قازاقستان-يتاليا: الىستى جاقىنداتقان الىس-بەرىس

دوستىق راۋىشتە وتكەن كەلىسسوز

مەملەكەت باسشىسىنىڭ يتالياعا رەسمي ساپارى پرەزيدەنت سەردجو مات­تارەللامەن كەزدەسۋدەن باستالدى. ەكى ەل باسشىلارىنىڭ كەلىسسوزىنە دە­يىن كۆيرينالە سارايىندا قازاقستان پرە­زيدەنتىن سالتاناتتى قارسى الۋ ءرا­سىمى ءوتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇر­مەتىنە قازاقستان تۋى كوتەرىلىپ, قوس مەملەكەتتىڭ ءانۇرانى شىرقالدى. قۇرمەت قاراۋىلى باستىعىنىڭ راپورتىنان كەيىن پرەزيدەنتتەر ءبىر-بىرىنە رەسمي دەلەگاتسيا وكىلدەرىن تانىستىردى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندە يتالياعا جاساعان العاشقى ساپارى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, قوناقجايلىق كورسەتكەنى ءۇشىن سەردجو ماتتارەللاعا العىس ايتتى. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ ەۋروپا وداعىنداعى سەنىمدى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى – يتاليا رەسپۋبليكاسىمەن قارىم-قا­تى­­ناسى ۇزاق ۋاقىتتان بەرى ءوزارا ءتيىم­­دى سيپاتتا دامىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.

– مەن بۇگىن ءوزارا مۇددەنى كوزدەي­تىن ماسەلەلەردى, اتاپ ايتقاندا, ەكونو­ميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋ جانە ەكى ەلدى وركەندەتۋگە باعىتتالعان قا­تى­ناس­­تاردى نىعايتۋ, سونداي-اق حا­لىق­­ارالىق وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ جول­دا­رىن تالقىلاعىم كەلەدى, – دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, يتاليا – قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى.

– ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمى 14,5 ميلليارد دوللاردان استى. تاياۋ جىلدارى ەلدەرىمىز اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 20 ميلليارد دوللارعا جەتە­دى دەپ سەنەمىز. يتاليا – قازاقستان ەكونوميكاسىنا قارجى سالعان باستى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ نارىقتا 300-گە جۋىق يتاليا­لىق كومپانيا جۇمىس ىستەيدى, سونىڭ ىشىن­دە «ENI» كومپانياسى دا بار. «ENI» – كوش­باس­شى كومپانيا. ءبىز ەكىجاقتى قاتى­ناس­تارداعى جەتىستىكتەردى جوعارى باعا­لاي­مىز. ءبىز ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن قو­لايلى جاعداي جاساۋدى ودان ءارى جال­عاس­تىرا بەرەمىز. دەگەنمەن ەكونوميكا با­عىتىنا عانا ەمەس, مادەنيەت, تۋريزم سياقتى باسقا دا كوپتەگەن سالاداعى ىنتىماق­تاستىق­تى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرۋ قاجەت. قازاقستان مەن يتاليا اراسىن­داعى ىنتىماقتاستىق وتە تابىستى بولا­تىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى پرەزيدەنت.

سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن ەل ەكونوميكاسىنىڭ اناعۇرلىم تارتىمدى جانە پەرسپەكتيۆتى سالالارى, ونىڭ ىشىندە «جاسىل ەنەرگەتيكا» تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى مالىمەت بەردى.

مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستان مەن يتاليانىڭ الەمدىك ارەناداعى, ونىڭ ىشىندە بۇۇ مەن ەقىۇ اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىنە ارنايى توقتالدى.

ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى بۇۇ جارعىسى­نىڭ قاعيداتتارىن قۇرمەتتەۋ نەگىزىندە حالىق­ارالىق قاتىناستار مەن جاھاندىق قاۋىپ­سىزدىك جۇيەسىن نىعايتۋدىڭ ما­ڭىزدى ەكەنىن اتاپ جەتكىزدى.

سونىمەن قاتار تاراپتار قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ ەۋروپا وداعى­مەن اراداعى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاپ, كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىقپالداستىقتىڭ, اتاپ ايتقاندا, ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن وركەندەتۋدىڭ كەلەشەگى زور ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

مەملەكەت باسشىسى ورايلى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, پرەزيدەنت مات­تارەل­لانى يتاليانىڭ «ۇلكەن جەتى­لىككە» توراعالىق قىزمەتىنە كىرىسۋىمەن قۇتتىقتاپ, G7-ءنىڭ كۇن ءتارتىبىن جۇزەگە اسىرۋ ىسىندە تابىس تىلەدى.

ءوز كەزەگىندە, سەردجو ماتتارەللا يتاليا قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي جانە قوعامدىق رەفورمالارعا ۇل­كەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر­عانىن اتاپ ءوتىپ, ريمگە ساپارمەن كەلگەنى ءۇشىن قازاقستان پرەزيدەنتىنە العىس ايتتى. سونداي-اق بۇگىنگى كەلىسسوزدەردىڭ نا­تي­جەسى ەكىجاقتى ەكونوميكالىق, سايا­سي جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلا­نىس­تارعا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنىم ءبىلدىردى.

