– باقىت باقتان ۇلى, ەسىڭىزدە بولسا, بىرنەشە جىل بۇرىن جاساعان سۇحباتىمىزدا وسىنداي ءتۇر-تۇلعامەن تەاتر مەن ەكراننان شىعارماشىلىق مۇمكىندىگىڭىزدى مەيلىنشە اشاتىن لايىقتى ءرولىڭىزدى تابا الماي جۇرگەنىڭىزگە وكىنىش ءبىلدىرىپ ەدىم. سول ولقىلىقتىڭ ورنى تولعانداي ما؟
– ءيا, ول اڭگىمە ەسىمدە. سەبەبى ول كەزدە شىعارماشىلىق تولعانىس ۇستىندە بولاتىنمىن. اكتەر بولعاننان كەيىن ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – ەل ءسۇيىپ كورىپ, باعالايتىن ويلى, كەسەك بەينەلەر تۋدىرۋ عوي. ول تەاترعا دا, كينوعا دا قاتىستى. ءبىر عانا رولىمەن تاريحتا قالعان ساڭلاقتار قانشاما. كەرىسىنشە, عۇمىر بويى ءوز ءرولىن ىزدەپ ارماندا كەتكەن اكتەرلەر دە از ەمەس. سوندىقتان ونەر ادامى بولعان سوڭ, ناعىز ونەر دەڭگەيىندە بەينە جاساي الساڭ, ءارتىس ءۇشىن ودان اسقان باقىت جوق شىعار. جان تولعانىسىنان تۋعاننان كەيىن اكتەرگە ءاربىر ءرولى ىستىق. بىراق ءبارىبىر جىلدار العا جىلجىپ, ويىڭ تولىسقان سايىن وزىڭە قويىلار تالاپ تا كۇشەيەدى ەكەن. سوندايدا جانىڭ ءسۇيىپ وينايتىن, وڭ جامباسىڭا كەلگەن بەينەنىڭ بۇيىرۋى دا – ۇلكەن ولجا. ال ەندى «ويان, قازاققا» كەلسەك, مىرجاقىپ مەن ءۇشىن وتە كۇردەلى ءرولدىڭ ءبىرى بولدى. قانشا دەگەنمەن تاريحي تۇلعا, ۇلتىمىز ءۇشىن اياۋلى بەينە. كىلتى تابىلماسا, اكتەرگە ودان وتكەن ۇلكەن ۋايىم جوق. حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىقپاسا, ۇلكەن وكىنىش سول. مىرجاقىپتى سومداعانىمدى كوپشىلىك قابىلداماسا, ءوزىمدى جەگىدەي جەپ قويار ەدىم. سوندىقتان بۇل ءرولدى العاندا قۋانىش پەن قورقىنىش قاتار تۇردى.
– ۇرەيدى قالاي ۇركىتتىڭىز؟ ءرولىڭىز نەسىمەن ەرەكشە ەستە قالدى؟
– مىرجاقىپ ءرولى كوپ ىزدەنىس پەن دايىندىقتى تالاپ ەتتى. رولگە بەكىتىلگەنىمدى ەستىگەننەن-اق تۇلعا تۋرالى تۇشىمدى دەرەكتەرگە دەن قويىپ, ءبىلىمىمدى تولىقتىرۋعا تالپىندىم. ستسەناريدى قولىما ۇستاپ كۇنى ۇزىن ەسىل جاعالاپ كەتەتىنمىن. كەيىپكەرىمنىڭ ومىربايانىمەن, شىعارماشىلىق جولىمەن تانىستىم. جاز ۋاقىتى بولعاندىقتان, ۇجىم ەڭبەك دەمالىسىنا شىعىپ كەتكەن كەز ەدى. تەاتردىڭ ءىشى تىم-تىرىس. گريم بولمەمە كەلىپ ءرولىمدى زەرتتەيتىنمىن. مىرجاقىپتىڭ مۇحيت الەمى وسىلايشا وزىنە باۋراپ الدى. جۋرناليست مايا بەكباەۆانىڭ دەرەكتى فيلمدەرى دە