فوتو: اشىق دەرەككوز
ءموبيلدى اۋدارىمدار نە ءۇشىن تەكسەرىلەدى؟
تۇسىندىرىلگەندەي, ءموبيلدى اۋدارىمداردى تەكسەرۋ زاڭسىز كاسىپكەرلىك قىزمەتتى كولەڭكەدەن شىعارۋ ماقساتىندا قولدانىلادى.
كەيبىر كاسىپكەرلەر ساتىلعان تاۋارلار نەمەسە قىزمەتتەر ءۇشىن تولەمدى ءموبيلدى اۋدارىمدار ارقىلى الادى. ادەتتە, بۇل اۋدارىمداردا كاسسالىق اپپاراتتار, POS-تەرمينالدار جانە QR-كودتار قولدانىلمايدى. تيىسىنشە, چەكتەر بەرىلمەي تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى بۇزىلادى.
بۇعان دەيىن ايتىلعانداي, مەملەكەت بارلىق موبيلدى اۋدارمالاردى تەكسەرمەيدى. تەك ارتۇرلى تۇلعالاردان ءۇش اي قاتارىنان اي سايىن 100 نەمەسە ودان دا كوپ ءموبيلدى اۋدارىمدار العان تۇلعالار عانا, ياعني, كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ بەلگىلەرى بايقالعان جاعدايدا عانا تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى.
جەكە تۇلعالار تۋىستارى مەن دوستارىنا اقشا اۋدارا الا ما؟
جەكە تۇلعالار بۇرىنعىداي وزدەرىنىڭ جەكە ماقساتتارى ءۇشىن تۋىستارىنا, دوستارىنا, اتا-انالارىنا, بالالارىنا جانە باسقا دا ومىرلىك جاعدايلارعا ءبايلانىستى موبيلدى اۋدارىمدار جاساي جانە قابىلداي الادى. بۇعان ەشقانداي شەكتەۋ قويىلمايدى.
كاسىپكەردىڭ تولەمدى تەك قولما-قول اقشامەن جاساۋدى تالاپ ەتكەنى زاڭدى ما؟ مۇنداي جاعدايدا قايدا جۇگىنۋگە بولادى؟
«تولەمدەر جانە تولەم جۇيەلەرى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ نورمالارىنا سايكەس ءتۇرلى تولەم تاسىلدەرى قاراستىرىلعان – بانك كارتاسىمەن, QR تولەمىمەن نەمەسە قولما-قول اقشامەن (25-باپ).
قولما-قول اقشاسىز تولەمدەردى قابىلداۋدان باس تارتۋ زاڭسىز بولىپ تابىلادى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن بۇزادى.
كاسىپكەرلەردىڭ تولەم كارتوچكالارىن پايدالانا وتىرىپ تولەمدەردى قابىلداۋدان باس تارتقانى ءۇشىن ءبىرىنشى رەت اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, ەسكەرتۋ جاسالادى, ال قايتالاپ بۇزعان جاعدايدا – 147 680 تەڭگە (40 اەك) كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى (اقبتك-ءنىڭ 194-بابى).
قولما-قول اقشاسىز تولەمدەردى قابىلداۋدان باس تارتۋ فاكتىلەرى تۋرالى تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنا جۇگىنۋ قاجەت.
تاكسي جۇرگىزۋشىلەرى نەنى ەلەپ-ەسكەرۋى ءتيىس؟
جەكە تاسىمالداۋشىلار جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋى كەرەك. مۇنى «e-Salyq Business», «Egov Mobile» جانە كەيبىر ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارى («Halyq bank», «Kaspi bank», «BankCenterCredit») ارقىلى جاساۋعا بولادى.
بۇل رەتتە قولما-قول اقشاسىز تولەمدەردى قابىلداۋ ءۇشىن ونلاين رەجيمىندە كاسىپكەرلىك بانك شوتىن اشۋعا بولادى, سول جەرگە كورسەتىلگەن قىزمەتتەر ءۇشىن تولەمدەر تۇسەدى. ول ءۇشىن تاكسي جۇرگىزۋشىسىنە تەك سمارتفون قاجەت. كاسسالىق اپپاراتتار مەن POS-تەرمينالداردى الىپ ءجۇرۋدىڭ قاجەتى جوق.
بۇل باستاما كاسىپكەرلەردىڭ «كولەڭكەگە» كەتۋىنە تۇرتكى بولماي ما؟
قازىرگى تاڭدا سالىقتىق مىندەتتەمەلەردى ادال ورىنداۋ الدەقايدا ءتيىمدى. سەبەبى قازىر بيزنەس جۇرگىزۋگە جانە ونى دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاسالعان. سالىق رەجيمدەرىنىڭ ءتارتىبى جەڭىلدەتىلدى – سالىق مولشەرلەمەلەرى قىزمەت تۇرىنە بايلانىستى تەك 1-4%-دى عانا قۇرايدى.
ەگەر مۇنداي جاعدايدا كاسىپكەر ءموبيلدى اۋدارىمداردى قابىلداسا, وندا ول قازىردىڭ وزىندە «كولەڭكەدە» قالىپ, سالىق باقىلاۋىنا تۇسەدى.
بۇل رەتتە ءموبيلدى اۋدارىمداردى تەكسەرۋ ادال سالىق تولەۋشىلەرگە اسەر ەتپەيدى.
وسىلايشا, ادىلدىك جانە مىندەتتى سالىق سالۋ پرينتسيپتەرى جۇزەگە اسىرىلادى. ياعني, بارلىق سالىق تولەۋشىلەر تەڭ بولۋى جانە الىنعان تابىستان سالىق تولەۋى ءتيىس.