دوستىق راۋىشتە وتكەن كەزدەسۋ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ سەردجو ماتتارەللانى قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى. يتاليا پرەزيدەنتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ شاقىرۋىن ريزاشىلىقپەن قابىل الدى. بۇدان سوڭ كەلىسسوز داستارقان باسىندا جالعاستى.

ءوزارا تاۋار اينالىمى – $14,5 ملرد

ساپار بارىسىندا قازاقستان پرەزي­دەنتى يتاليا مينيسترلەر كەڭە­سىنىڭ توراعاسى دجوردجا مەلوني­مەن كەلىسسوز جۇرگىزدى. مەملەكەت باسشىسى يتاليا جەرىندە قۇرمەت كورسەتكەنى ءۇشىن دجوردجا مەلونيگە العىس ايتتى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان مەن يتاليا اراسىندا تىعىز ساياسي ديالوگ, بەرىك ەكونوميكالىق ىقپالداستىق, تابىستى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىس ورناعانىن اتاپ ءوتتى.

– ءبىز يتاليانىڭ ورتالىق ازياداعى باس­تى سەرىكتەسى بولعانىمىزدى ماقتان تۇ­تا­مىز. ەكى ەل اراسىنداعى ەكونومي­كا­لىق ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلە­دى جانە قارىم-قاتىناستاردى ودان ءارى ارت­تىرۋعا مول الەۋەت بار, – دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, يتاليا – قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى جانە ەل ەكونوميكاسىنداعى ەڭ ءىرى ينۆەس­تورلاردىڭ بەستىگىنە كىرەدى. ەلدەرىمىز اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 15 ميلليارد دوللارعا جۋىقتادى. يتاليادان قازاقستانعا تارتىلعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا 7,3 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 300-دەن استام يتاليالىق كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا «ENI», «SDF Group», «PetroValves», «Maire Tecnimont», «IVECO», «Tenaris» جانە باسقا دا ءىرى ينۆەستورلار بار.

قازاقستان پرەزيدەنتى بۇۇ, ەقىۇ, ەۋروپا كەڭەسى جانە ەىدۇ اياسىنداعى الەمدىك ارەنادا ورتاق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ىسىندەگى ەكى ەلدىڭ تابىستى ىقپال­داستىعىنا ارنايى توقتالدى. سونى­مەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاق­ستاننىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك, وڭىرلىك تۇراقتىلىق, تەرروريزمگە قارسى كۇرەس, كليماتتىڭ وزگەرۋى سياقتى ماسەلەلەرگە قاتىستى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

مەملەكەت باسشىسى الماتىدا يتاليا مادەنيەتى ينستيتۋتىنىڭ اشىلۋىن قۇپتادى. ونىڭ پىكىرىنشە, مادەني ديپلو­ماتيا, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى سەرىكتەس­تىك جانە تۋريزم ەلدەر اراسىن­داعى بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

دجوردجا مەلوني قازاقستان – يتاليا قاتىناستارىنىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, يتاليانىڭ قازاقستانمەن اراداعى بايلانىستارىن نىعايتۋعا بەيىلدى ەكەنىن جەتكىزدى.

– ءسىزدىڭ بۇگىنگى ساپارىڭىزدى قازاق­ستان – يتاليا  قارىم-قاتىناسىن ودان ءارى ور­كەندەتۋ ءۇشىن زور مۇمكىندىك رەتىن­دە قاراستىرامىز, – دەدى پرەمەر-مينيستر.

كەزدەسۋ بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكا­لىق, ينۆەستيتسيالىق, ەنەرگەتيكالىق, كو­لىك-لوگيستيكالىق, اگرارلىق, مادەني-گۋ­ما­ني­تارلىق, ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ىنتى­ماق­تاستىقتى كەڭەيتۋ, سونداي-اق «جاسىل ەنەر­گەتيكا» جانە ەكى مەملەكەتتىڭ اس­تا­نا­لارى اراسىنداعى اۋە قاتىناسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

بۇعان قوسا, كەزدەسۋدە وڭىرلىك جانە حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر تالقىلاندى.

– بۇگىنگى كەلىسسوزدەر ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشاتىنىنا جانە ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆتى باعىتتارىن قاراستىرۋعا جاقسى مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن, – دەدى پرەزيدەنت.

كەزدەسۋ بارىسىندا مىناداي قۇجاتتارعا قول قويىلدى:

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن يتاليا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە قازا تاپقان اسكەري قىزمەت­شىلەر جەرلەنگەن ورىنداردىڭ مارتە­بەسىنە قاتىستى كەلىسىم;
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى مەن يتاليا رە­سپۋب­­لي­كاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى ارا­سىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جانە ىنتىماق­تاستىق تۋرالى مەموراندۋم;
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن يتاليا رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت مينيسترلىگى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن يتاليا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۋنيۆەرسي­تەت­تەر جانە زەرتتەۋلەر مينيسترلىگى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
5. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتى­نىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك باس­قارۋ اكادەمياسى مەن يتاليا رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ ۇلتتىق مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
6. قازاقستاننىڭ «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن يتاليانىڭ «Cassa Depositi i Prestiti» كومپانيالار توبى اراسىندا بىر­لەسكەن ينۆەستيتسيالىق قور قۇرۋ جانە وڭدەۋ ونەركاسىبى, ەنەرگەتيكا, لوگيستيكا سالالارىنا ينۆەستيتسيا سالۋ تۋرالى كەلىسىم;
7. قازاقستاننىڭ «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى مەن يتاليانىڭ «ENI» كومپانياسى اراسىنداعى جالپى قۋاتى 247 MBت بولاتىن گيبريدتى ەلەكتر ستانساسىن (جەل ەلەكتر ستانساسى, كۇن ەلەكتر ستانساسى) سالۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جوبانى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى بىرلەسكەن تۇپكىلىكتى ينۆەستيتسيالىق شەشىم.