تۇلعا تابيعاتىن تانۋىما كوپ كومەكتەستى. الاش قايراتكەرلەرىنىڭ اشىلماعان تۇستارى كوپ ەكەنىن وسى فيلمگە دايىندىق بارىسىندا ءتۇسىندىم. اسىرەسە اسىلدىڭ سىنىعى گۇلنار مىرجاقىپقىزىنىڭ اكەسى تۋرالى جازىلعان «شىندىق شىراعى» كىتابىن وقىپ شىققاننان كەيىن دۋلاتوۆ الەمىنە ءبىرتابان جاقىنداعانداي بولدىم. قانداي اۋىر تاعدىر دەسەڭىزشى!.. ادام وسىنىڭ بارىنە قالاي ءتوزىپ, ءومىر سۇرە الادى؟ الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءومىر جولى, ەلى ءۇشىن جانىن بەرگەن جانكەشتىلىگى مەنى قاتتى تولعاندىرىپ, ساناما شىن مانىندە ۇلكەن سىلكىنىس جاسادى. ول كىسىلەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىم, قۇرمەتىم ودان سايىن ەسەلەنە ءتۇستى. ەشقايسىسىن ءبولىپ-جارا المادىم. بارلىعى دا باتىر, بارلىعى دا قۇبىلىس. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى, ءاليحان بوكەيحان, مىرجاقىپ دۋلات ۇلى دەپ جالعاسىپ كەتە بەرەدى. ولاردىڭ ويى ءبىر جەردەن شىقتى, ماقساتى ورتاق بولدى. «قايتسەك دەربەستىك, تاۋەلسىزدىك الامىز؟» دەپ كۇرەستى. قايران ەرلەر, «ۇرپاعىمىز كوزى اشىق, ءبىلىمدى بولسا ەكەن» دەگەن ارمانمەن ءوتتى عوي. تەلەحيكايانىڭ ستسەناريىن وقىپ وتىرىپ, سوڭىنا كەلگەندە وكسىك قىسىپ, جارتى ساعاتتاي ەسىمدى جيناي الماي وتىردىم. قاسىمدا ەشكىمنىڭ بولماعانى مۇنداي جاقسى بولار ما؟ الاش ارىستارىنىڭ ۇلت تاۋەلسىزدىگى جولىندا جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ, باسىن ولىمگە تىككەن كوزسىز ەرلىگى, ۇلتىن شەكسىز سۇيگەندىگى قاتتى تەبىرەنتتى. راسىندا, ءبىز الاش قايراتكەرلەرىن تانىمايدى ەكەنبىز عوي دەدىم. قالاي ولىمگە بارعانى, ءبىر تيىن اقى الماي حالقىنا تەگىن قىزمەت ەتكەنى. ناعىز ەلى ءۇشىن تۋعان ەرلەردىڭ ءىسى. قاراپ وتىرسام, مىرجاقىپتاي ەرلەردىڭ اتقا قونىپ, ەلى ءۇشىن ەرلىك ىستەگەن كەزەڭى قازىرگى بىزبەن تۇستاس كەزدەرى ەكەن. كوزىمە جاس الىپ وتىرىپ, «مەن ءوزىمنىڭ ەلىمە نە ىستەدىم؟», «تىلىمە, وتانىما قانداي پايدامدى تيگىزدىم؟» دەگەن سۇراق قويدىم. وسى سەريالدىڭ تۇسىرىلىمىنەن كەيىن سانامدا, تانىمىمدا الاپات توڭكەرىس بولدى. ومىرگە, ءومىر ءسۇرۋ قالىبىما دەگەن كوزقاراسىم وزگەرىپ, ءتىپتى ءوزىمدى قامشىلاي باستادىم. مىرجاقىپتىڭ «ويان, قازاعىنىڭ» ءمانى ماعان ەندى اشىلا تۇسكەندەي.
