپ, بولىنگەن گاز كادىمگى جارىق شىعارىپ تۇرعان.
كۇمىس قاسىقتى ەرعانات اعانىڭ اناسى ماركسيانا ەسكەندىروۆانىڭ اجەسى قولدانعان ەكەن. اناسى عۇمىر بويى مۇعالىمدىك ەتىپ, جاس ۇرپاقتى تاربيەلەگەن, بۇگىندە جاسى توقساننان اسىپ وتىر.
– ەسكى زاتتارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم سوناۋ 90-جىلداردىڭ ورتاسىنان باستاپ وياندى. ول كەزدە ماي اۋدانىندا تۇردىق. كۇرەسىنگە لاقتىرىلعان ەسكى تەلەديدار, راديوقابىلداعىشتاردى ۇيگە الىپ كەلىپ, تازارتىپ, ساقتاپ قوياتىنمىن. مەنىڭ بۇل ءحوببيىمدى بايقاعان اۋىلداستارىم كونە تۇرمىستىق زاتتاردى بىرىنەن سوڭ ءبىرى اكەلە باستادى. كوپتىگى سونداي, كەيىن ءتىپتى ولاردى قابىلداماي قويدىم. تەك بۇتىندەرىن عانا الاتىنمىن, – دەپ جىميادى ەرعانات ءالمىرزا ۇلى.
مۇندا سوناۋ 60-جىلدارى مينسكىدە قۇراستىرىلعان, سالماعى 38 كيلوگرام بولاتىن «بەلارۋس 110» تەلەديدارى دا جاقسى ساقتالىپتى. بۇل – تەلەديدار عانا ەمەس, راديوقابىلداعىشى مەن كۇيتاباق ويناتقىشى بار ەرەكشە قۇرال. ەرەكشەلىگى سول, دىبىسى مەن ەكران جارىعىن رەتتەۋگە ارنالعان قاشىقتان باسقارۋ ءپۋلتى دە بار. سول ۋاقىتتا مۇنداي تەلەديدارلار 432 سوم تۇرعان ەكەن.
راديوقابىلداعىشتىڭ ەڭ كونەلەرىنىڭ ءبىرى – لاتۆيادا شىعارىلىپ, كسرو-دا تانىمال بولعان «ريگوندو مونو», 1965 جىلى جاسالعان. بۇدان باسقا سوناۋ 60-70, ءتىپتى 50-جىلدارى قۇراستىرىلعان «رودينا-52», «بالتيكا-م254», «لەنينگراد-315», «يسەت» راديوقابىلداعىشتارى دا بار. العاشقى كەڭەستىك كالكۋلياتورلار, ەسكى تەلەفون اپپاراتتارى مەن كونە ساعاتتار, شوق سالىپ قىزدىراتىن ۇتىكتەر جاقسى ساقتالعان. كەيبىر تۇرمىستىق زاتتار ءالى كۇنگە دەيىن ىسكە جارامدى. قازىرگى سەلەكتورلىق تەلەفون بايلانىسىنىڭ العاشقى ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى – «كد-6» تەلەفون اپپاراتىن دا بايقادىق. كەڭەس وداعى تۇسىندا كەڭشارلار مەن بولىمشە باسشىلارىنىڭ اراسىندا تانىمال بولعان بايلانىس قۇرالى سوناۋ 1978 جىلى شىعارىلعان. بۇل قۇرال ارقىلى 6 ادام ءبىر ۋاقىتتا سويلەسە الىپتى.
كەڭەس وكىمەتىندە ەڭ كوپ شىعارىلعان «رەكورد 312» لامپالى تەلەديدارى, «ەۆريكا» ماگنيتوفونى, «كونتسەرتنىي» كۇيتاباق ويناتقىشى 70-جىلداردىڭ سوڭىندا قۇراستىرىلعان. عاجايىبى سول, ەرعانات اعانىڭ ۇيىندەگى بۇل قۇرالدار ءالى كۇنگە جاقسى ىستەپ تۇر. «ول زامانداردا عارىش تاقىرىبى كەڭەس ادامدارىن ەرەكشە قىزىقتىرعان ەكەن. لاتۆيادا عالامشار ۇلگىسىندە شىعارىلعان «ساتۋرن» شاڭسورعىشىمەن ءالى كۇنگە دەيىن بالالارىم ءۇي جينايدى. كەيبىر زاتتاردى رەستاۆراتسيالاپ, تۇرمىسقا لايىقتى ەتىپ جاسادىق. مىسال ءۇشىن فوتواپپاراتتاردىڭ وبەكتىلەرىنىڭ ورنىنا جارىق شامىن ورناتىپ, كادىمگى شامدال جاسادىق. اعام دا ونەرلى ادام. ول تەمىر مەن اعاشتان, سۇيەكتەن نەبىر تۋىندىلاردى جاسايدى. جاساعان زاتتارىنىڭ ءبىرازىن ماعان سىيعا تارتتى. مەن دە قولونەرگە جاقىنمىن. ال انام كەزىندە ءوز قولىمەن باستىرعان كيىز الاشاسىن ءالى كۇنگە دەيىن شاڭ تيگىزبەي ساقتايمىز», دەيدى ول.
ەرعانات احمەتوۆتىڭ كوللەكتسياسىندا بۇگىندە 300-دەن استام زات بار. كەلەشەكتە ول ۇيىندەگى زاتتاردىڭ ەسەبىن جۇرگىزىپ, مۋزەي اشپاق نيەتتە.
پاۆلودار وبلىسى,
اقسۋ قالاسى