بىرلەسكەن مالىمدەمە

كەزدەسۋ سوڭىندا قازاقستان پرەزي­دەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلدادى.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى يتاليا رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتى­نىڭ شاقىرۋىمەن 2024 جىلعى 18 قاڭ­تاردا يتالياعا رەسمي ساپارمەن كەل­دى. وسىعان وراي قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەن يتاليا رەس­پۋبليكاسى مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى مىنالار تۋرالى مالىمدەدى:

1. 2009 جىلعى 5 قاراشاداعى قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى مەن يتاليا رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمنىڭ ارەكەت ەتۋىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ, ءبىز ەكى ەل اراسىنداعى بارلىق دەڭگەيدەگى سەنىم­دى جانە تۇراقتى ديالوگكە كوڭىلىمىز تولا­تى­نىن بىلدىرەمىز. قازاقستان – يتا­ليا­نىڭ ورتالىق ازياداعى نەگىزگى ەكونوميكالىق سەرىكتەسى, ال يتا­ليا – قازاقستاننىڭ ەۋروپالىق وداق­تاعى ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسى جانە قازاق­ستان ەكونوميكاسىنىڭ جەتەكشى ينۆەس­تور­لارىنىڭ ءبىرى.
2. ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورنا­عاننان بەرى وتىز جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە قازاقستان مەن يتاليا بايلا­نىستارىن ءوزارا سەنىمگە, ورتاق قۇن­دى­لىقتارعا جانە ءتيىمدى ىنتى­ماق­تاس­تىققا نەگىزدەلگەن بەرىك سەرىكتەس­تىككە اينال­دىرعانىن اتاپ وتەمىز.
3. ءبىز قازاقستان – يتاليا ىنتىماق­تاستىعىنىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتتىك جانە ستراتەگيالىق ارىپ­تەستىك رۋحىندا ءوزارا مۇددەنى كوز­دەيتىن بارلىق سالاداعى بايلانىستاردى ءارتاراپتاندىرۋدى جانە تەرەڭدەتۋدى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز.
4. ءبىز ەكونوميكا سالاسىندا 2023 جىلعى 5 قىركۇيەكتە استانادا قازاقستان مەن يتاليا پرەمەر-مينيسترلەرى­نىڭ ورىنباسارلارى – سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى قول قويعان بىرلەسكەن مالىمدەمەگە سۇيەنە وتىرىپ, ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق بايلانىستاردى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن مول الەۋەت بار ەكەنىن اتاپ وتەمىز. ەنەرگەتيكا, تابيعي رەسۋرستاردى بارلاۋ جانە ءوندىرۋ, جاسىل ەكونوميكا, قۇرىلىس, ينفراقۇرىلىم, كولىك جانە لوگيستيكا, اۋىل شارۋاشى­لىعى, عىلىمي-تەحنولوگيالىق قىز­مەت جانە كونسالتينگتىك قىزمەت – ىنتى­ماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارى. ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ ما­ڭىزدىلىعىنا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, ءبىز ىسكەرلىك كەڭەستىڭ قۇرىلۋىن قۇپتايمىز.
5. قازاقستان مەن يتاليا اراسىن­داعى ينۆەستيتسيالىق كليماتتى جاق­سار­تۋعا جانە ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونو­ميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامى­تۋعا ىقپال ەتەتىن قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنىڭ ۇكىمەتى مەن يتاليا رەس­پۋب­­لي­كاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ين­ۆەس­­­­­تيتسيالاردى كوتەرمەلەۋ جانە ءوزارا قور­عاۋ تۋرالى كەلىسىم جونىندەگى كەلىس­سوزدەردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتەمىز.
6. سونداي-اق ءبىز قازاقستاندىق جانە يتاليالىق جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەر, اتاپ ايتقاندا, عىلىم جانە تەحنولوگيا باعىتىنا ماماندانعان ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىندا جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتەمىز.
7. ءبىز مادەنيەت سالاسىنداعى ىنتى­ماق­تاستىقتى ارتتىرۋعا نيەت بىلدىرەمىز.

2023 جىلعى 30 قاراشادا الماتى قالا­سىنداعى ورتالىق ازياداعى العاش­قى يتاليا مادەني ورتالىعىنىڭ رەسمي اشىلۋىن قۇپتايمىز. بۇل ەكى ەل حال­قىن جانە مادەني بايلانىستارىن جا­قىنداستىرۋدىڭ تاعى ءبىر قادامى بولدى.