– ال ءتۇسىرىلىم كەزىندە قانداي قيىندىقپەن بەتپە-بەت كەلدىڭىز؟ ويىڭىزداعى مىرجاقىپتى سومداي الدىڭىز با؟
– ماعان ۇلكەن قيىندىق ۋاقىتتىڭ تاپشىلىعى بولدى. كەيدە «اسىعىستىق اتۇستىلىككە ۇرىندىرار ما ەكەن» دەپ قاۋىپتەنگەنىم دە راس. بىراق ماعان ءتۇسىرىلىم الاڭىندا ستسەناريستەردىڭ ۇلتجاندىلىعى, الاشقا دەگەن ماحابباتى رۋحاني تۇرعىدان قاتتى كومەكتەستى. مۇرات ەسجان, ۇشقىن ءسايدىراحمان ۇلى جانە ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى ۇشتىگىنىڭ وي ۇشقىرلىعىنا ءتانتى بولدىم. ستسەناري ءبىر وقىعاننان-اق مەنى سەلت ەتكىزدى. اۆتورلاردىڭ مۇراتى بىردەن جۇرەگىمە جەتتى. ودان كەيىن جەكە باسىما تاعى ءبىر ەرەكشە اسەر ەتكەن تۇس – ءبىز ويناعان كەزدە ءرولدى قالاي اشسام ەكەن دەپ قينالعان جوقپىز. ويتكەنى اۆتورلار قاي تۇسىن قالاي اشۋ كەرەك ەكەنىن ۇساق-تۇيەگىنە دەيىن كورسەتىپ, ايتىپ بەردى. اكتەرلەر قۇرامى ستسەناريستەردىڭ ىزدەنىمپازدىعىنا, تالانتىنا ءتانتى بولدىق. دراماتۋرگيالىق قۇرىلىمى دا قيىننان قيىستىرىلىپ, ءبىر-بىرىنە كىرىكتىرىلىپ جازىلعان عوي. ءسوزدىڭ كۇشى, ويناۋدىڭ كۇشى ءبارى كورىنىپ تۇرادى. قازاقتىڭ ءتىلى قانداي باي ەدى! ونى كينو تىلىنە ءساتتى اينالدىرا العان جىگىتتەردىڭ ەڭبەگى ايرىقشا اتاپ وتۋگە تۇرارلىق. وزگە كەيىپكەرلەرگە قاراعاندا مىرجاقىپتى ءبىر ساتى جوعارى قويىپ قويعانىن سەزىنىپ وينادىم. بۇل ماعان ەرەكشە شابىت سىيلادى.
– اكتەردىڭ شىعارماشىلىق قۋاتىنىڭ اشىلۋىنا قاسىنداعى سەرىكتەسىنىڭ سەپتىگى دە كوپ تيەدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە «ويان, قازاق» فيلمىندەگى ەڭ ءساتتى سەرىكتەسىم دەپ قاي اكتەردى ايرىقشا ايتار ەدىڭىز؟
– «ويان, قازاق» «احمەت. ۇلت ۇستازىنىڭ» جالعاسى بولعاننان كەيىن سول جاقتاعى نەگىزگى كەيىپكەرلەردىڭ بارلىعى بۇل جوباعا دا بىرگە كەلدىك قوي. تەك كەيبىر اكتەرلەر عانا اۋىستى. العاشقى جوبادان-اق ءبىر-بىرىمىزگە باۋىر باسىپ قالعاندىكى مە, اسىرەسە اقاڭنىڭ ءرولىن ويناعان بايعالي ەسەناليەۆتى ءوزىمسىنىپ الدىم. ول كىسىمەن تۇسىرىلگەن ءاربىر ساحنا ۇلكەن مەرەكە بولدى دەسەم, ارتىق ايتقاندىعىم ەمەس. جانى جايساڭ, كوڭىلى كەڭ ەرەكشە ءبىر بيازى ادام عوي. قاسىندا ءجۇرىپ ءوزىڭ دە ءبىر تىنىشتىققا يە بولاسىڭ, جانىڭا سەنىم ۇيالايدى. جوباداعى مەن بىردەن قابىلداعان بەينە – وسى بايعالي اعامنىڭ كەيىپتەۋىندەگى احمەت بايتۇرسىن ۇلى بەينەسى. سويلەسكەن ساتتەن-اق مىرجاقىپتىڭ اقاڭا دەگەن قۇرمەتىندەي ەرەكشە ءبىر سەزىم مەنى دە باۋراپ الدى. سول سەكىلدى عاينيجامالدى ويناعان زارينا كارمەن دە تالانتتى اكتريسا عوي. ەكراندا ەركىن تۇسىنىسكەن جاقسى سەرىكتەستەرىمنىڭ ءبىرى بولدى. كەرىسىنشە, باستاپقىدا جوبا رەجيسسەرى مۇرات ەسجاندى قابىلداي المادىم. تىم جاس كورىندى. «الاش ارىستارىن لايىقتى دەڭگەيدە اشا الار ما ەكەن؟» دەگەن كۇدىك تە بولدى. الايدا جۇمىس بارىسىندا مۇرات مەنى تەرەڭدىگىمەن ءتانتى ەتتى. بۇل تاقىرىپقا رەجيسسەر دە, ستسەناريستەر دە ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەن ەكەن. ءار ءسوزدى ايالاپ قولدانعان ولار بىزدەن دە ماتىنگە قۇرمەتپەن قاراۋدى ءوتىندى. «بارىنشا ستسەناريدە جازىلعان ءماتىندى ايتىڭىزدار. ءوز سوزدەرىڭىزدى قوسپاڭىزدار. سەبەبى ءار سويلەمدى قايراتكەرلەردىڭ ءوز ەڭبەگىنەن الىپ, ءستيلىن ساقتاپ, ءار تىركەس ارقىلى سول ءداۋىردىڭ ءۇنىن جەتكىزۋگە تىرىستىق», دەپ تالاپ قويدى. وسىدان كەيىن-اق اۋزىمىزدان شىققان ءار ءسوزدىڭ دۇرىس ينتوناتسيامەن ساۋاتتى ايتىلۋىنا ءمان بەردىك. مۇنىڭ بارلىعى نەنى بىلدىرەدى؟ شىعارماشىلىق توپتىڭ تاريحتىڭ ءار دەرەگىنە, ءفيلمنىڭ ءار دەتالىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعانىن اڭعارتادى. وسىنىڭ ارقاسىندا جوبانىڭ دا جۇلدىزى جانىپ, فيلم ءبىز كۇتكەن ناتيجەدەن دە اسىپ ءتۇستى. الاش ابىرويىن اسقاقتاتقان, رۋحىن وياتقان تۇشىمدى دۇنيە تۋدى عوي دەپ ويلايمىن. تاعى ءبىر ايتارىم – مۇرات رولگە اكتەر تاڭداۋدا دا ءدوپ تۇسەدى. ناتيجەسىندە, تالاي اكتەردىڭ جۇلدىزى جاندى. ءوز باسىم, اسىرەسە احمەت بايتۇرسىن ۇلى رولىنە تاڭدالعان بايعالي ەسەناليەۆ ويىنىنا شىن يلانىپ, اقاڭ دەپ قابىلدادىم. ال ونداي ءساتتى ىرىكتەلگەن اكتەرلەر جوبادا وتە كوپ.
– ءتۇسىرىلىم بارىسىندا جانىڭىزدى ەلجىرەتكەن قانداي ەپيزود بولدى؟
– فيلمدە كوڭىلدى قوزعايتىن تۇس وتە كوپ. كورەرمەن تۇگىلى ويناپ ءجۇرىپ ءوزىمىز بوساڭسىدىق. سونىڭ ىشىندە جانىما ايرىقشا اسەر ەتكەن كورىنىس مىرجاقىپ اتامىزدىڭ ومبىداعى تۇرمەدە ەكى جىل بولىپ, ەشكىمگە ايتپاي ۇيىنە كىرىپ كەلگەندە, قىزى گۇلنار مەن احمەتسافانىڭ ۇلىنىڭ ويناپ وتىرىپ الىستاعى اكەلەرىن ساعىناتىنى, اكەسىن كورگەندەگى گۇلناردىڭ قۋانىشى, ولاردىڭ قاۋىشۋ ساحناسى ماعان ەرەكشە اسەر ەتتى. ونداي تاعدىردى باسىمنان كەشپەسەم دە, ويناپ ءجۇرىپ جانىم جىلادى. اكەلىك ماحابباتىم دا وسى كورىنىستە ەشقانداي اكتەرلىك ارلەۋسىز, ءدال ومىردەگىدەي شىنايى اشىلدى عوي دەپ ويلايمىن. مۇنداي جاعدايلار وتە كوپ. سانامالاپ ايتۋ مۇمكىن ەمەس. ءتۇسىرىلىم كەزىن ايتاسىز, ءتىپتى فيلم جارىققا شىققاننان كەيىن دە جۇرەكتى ەلجىرەتەر ءبىراز جايت باسىمنان ءوتتى. الماتىداعى ساۋدا ورتالىعىنىڭ بىرىندە ءجۇر ەدىم, تۇتقيىلدان بەيتانىس جىگىت تاپ كەلىپ, مەنى قۇشاقتاپ الدى. العاشىندا تۇسىنبەي قالدىم. قاراسام, كوزىنە جاس الىپ, ەرەكشە تولقىپ تۇر ەكەن. «اعا, كەشىرىڭىزشى! ءسىزدى كورگەندە مىرجاقىپ اتام الدىمنان شىعا كەلگەندەي بولدى. ءفيلمدى كەشە كورىپ شىقتىم. جان دۇنيەمدى توڭكەرىپ تاستادى», دەدى. بۇعان دەيىن مۇنداي جاعداي باسىمنان وتپەگەننەن كەيىن قاپەلىمدە نە دەرىمدى بىلمەي قالعانىم راس. شىنىمەن كۇتپەگەن جايت بولدى. ءتىپتى ءوزىمدى قالاي ۇستارىمدى بىلمەدىم. بۇعان دەيىن دە قانشاما كينوعا ءتۇسىپ ءجۇرمىن عوي. بىراق مۇنداي جاعداي بولعان ەمەس. سول كەزدەسۋدىڭ اسەرىنەن ۇزاق ۋاقىت شىعا المادىم.