8. تاراپتار قازاقستاننىڭ ۆەنە­تسيا­د­ا وتەتىن زاماناۋي ونەردىڭ 60-حالىقارالىق بيەننالەسىنە قاتىسۋى قازاقستاننىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن يتاليادا دا, شەتەلدە دە تانىمال ەتۋگە ىقپال ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
9. ءبىز ەكى مەملەكەتتىڭ 2015 جىلعى 21 جەلتوقساندا استانادا ءبىر جاقتان قازاقستان رەسپۋبليكاسى, ەكىنشى جاقتان ەۋروپالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر اراسىندا قول قويىلعان كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم اياسىنداعى تىعىز ىقپالداستىقتى جالعاستىرۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن بىلدىرەمىز. وسى ورايدا ءبىز 2022 جىلعى 27 قازاندا استانادا «ورتالىق ازيا – ەۋروپالىق وداق» ءبىرىنشى ءسامميتىنىڭ وتكىزىلگەنىن قۇپتايمىز.
10. ورتالىق ازياداعى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا سالاسىندا, اتاپ ايتقاندا, ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دامىتۋعا قاتىستى ءىرى باستامالاردىڭ ىسكە قوسىلۋىنا ءبىزدىڭ كوڭىلىمىز تولاتىنىن اتاپ وتەمىز. ەۋروپالىق وداقتىڭ «Global Gateway» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا قولداۋ بىلدىرەمىز.
11. ەكى ەلدىڭ ەۋروپالىق وداق پەن ورتالىق ازيا اراسىنداعى ىنتىماقتاس­تىق ءۇشىن بەرىك جانە پەرسپەكتيۆالىق نەگىز قۇرۋعا, ورتالىق ازياداعى وڭىر­لىك ديالوگتى نىعايتۋعا دەگەن ۇمتى­لىسىن قۋاتتايمىز. بۇل – وركەندەۋگە, تۇراقتىلىق پەن ورنىقتى دامۋعا قول جەت­كىزۋدىڭ باستى شارتى. ءبىز «وA+يتاليا» فورماتىنداعى كەزدەسۋدى 2024 جىلى ريمدە, ال 2025 جىلى قازاقستاندا وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتەمىز.
12. يتاليا رەسپۋبليكاسى مينيستر­لەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ كونسۋل­­تاتيۆتىك كەزدەسۋلەرىنىڭ ىنتىماق­تاستىقتى ودان ءارى ورىستەتۋ, بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋ, ورتالىق ازيا ايماعىنداعى دوستىق, سەنىم جانە تاتۋ كورشىلىك اتموسفەرانى قالىپتاستىرۋ, سونداي-اق ولاردىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ماڭىزىن ارتتىرۋ جولىنداعى ءرولىن جوعارى باعالايدى.
13. يتاليا مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى كليماتتىق كۇن ءتارتىبىن ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتيىستى باستامالارىن جوعارى باعالايدى. سونىمەن قاتار الماتى قالاسىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىندەگى ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ جوبالىق كەڭسەسىن قۇرۋ, 2026 جىلى قازاقستاندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىندا ايماقتىق كليماتتىق سامميت وتكىزۋ جونىندەگى ۇسىنىستاردى ەسكەرەدى.
14. ەكى ەلدىڭ ءوزارا قۇرمەت قاعيداتى نەگىزىندە ءوزارا ىقپالداستىعىن نىعاي­تۋدى قۇپتايمىز. قاتار ءومىر ءسۇرۋ مەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ورتاق نەگىزى رەتىن­دە بۇۇ جارعىسىنا تولىق قۇرمەتپەن قارايتىنىمىزدى, سونداي-اق جاھان­دىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدە بەيبىت­شى­ل­ىكتى, قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىق­تى ىلگەرىلەتۋگە جانە حالىقارالىق كوشى-قون ماسەلەلەرى بويىنشا ديالوگتى ودان ءارى ىلگەرىلەتۋگە, سونىڭ ىشىندە الماتى پروتسەسى جانە بىرىك­كەن ۇلتتار ۇيىمى سياقتى كوپ­جاق­تى فورۋمدار اياسىندا ەكىجاقتى ىنتى­ماقتاستىقتى نىعايتۋعا دەگەن ءوزارا ۇمتىلىسىمىزدى قۋاتتايمىز.
15. كليماتتىق كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتىلىگى اياسىندا ءبىز 2023 جىلى دۋباي قالاسىندا وتكەن كليمات جونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسيادا (COP28) كليمات­تىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەستە ءوزىمىز­دىڭ بەرىك ۇستانىمدارىمىزدى قۋاتتادىق جانە جاھاندىق جىلۋ دەڭگەيىن 1,5°-تا ۇستاۋ جونىندەگى ماقساتتى راستاۋدى قۇپتايمىز.
16. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يتاليا رەسپۋبليكاسىنىڭ مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسىنا «ۇلكەن جەتىلىكتە» تابىستى توراعالىق ەتۋىنە تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى.
17. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى يتاليا رەسپۋبليكاسى مينيستر­لەر كەڭەسىنىڭ توراعاسىن جاقىن ارادا قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.

2024 ج. 18 قاڭتاردا ريم قالاسىندا قابىلداندى».

ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرىمىزدى تانىستىردى

قازاقستان پرەزيدەنتى ريمگە رەسمي ساپارى اياسىندا يتاليانىڭ بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىمەن كەزدەستى. دوڭگە­لەك ۇستەلگە حالىقارالىق دەڭگەي­دەگى 30-عا جۋىق كومپانيا قاتىستى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ يتاليانىڭ بيزنەس «كاپيتاندارىنا» قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى تۋرالى جان-جاقتى مالىمەت بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, الەمدەگى گەوساياسي جاعدايعا قاراماستان, ەلىمىز ايماقتاعى ەڭ ءىرى جانە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەكونوميكالاردىڭ ءبىرى رەتىندەگى ورنىن سەنىمدى تۇردە ساقتاپ وتىر.