– رەجيسسەر مۇرات ەسجان ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىندە: ء«بىزدىڭ ەلدە تاريحي كينولار از تۇسىرىلەدى. بۇنداي دۇنيەلەردى كورمەيدى, تۇسىنۋگە كوپشىلىكتىڭ دەڭگەيى جەتپەيدى دەگەن تۇجىرىم قالىپتاسادى. سول سەنىمدى بۇزساق», دەپ كوپشىلىككە ۇندەۋ تاستاعان ەدى. سول ۇندەۋ تاماشا ناتيجە بەرىپ, «ويان, قازاق!» كينوتەاترلاردا كورسەتىلىمنىڭ كوشىن باستادى. بۇل – شىنىمەن دە جاستاردىڭ رۋحىن وياتىپ, قوعامداعى قالىپتاسقان قاساڭ قاعيدالاردى بۇزعان كينو الەمىندەگى ۇلكەن جاڭالىق بولدى. ال ءسىز قالاي ويلايسىز, «ويان, قازاق» قازاقتى وياتا الدى ما؟
– كينوتەاترلارداعى بۇل كورسەتكىش كورەرمەندەردىڭ جەڭىل كومەديالاردان جالىعىپ, تەرەڭ تاقىرىپتارعا سۋساعانىن ايقىن اڭعارتتى. شىنىمدى ايتسام, تاريحي فيلمگە ءدال وسىنداي اۋديتوريا جينالادى دەپ ءوزىم دە كۇتكەن جوقپىن. ونى حالىق تا كۇتپەدى. شىنىن ايتقاندا, كينونىڭ مۇنداي سۇرانىسقا يە بولاتىنىنا ءبىز دايىن بولمادىق. كينوتەاترلارعا بار-جوعى ەكى اپتالىق كورسەتىلىمگە شىعارعان ۇلتتىق ارنادا وسىلاي بولادى دەپ بولجاعان جوق. «مىرجاقىپ. ويان, قازاق!» ءفيلمىنىڭ مونتاجى ءجۇرىپ جاتقان كەزدە رەجيسسەر مۇرات ەسجاننان «ەرتەڭ كورەرمەننىڭ الدىندا ۇياتقا قالىپ جۇرمەيمىز بە؟» دەپ سۇرادىم. كينو ءتۇسىرىلىمى اياقتالعان سوڭ دا ۋايىمىم ۇدەي ءتۇستى. «مىرجاقىپتىڭ بەينەسىنىڭ كىلتىن تابا الدىم با؟» دەگەن وي دا جانىمدى جەگىدەي جەپ, ءبىر ءسات مازا بەرمەدى. بىراق كينوتەاترلاردا كورسەتىلىم باستالعاننان كەيىن-اق حالىقتىڭ ءوزى بىرىنەن سوڭ ءبىرى ءىلىپ اكەتىپ: «بارىڭىزدار, كورىڭىزدەر!» دەپ ناسيحاتتاۋعا كىرىستى. بۇل – حالىقتىڭ رۋحانياتقا, ءوزىمىزدىڭ شىققان تەگىمىزگە شولىركەپ قالعانىنىڭ كورىنىسى دەپ ويلايمىن. «ويان, قازاق» – ۋاقىتتىڭ سۇرانىسى. ەلگە قىزمەت ەتكەن الاش ارىستارى تۋرالى وسىنداي فيلمدەردى كوپتەپ ءتۇسىرىپ, حالىققا ەسىمدەرىن جاڭعىرتا بەرسەك, قازاق ۇتپاسا ۇتىلمايدى. ەل ءۇشىن جانىن قۇربان ەتكەن ارداقتىلارىمىزعا بۇل كينولار وتە ازدىق ەتەدى. التى ءبولىمنىڭ ءوزى مەجە ەمەس. الدا ءالى دە تالاي ىزدەنىس كەرەك. سەبەبى ءبىز بۇگىنگى مامىراجاي ءومىرىمىز, ازاتتىعىمىز ءۇشىن بوزتورعايداي شىرىلداپ, ەلدىڭ قامىن ايتقان, عىلىم-بىلىمگە شاقىرىپ, اعارتۋشىلىقپەن اينالىسقان, «ەگەمەندىك الساق» دەپ ۇلى ارمانمەن وتكەن تۇلعالارىمىزدىڭ الدىندا بورىشتارمىز. مىنا بەيبىت زاماندا الاش زيالىلارى تۋرالى فيلم تۇسىرمەۋ قيانات بولار ەدى. حالىقتىڭ ساناسىن وياتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى وسى. «الاش» پارتياسىنىڭ وكىلدەرى دەسەك, بىردەن ءاليحان, مىرجاقىپ پەن احمەت ويعا ورالادى, ودان ءارى اسا المايمىز. بۇدان بولەك قانشا قايراتكەر بار. سولاردىڭ ارقايسىسىنا ارناپ ءبىر-ءبىر فيلم تۇسىرسەك, ارتىق بولماس ەدى.
– ەندى تەاتر جاققا قاراي ويىسايىقشى. بەلگىلى رەجيسسەر, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نۇرقانات جاقىپباي شەبەرحاناسىنان تۇلەپ ۇشقان ءسىزدىڭ كۋرس 2007 جىلى استانا تورىنەن جاستار تەاترىن اشتىڭىزدار. بۇگىندە سول تەاتردىڭ بەلدى اكتەرىنىڭ ءبىرىسىز. تەاترداعى تىنىسىڭىز قالاي؟
– بۇل جاعىنان مەن ءوزىمدى جولى بولعان جانداردىڭ قاتارىنا جاتقىزامىن. نۇرقانات جاقىپبايداي تالاپشىل دا تالعامپاز رەجيسسەردىڭ ءتالىمىن كورىپ, گرۋپپالاس, دوس دەگەننىڭ شەكاراسىنان اسىپ, بۇگىندە باۋىرعا اينالىپ كەتكەن ءادىل احمەتوۆ: داۋرەن سەرعازين, ازامات ەسقۇلوۆ, جانداۋلەت باتاي, اينۇر راحيپوۆا, ءمادينا ماي, ماحاببات مادعۇلوۆا سىندى جاقسى جاندارعا جولىعۋىم – تاعدىردىڭ ماعان جاساعان ۇلكەن تارتۋى, سىيى. ساحنادا عانا ەمەس, ومىردە ءبىر-ءبىرىمىزدى دەمەپ, قولداپ كەلەمىز. مەنىڭ باقىتىم سول – ءتورت جىل بىرگە وقىعان دوستارىممەن اجىراماي ءجۇرىپ, جاڭا تەاتر اشۋ دەيتىن تاريحي ءساتتى باستان كەشتىك. جان-جاققا تارىداي شاشىراپ كەتپەي, بارلىعىمىز بىرگە جاستار تەاترىندا قىزمەت ەتىپ كەلەمىز. ۇستازىمىز قاسىمىزدا. ارىپتەسىم ءادىل احمەتوۆ: ء«بىز نۇرقانات جاقىپبايدىڭ 21-كۋرسىندا وقىپ جاتىرمىز», دەپ ازىلدەيدى. ول راس, ۇستازىمىزدىڭ الدىندا ءبىز ءالى شاكىرتپىز. ءالى دە ۇيرەنەرىمىز كوپ. اللا ول كىسىگە ۇزاق عۇمىر بەرسىن دەپ تىلەيمىن.
– رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدى تالاپشىل دەپ جاقسى سۋرەتتەدىڭىز. سول تالاپشىل ۇستازىڭىز كينو الەمىن ءدۇر سىلكىنتكەن «ويان, قازاقتاعى» ءرولىڭىزدى قالاي باعالادى؟
– ول كىسى شاكىرتتەرىن كوزىنە كوپ ماقتاي بەرمەيدى. بىراق الماتىدا وتكەن ءبىر ۇلكەن جيىندا «ويان, قازاقتى» كورگەن بەلگىلى عالىمدار, ونەر قايراتكەرلەرى مىرجاقىپ تۋرالى جىلى لەبىزدەرىن بىلدىرگەن ەكەن. كەيىن سونى تىلگە تيەك ەتىپ نۇرقانات اعامىز ۇجىمدا وتكەن جينالىستا ەڭبەگىمە وڭ باعاسىن بەرىپتى. بىراق ءوزىم كەزەكتى تۇسىرىلىمدە جۇرگەندىكتەن, ول كۇنگى جينالىسقا قاتىسا المادىم, ارىپتەستەرىمنەن ەستىدىم. «بالاسى اتقا شاپسا, اناسى ۇيدە وتىرىپ تاقىمىن قىسادى» دەمەكشى, ۇستازىمىز ونەردە ءوز جولىن قالىپتاستىرىپ كەلە جاتقان ارقايسىسىمىز ءۇشىن تىلەكشى, جانكۇيەر عوي. سول قولداۋ ءبىزدى قاناتتاندىرادى.
– كينو سالاسىندا مىرجاقىپ ءرولى مەرەيىڭىزدى ۇستەم ەتتى. ال تەاتردا شە؟ ءوز ءرولىڭىزدى تابا الدىڭىز با؟
– تەاتردا سومداعان ءاربىر ءرولىم – جانىمنىڭ, جۇرەگىمنىڭ بولشەگى. سەبەبى ءار بەينە ۇلكەن ەڭبەك پەن تىنىمسىز ىزدەنىستىڭ, جانىڭدى جەگىدەي جەۋدىڭ ناتيجەسىندە ومىرگە كەلەدى. بۇل جاعىنان كەلگەندە «كىشكەنتاي ءرول بولمايدى, كىشكەنتاي اكتەر بولادى» دەگەن ايگىلى قاعيدا مەنىڭ ۇنەمى جادىمدا تۇرادى. سوندىقتان ءاربىر رولىمە, ول مەيلى باستى, مەيلى قوسالقى بولسىن, بارىنە بىردەي ىزدەنەمىن. بارلىعى بىردەي ىستىق. ايتسە دە, اكتەردىڭ ىشىندە بۇعىپ جاتقان ارماندارى بولادى عوي. ونى اشىپ ايتىپ تاستاعىم كەلمەيدى. ارمان قۇپيا بولسا, تەز ورىندالادى دەيدى. سوندىقتان شىعارماشىلىققا قاتىستى ىشىمدە جاتقان ويلاردى جارياعا جار سالا بەرگىم كەلمەيدى. ۋاقىتى كەلگەندە ورىندالار. مىرجاقىپ سەكىلدى باعىمدى اشىپ, كورەرمەن كوڭىلىنەن شىعاتىن, تابيعاتىم مەن ىشكى قالاۋىما ءدوپ كەلەتىن كەسەك بەينە تەاتر ساحناسىندا دا تۋاتىن شىعار. تەاترداعى ءوز ءرولىمدى ءالى تاپقان جوقپىن. ىزدەنىس ۇستىندەمىن.
– اكتەر باقىتتىڭ ارمانىن بىلدىك, ال بالا باقىت قانداي ەدى؟ بالالىق شاققا از-كەم ساياحات جاساپ كورسەك...
– الماتى قالاسىندا تۋىپ-ءوستىم. قالانىڭ بالاسى بولعاننان كەيىن ورىس تىلىنە جۇيرىك بولدىم. ءتىپتى قازاق ءتىلىن مۇلدەم بىلمەدىم. تەنتەكتىگىمدى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. بالاباقشاداعى تاربيەشىلەردىڭ سىن-ەسكەرتپەسىن ءجيى ەستي بەرگەن سوڭ, ونىڭ ۇستىنە قازاق ءتىلىن ۇيرەنسىن دەپ اتا-انام شىمكەنتتە تۇراتىن ناعاشى اجەمنىڭ قولىنا بەرىپ تىندى. 4-سىنىپتان باستاپ سول كىسىنىڭ تاربيەسىن الدىم. اپام جىلى-جۇمساعىن ۇسىنىپ, قازاق ءتىلىن ۇيرەتىپ قانا قويماي, مەنى ەڭبەككە دە باۋلىدى. اۋىلدا ءجۇرىپ شارۋانىڭ بارلىق ءتۇرىن ىستەپ ۇيرەندىم. جەر اۋدارىپ, باۋ-باقشا ەگەتىنبىز. اجەمدى ەرتىپ, اۋىزاشار مەن قوناققا دا ءجيى باراتىنمىن. مۇنىڭ بارلىعى وتە ۇلكەن تاربيە دەپ بىلەمىن. سوندا ءجۇرىپ قازاقتىڭ بارلىق ءجون-جورالعى, ءداستۇر-سالتىنىڭ سىرىنا قانىقتىم. سونىڭ اسەرى بولسا كەرەك, بۇگىندە مەنى قالانىڭ بالاسى دەپ ەشكىم ايتپايدى. سول ءۇشىن دە اپاما ريزامىن. ماڭگىلىك قارىزدارمىن. ال ەندى بالالىق ارمانعا كەلسەك, ەسىمدى بىلگەننەن باستاپ ۇشقىش بولۋدى ارماندادىم. بىراق اعام تەلەارنادا وپەراتور بولىپ جۇمىس ىستەگەننەن كەيىن, مەنى دە وسى سالا قاتتى قىزىقتىردى. مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن وپەراتورلىققا وقۋعا تۇسەيىن دەپ ونەر اكادەمياسىنا كەلسەم, الدىمنان اقكەنجە ءالىمجان كەزدەسىپ, مەنى اكتەرلىك كۋرسقا تۇسۋگە ۇگىتتەي باستادى. ء«ارتىس بولۋ بۇرىن نەگە ويىما كەلمەگەن؟» دەپ سول كەزدە العاش رەت ويلاندىم. ءسويتىپ, اياق استىنان اكتەر بولۋعا اڭسارىم اۋىپ, اقكەنجەنىڭ سوڭىنان ەردىم. وسىلايشا, 2002 جىلى اكتەرلىك بولىمگە نۇرقانات جاقىپباي شەبەرحاناسىنا قابىلداندىم. بىراق وقۋدى اياقتاپ, ديپلومىمدى العاننان كەيىن دە ۇشقىش بولۋ ارمانىمنان باس تارتا المادىم. ءسويتىپ, 2006 جىلى الماتىداعى ازاماتتىق اۆياتسيا اكادەمياسىنا وقۋعا قۇجات تاپسىردىم. الايدا مەملەكەت بولگەن گرانتتى اكتەرلىك ءبىلىم الۋعا پايدالانىپ قويعاننان كەيىن, ەندى تەك اقىلى تۇردە عانا وقۋعا تاپسىرۋعا قۇقىم بار ەكەنىن ءبىلدىم. ال ءوزىڭىز بىلەتىندەي, اۆياتسيا – وتە قىمبات سالا. تاجىريبەدەن ءوتۋ ءۇشىن ۇشاقتى ءبىر رەت ۇشىرىپ, قوندىرۋدىڭ ءوزى سول كەزدە 10 مىڭ دوللار تۇرادى ەكەن. سوعان قاراماستان تاۋەكەل دەپ ەمتيحانعا كىردىم. ەگەر تۇسسەم, قالايدا بولسىن وقىعىم كەلدى. بىراق بۇيىرماعان شىعار, كەشەندى تەست كەزىندە فيزيكادان تاپسىرعان ەمتيحانىمدى حيميا دەپ قابىلداپ, تومەن بالل الىپ قالدىم. ساپاردا ءجۇرىپ, كەلگەن سوڭ اپپەلياتسياعا بەرسەم, كەش دەپ ونى دا قابىلداماي قويدى. ايتپەسە «قابىلداۋ كوميسسياسىنداعى ماماندار ءتۇرىڭ دە, تۇرپاتىڭ دا ۇشقىش بولۋعا كۇيىپ قويعانداي ەكەن» دەپ قۇراق ۇشا قارسى الىپ ەدى, امال نەشىك... ءسويتىپ, تەاترىما قايتا ورالدىم.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»