– بىلتىر ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى 5,1 پايىز دەڭگەيىندە بولدى. بۇل – بولجامدى جاھاندىق كورسەتكىشكە قاراعاندا شامامەن 2 ەسە جوعارى (دۇنيەجۇزىلىك بانك – 2,6%, بۇۇ – 2,7%). ءبىزدىڭ ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆاداعى ستراتەگيالىق ماقساتىمىز – 2029 جىلعا قاراي ەكونوميكانىڭ كولەمىن ەكى ەسە ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 6–7 پايىزدىق وسىمگە قول جەتكىزۋ. ول ءۇشىن اۋقىمدى رەفورمالار جۇرگىزۋ قاجەت ەدى. سوندىقتان ساياسي رەفورمالارمەن قاتار, نارىقتىق جانە باسەكەگە قابىلەتتى ەكونوميكامىزدى ايتارلىقتاي نىعايتىپ جاتىرمىز. مەن مۇنى تابىسقا جەتۋدىڭ قاجەتتى شارتى دەپ ەسەپتەيمىن. قازاقستاندا تاياۋ ارادا ەكونوميكامىزدىڭ اشىق, سەنىمدى جانە قارقىندى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن اسا ماڭىزدى ءارى تۇبەگەيلى رەفورمالار باستالادى. مۇنى سىزدەرگە سەنىمدى تۇردە ايتا الامىن. ماقساتىمىز – قازاقستانداعى ستاندارتتاردى, ەرەجەلەردى جانە بيزنەس جۇرگىزۋ تاجىريبەسىن ەكونوميكا­لىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى­نىڭ دەڭگەيىنە جەتكىزۋ. ءبىز ەڭ جوعارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلىپ جاتىرمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت ەل ەكونوميكاسىنا شەتەلدەن تىكەلەي تارتىلاتىن ينۆەس­تيتسيا كولەمىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا پراكتيكالىق جانە زاڭنامالىق تۇرعىدا جوسپارلانعان شارالار تۋرالى يتاليا­لىق كاسىپكەرلەرگە مالىمەت بەردى.

– ءبىز ينۆەستورلارعا وڭتايلى ءارى ىڭعايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن بيزنەسكە قويىلاتىن ارتىق تالاپتاردى انىقتاپ, ولاردى جويدىق. جاقىندا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ جونىندەگى كەڭەس قۇرىلىپ, وعان كەڭ اۋقىمدى وكىلەتتىك بەرىلدى. بۇل كەڭەستىڭ جەدەل شەشىم قابىلداۋىنا, كورسەتىلەتىن جان-جاقتى مەملەكەتتىك قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋىنا ىقپال ەتەدى, – دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پىكىرىن­شە, ەنەرگەتيكا سالاسى – ەكى ەل اراسىن­داعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىز­گى باعىتى.

– قازاقستان مۇنايىنىڭ 80 پايىزدان استامى ەۋروپاعا ەكسپورتتالادى. بۇل ەۋروپا وداعىنا قاجەت مۇناي­دىڭ شامامەن 10 پايىزىن قامتاما­سىز ەتەدى. قازاقستاننىڭ ۇزاق جىلدان بەرگى جانە سەنىمدى ەنەرگەتيكالىق سەرىكتەسى يتالياعا العىس ايتقىم كەلەدى. ءبىز يتاليالىق «ENI» كومپانياسىنىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا قوسقان ۇلەسىن جوعارى باعالايمىز. قازاقستان مۇناي مەن گازدى بارلاۋ سالاسىندا مول مۇمكىندىك ۇسىنىپ وتىر. ءبىز ماڭىزدى كەن ورىندارىن اشۋ ماقساتىندا الەمدىك وزىق تاجىريبەنى ەنگىزىپ جاتىرمىز. سونداي-اق يتاليا كومپانيالارىن مۇناي-گاز سالاسىندا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ ىسىنە اتسالىسۋعا شاقىرامىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگى تۋرالى ايتا كەلە, قازاقستان وڭىردە ءبىرىنشى بولىپ پاريج كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاعان مەملەكەت رەتىندە 2060 جىلعا قاراي كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ جونىندە مىندەتتەمە العانىن اتاپ ءوتتى.

– ءبىزدىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا سالاسىنداعى الەۋەتىمىز 1 تريلليون كۆت/ساع دەپ باعالانادى. وعان فرانتسيانىڭ «Total», ساۋد ارابياسىنىڭ «ACWA Power», بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى­نىڭ «Masdar» جانە گەرمانيا مەن شۆەتسيانىڭ «Svevind Energy Group» سياقتى ءىرى جاھاندىق كومپانيالارى قىزىعۋشىلىق تانىتتى. بۇل كومپانيالار قۋاتى 43 گۆت بولاتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيانى ءوندىرۋ جونىندەگى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتى. يتاليادا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ۇشتەن ءبىرى «جاسىل ەنەرگەتيكا» كوزدەرى ەسەبىنەن وندىرىلەتىنى بەلگىلى. وسى تاجىريبەنى ەسكەرسەك, يتاليالىق كومپانيالار دا اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا نيەت بىلدىرگەن كاسىپورىنداردىڭ قاتارىنا قوسىلا الادى. ءبىز بۇل ماڭىزدى سالاداعى ارىپتەستىكتى, مەيلى ول ءوندىرىس, تەحنولوگيا ترانسفەرتى نەمەسە تاجىريبە الماسۋ بولسىن, دامىتۋعا اسا مۇددەلىمىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيانى جانە الداعى ۋاقىتتا اسا ماڭىزدى شيكىزاتتى ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ سالاسىندا جاھاندىق سۇرانىستىڭ ەسەلەپ وسەتىنى جونىندەگى بولجامدى ەسكەرىپ, يتاليا كاسىپكەرلەرىن وسى باعىتتا ىنتى­ماقتاستىق ورناتۋعا شاقىردى.

– دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستاندا قۇنى 46 تريلليون دوللاردان اساتىن بەس مىڭنان استام بارلانباعان كەن ورنى بار. بۇگىندە ءبىز ەۋروپا وداعىنا مۇشە ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنا قاجەتتى ەڭ ماڭىزدى 34 شيكىزاتتىڭ 19 ءتۇرىن وندىرەمىز. قاجەتتى ينۆەستيتسيا بولسا, كوبالت, ۆولفرام, ليتي سياقتى پايدالى قازبالاردىڭ 9 ءتۇرىن يگەرۋگە بولادى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, كولىك-لوگيستيكا – ىنتىماقتاستىقتىڭ تاعى ءبىر وزەكتى سالاسى. قازاقستان وڭىرلىك حابقا اينالۋى ءۇشىن ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دامىتۋدى بەلسەندى تۇردە قولعا الدى.

– ورتا ءدالىز ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىن تولىقتىرادى. ءبىز ونى ەۋرو­پا وداعىنىڭ ترانسەۋروپالىق كولىك جەلىسىمەن جانە «جاھاندىق قاقپا» ستراتەگياسىمەن ۇشتاستىرۋدى كوز­دەپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار «ۇلكەن جەتى­لىكتىڭ» جاھاندىق ينفراقۇرىلىم جانە ينۆەستيتسيالار سالاسىنداعى سەرىك­تەستىگى (PGII) جونىندەگى باستاماسىن قول­داي­مىز. سوڭعى 15 جىلدا قازاقستان كولىك ينفراقۇرىلىمىنا 35 ميلليارد دوللاردان ارتىق قارجى قۇيدى. الداعى ءۇش جىلدا 1300 شاقىرىمنان استام تەمىرجول جەلىسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل قىتاي, وڭتۇستىك ازيا جانە ەۋروپا باعىتتارىنداعى تاۋار تاسى­­مالىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىق­تان يتاليالىق ينۆەستورلاردى ءبىز­دىڭ ايلاقتارىمىزدى دامىتۋ, جۇك تاسىمالداۋشى كەمەلەردى بىرلەسە شىعارۋ جانە لوگيستيكالىق ورتالىقتار قۇرۋ ىسىنە بەلسەندى اتسالىسۋعا شاقىرا­مىز. قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتە­تىن 13 حالىقارالىق باعىتتىڭ, سونداي-اق الماتى مەن ميلان اراسىنداعى تىكەلەي اۋە رەيستەرىنىڭ ارقاسىندا ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسى بۇرىنعىدان دا بەكي ءتۇستى. ءبىز استانانى ريم جانە ميلان قالالارىمەن جالعايتىن تىكە­لەي رەيستەردى اشۋ جوسپارىن قۋانا قۇپ­تايمىز. بۇل ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق قاتىناس­تارىمىزدى جانە حالىقتارىمىز اراسىن­داعى بايلانىستى نىعايتۋعا, سونداي-اق ءتۋريزمدى ىلگەرىلەتۋگە وڭ سەپتى­گىن تيگىزەرى ءسوزسىز, – دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىندا بىرلەسكەن ينۆەس­تيتسيالىق جوبالاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن زور الەۋەت بار ەكەنىنە توقتالىپ, يتاليا بيزنەس ەليتاسىنىڭ نازارىن وسى باعىتقا اۋداردى.

– تەرريتوريامىزدىڭ 70 پايىزدان استامى اۋىل شارۋاشىلىعىنا جارامدى. ەلىمىز ورتالىق ازياداعى استىقتى ولكە سانالادى. ءبىز بيداي مەن ۇن ءوندىرۋ بويىنشا الەمدەگى ون ەلدىڭ قاتارىنا كىرەمىز. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمىز الەمنىڭ 80-نەن استام ەلىنە جەتكىزىلەدى. الەمدە ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعى ارتىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز وسى سەكتوردىڭ ونىمدى­لىگىن ءۇش ەسە جانە ەكسپورتتى ەكى ەسە ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. قازاقستان يتاليالىق سەرىكتەستەرىمەن بىرگە ءداندى جانە مايلى داقىلداردى ءوسىرۋ, سونداي-اق ماكارون, ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن ءون­دىرۋ باعىتتارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دا­مىتۋعا مۇددەلى, – دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردى بيوتەحنولوگيا, فارماتسەۆتيكا سالالارىنداعى ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەر تۋرالى حاباردار ەتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ يتاليانىڭ بىر­قاتار ءىرى كومپانياسىن قازاقستاندا جەرگىلىكتى ءوندىرىس اشۋعا شاقىردى.

بۇدان بولەك, قاسىم-جومارت توقاەۆ IT-سالاسىن دامىتۋدىڭ جانە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ارتىقشىلىقتارىنا ارنايى توقتالدى.

مەملەكەت باسشىسى ءسوزىن قورىتىن­دىلاي كەلە, قازاقستاننىڭ الەۋەتتى ينۆەستورلارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسە­تۋگە دايىن ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق كەز­­دەسۋ­گە قاتىسۋشىلاردى «استانا» حا­لىق­­ارالىق فورۋمىنا قاتىسۋعا شاقىردى.

جيىن بارىسىندا يتاليا رەسپۋب­ليكاسى مينيسترلەر كەڭەسى توراعاسى­نىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ءمينيسترى انتونيو تاياني, CDP توبىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى داريو سكانناپەكو, «Confindustria» كومپانياسىنىڭ ينتەرناتسيونالداندىرۋ جونىندەگى ۆيتسە-پرەزي­دەنتى باربارا دجاكومەللو, «CONFAPI» كومپانياسىنىڭ پرەزي­دەنتى كريستيان كاميسا, «Leonardo SpA» توبىنىڭ پرەزيدەنتى ستەفانو پونتەكورۆو, «Fincantieri SpA» كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى پەرروبەرتو فولگەرو, «PetrolValves» كومپانياسى­نىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى ساندرو مال­كوري, «Pietro Fiorentini» كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى پاولو ناردي جانە تاعى باسقالار ەكونوميكانىڭ ءتيىستى سالالارى بويىنشا قازاقستانمەن ارا­داعى ىن­تىماقتاستىقتى دامىتۋ پەرسپەكتي­ۆا­لارىنا قاتىستى كوزقاراستارىن ءبىلدىردى.

ينۆەستيتسيالىق دوڭگەلەك ۇستەل اياق­تالعان سوڭ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار ەكىجاقتى قۇجات­تارعا قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى.

1. «سامۇرىق-قازىنا» اق مەن «Balestra» اراسىنداعى تۇركىستان وبلىسى سوزاق اۋدانى تايقوڭىر اۋىلىندا قۋاتى جىلىنا 800 مىڭ توننا بولاتىن كۇكىرت قىشقىلى زاۋىتىن سالۋ جوباسىنىڭ شارتتارى مەن مەرزىمىن ايقىندايتىن كەلىسىم;
2. «بايتەرەك» ۇبح» اق مەن «SACE» اراسىنداعى ەكونوميكانىڭ باسىم سەك­تور­لارىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جونىندە يتاليانىڭ قاتىسۋىمەن جاسالعان مامىلەلەردى ساقتاندىرۋ ءليميتىن بەلگىلەۋ تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىم;
3. «سامۇرىق-ەنەرگو» اق مەن «Ansaldo Energia SpA» اراسىنداعى قۋاتى 544 مۆت-قا دەيىن جەتەتىن بۋ-گاز قون­دىر­عىسىن سالۋ ارقىلى الماتىداعى ءۇشىن­شى جەو-نى رەكونسترۋكتسيالاۋدى كوز­دەيتىن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم;
4. قازاقستانداعى يتاليالىق كاسىپ­ورىن­داردى جانە يتالياداعى قازاق­ستاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋعا, سون­داي-اق قازاقستان مەن يتاليا بيزنەسى اراسىن­داعى ەكونوميكالىق جانە ساۋدا قاتىناس­تارىن نىعايتۋعا باعىتتالعان «اتا­مە­كەن» ۇكپ مەن «Confiindustria» اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم.

بىرقاتار قابىلداۋلار وتكىزدى

مەملەكەت باسشىسى رەسمي ساپارى اياسىندا «Eni» كومپانيا­سى­نىڭ باس وپەراتسيالىق ديرەكتورى گۆيدو برۋس­كونى قابىلدادى. اڭگىمەلەسۋ بارى­سىندا قازاقستان مەن «Eni» كومپانياسى ارا­سىنداعى وتكەن جىلعى ىنتى­ماق­­تاس­تىقتىڭ ناتيجەلەرى جانە الداعى ىق­پالداستىقتىڭ الەۋەتى قاراستىرىلدى.

بىلتىر كاسپي قۇبىر جەلىسى كونسور­تسيۋمى ارقىلى 63,5 ميلليون توننا مۇ­ناي تاسىمالداندى. بۇل – رەكوردتىق كور­سەتكىش. قاشاعان جانە قاراشىعاناق كەن ورىندارىندا مۇناي ءوندىرۋدىڭ جالپى كولەمى 30,8 ميلليون توننانى قۇرادى.

پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان ۇكى­مەتى مەن كونسورتسيۋمنىڭ بارلىق قاتى­سۋ­شىسىنىڭ, سونىڭ ىشىندە «Eni» كوم­پانيا­سىنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا وسىنداي ناتيجەگە قول جەتكىزىلدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ اقتوبە جانە تۇركىستان وبلىستارىندا جالپى قۋاتى 150 مۆت بولاتىن جەل جانە كۇن ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى جۇزەگە اسىرىلعان جوبالاردى جوعارى باعالادى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنا يتاليالىق كومپانيانىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسىندا گاز وڭدەۋ زاۋىتىن, قۋاتى 250 مۆت بولاتىن گيبريدتى ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جانە الداعى ۋاقىتتا بيوديزەلگە وڭدەۋ ءۇشىن وسىمدىك مايىن ءوندىرۋ جوسپارى تۋرالى مالىمەت بەرىلدى.

سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتى «Maire Tecnimont» كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى الەسساندرو بەرنينيدى قابىلدادى. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ەنەرگەتيكا جانە مۇناي حيمياسى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.

مەملەكەت باسشىسى كومپانيانىڭ دەكاربونيزاتسيا جانە ەنەرگەتيكاعا كوشۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ىسىندە مول تاجىريبەسى بار ەكەنىن, سونداي-اق ونىڭ 45 ەلدە كەڭ كولەمدە جۇمىس ىستەپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان كومىرقىشقىل گازىنىڭ قالدىقتارىن ايتارلىقتاي ازايتۋعا جانە جاسىل تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان «Maire Tecnimont» كومپانياسىنىڭ ماڭىزدى جوس­پارىنا زور قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. سەبەبى ەلىمىز پاريج كەلىسىمى اياسىندا 2060 جىلعا قاراي كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ جونىندە مىندەتتەمەلەر قابىل­دادى جانە وندىرىستە ۇزدىك تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ۇمتىلادى.

الەسساندرو بەرنيني قاسىم-جومارت توقاەۆقا كومپانيانىڭ الەم بويىنشا ىسكە اسىرىپ جانە ازىرلەپ جاتقان ءىرى جوبالارى تۋرالى مالىمەت بەردى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا سەكتورىن دامىتۋ جونىندە ءوز ۇسىنىستارىن ايتتى.

مەملەكەت باسشىسى كومپانيانىڭ ەلىمىزدە گاز-حيميا كەشەنىن سالۋعا قاتىسۋ نيەتىن وڭ باعالادى. «Maire Tecnimont» كومپانياسىمەن اتىراۋ وبلىسىنداعى گاز-حيميا كەشەنى قۇرىلىسىنىڭ ەكىنشى كەزەگىنىڭ پوليمەرلەۋ ۋچاسكەسىن جوبالاۋ جونىندەگى شارتقا وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قول قويىلدى.

بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى NEOS اۋە كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى لۋپو ءراتتاتستسيدى قابىلدادى. كەزدەسۋ بارىسىندا ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىن­داعى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, ەكى ەل اراسىنداعى تىكەلەي اۋە قاتى­ناس­تارى ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋماني­تارلىق بايلانىستار مەن ءتۋريزمنىڭ دامۋى­نا تىڭ سەرپىن بەرەدى. پرەزيدەنت الماتى – ميلان اۋە رەيسىنە سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەيس اشىلعالى بەرى 70 مىڭعا جۋىق جولاۋشى تاسىمالدانعان.

ءوز كەزەگىندە لۋپو راتتاتستسي ايماق­تاعى اۋە باعىتتارىنىڭ اۋقىمىن كەڭەي­تۋ جونىندەگى جوسپارىن تانىستىردى. اتاپ ايتقاندا, الماتى – ميلان باعى­تىنداعى رەيس سانىن كوبەيتۋ, استانا جانە ريم, سونداي-اق استانا جانە ميلان اراسىندا اۋە قاتىناستارىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.

پرەزيدەنت «NEOS» اۋە كومپانياسىمەن ىنتىماقتاستىق قازاقستانداعى ازاماتتىق اۆياتسيا مەن كولىك-لوگيستيكا سالالارىن دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

«NEOS» كومپانياسى 2001 جىلى قۇرىلعان. ونىڭ نەگىزىن يتاليالىق «Alpitour S.p.ا.» جانە گەرمانيالىق «TUI Group» تۋريستىك كومپانيالارى بىرگە قالادى. ول يتاليانىڭ ەڭ ءىرى جەكە اۆياكومپانيالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە 70-تەن استام باعىتقا تاسىمال جاسايدى. 2022 جىلى كومپانيانىڭ تابىسى 640 ميلليون اقش دوللارىن قۇرادى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى «Bonifiche Ferraresi» كومپانياسى­نىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى فەدەري­كو ۆەككونيدى قابىلدادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن فەدەريكو ۆەككوني قازاقستاننىڭ اگرارلىق سەكتورىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىز بيداي ءوسىرۋ بويىنشا كوشباسشى ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان – يتالياعا نەگىزگى بيداي جەتكىزۋشى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى, سونداي-اق ەل ىشىندە استىق وڭدەۋ ۇلەسىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.

ءوز كەزەگىندە فەدەريكو ۆەككوني كومپانيانىڭ قازاقستاندا يتاليالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, ءداندى داقىلداردى ءوسىرۋ جانە ءونىمدى ودان ءارى تەرەڭ وڭدەۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا, سونداي-اق ماماندار دايارلاۋعا جانە تەحنولوگيا ترانسفەرتىنە قاتىستى جوسپارى تۋرالى ايتتى.

مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كوم­پا­­ن­يا­عا جان-جاقتى كومەك كور­سەتۋ­گە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. سونى­مەن قا­تار يتاليالىق كومپانيا ينتەن­سيۆ­تى باۋ-باقشا شارۋاشىلىعىن جا­نە تۇ­قىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىن­­دەگى بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندى.