تۇرلەنگەن الماتى ءتۋريزمى

شەتتەن كەلەتىن تۋريستەر كوپ

بيىل الماتىعا جولى تۇسكەن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ 70%-عا جۋىعى شانحاي ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا (شىۇ) مۇشە ەلدەردەن ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. وسى جىلى قاراشادا ۇرىمجىدە شىۇ اياسىندا «تۋريزم جىلى – 2023» فورۋمى وتكەنى بەلگىلى. وعان قوسا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ بيىلعى وتىرىسىندا 2023-2024 جىل­دارعا ارنال­عان توراعالىق ءۇندىس­تاننان قازاقستانعا اۋى­سىپ, الماتى قالاسىنا مادەني جانە تۋريستىك استانا مارتەبەسى بەرىل­دى. مۇنىڭ العىشارتتارى جەت­كىلىكتى, الماتى كورىكتى مەكەنگە باي, تاۋ كلاستەرىنە 20 مي­نۋتتا جەتىپ باراتىن ەرەكشە­لىگىمەن قوسا ىسكەرلىك, مادەني جانە سپورتتىق ءتۋريزمدى دامىتۋدا ۇلكەن الەۋەتكە يە. بۇگىندە ال­ما­تى­نىڭ 77 ەلمەن 45 تىكەلەي اۋە قا­تى­ناسى مەن ۆيزاسىز رەجىمى بار.

قازىرگى تاڭدا الماتىدا تۋريزم سالاسى پاندەمياعا دەيىنگى دەڭگەيگە جاقىندادى. 2023 جىل­دىڭ 1 جارتىجىلدىعىندا قالاعا 261,6 مىڭ شەتەلدىك تۋريست كەلسە, بۇل 2018 جىلدىڭ سايكەس كەزە­ڭىمەن سالىستىرعاندا 62,8%-عا ارتىق. قازاقستان مەن قىتاي اراسى­نا ۆيزاسىز رەجىمدى ەنگىزۋ, شىۇ-نىڭ ما­دەني جانە تۋريستىك استاناسىن الماتى دەپ جاريالاۋ, 2024 جىلدى قىتايداعى قازاق­­ستاننىڭ تۋريزم جىلى دەپ جاريا­لاۋ سىند­ى بىرقاتار حالىقارالىق وقيعا ءتۋريزم­دى دامىتۋعا سەرپىن بەرەدى دەگەن سەنىم بار.

سونىمەن, 2023 جىلدىڭ توعىز ايىندا مەگاپوليستەگى تۋريستەر سانى 17,5%-عا ءوسىپ, 1,5 ميلليون­نان استى. شەتەلدىك تۋريستەر 51,5% بولسا, بۇل شامامەن – 410 مىڭ ادام. سونداي-اق ىشكى تۋريس­تەر سانى 8,4%-عا ۇلعايعان. 2023 جىلى قالا بيلىگىنىڭ تۋريستەر سانى 2 ميلليونعا دەيىن, شەت­ەل­دىك تۋ­ريستەر سانى 500 مىڭ ادام­عا دەيىن جەتەدى دەگەن بولجام بولعان.

«تۋريستەر كوپتەپ كەلەتىن ماۋ­سىمعا وراي, بيىل 16 گلەمپينگكە ارنالعان ەكو-قوناقۇي مەن 112 بولمەلى قوناقۇي اشىلدى. 847 ورىنعا ەسەپتەلىنگەن 5 نىساننىڭ قۇرىلىسى, سونداي-اق 1 420 نو­مىر­دەن تۇراتىن 10 نىساننىڭ جو­باسى جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىشەر ابدىقادىروۆ.

الايدا الداعى جىلى ءوز مار­تەبەسىنە ساي الماتىنى مۇنان دا اۋقىمدى جاۋاپكەرشىلىك كۇتىپ تۇر. مەگاپوليس ىشكى جانە سىرتقى ءتۋريزمدى دامىتۋمەن قاتار, تار­تىمدى, باسەكەگە قابىلەتتى تۋريس­تىك باعىت رەتىندە قالانىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋدى جال­عاس­­تىرۋعا ءتيىس. وسى ورايدا 2024 جىلى الماتىدا شەتەلدىك تۋريست 520 مىڭنان اسادى, 2030 جىلعا قاراي ميلليونعا جەتەدى دەگەن جوسپار بار.

شىۇ فورۋمى اياسىندا دا تۇراقتى ءتۋريزمدى ىلگەرىلەتۋگە قا­تىستى ماسەلەلەردى تالقىعا سال­عان ەكەن. بۇل ورنىقتى تۋريزم, ەكولوگيالىق تۇراقتى نەمەسە جا­ۋاپتى تۋريزم رەتىندە بەلگىلى. ءتۋ­ريزمنىڭ قورشاعان ورتاعا كەرى اسە­رىن ازايتۋ, بيوارتۇرلىلىك پەن مادەني مۇرالاردى ساقتاۋدا شا­رالار قابىلداۋ, الەۋمەتتىك قا­تىناستار مەن جەرگىلىكتى حا­لىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن دامىتۋ قاراس­تى­رىلعان.

بيىل تۋريستەرگە جايلى بولۋى ءۇشىن اقبۇلاق, ۇاك جانە مىڭجىلقىدا 3 كەمپينگ ايماعى قۇرىلدى. شاتىرلار, توبەسى جا­بىق ساكىلەر, ۇستەل-ورىندىقتار قويىلىپ, «التىباقان» ستيلىن­دەگى اتكەنشەكتەر ورناتىل­دى. بۇ­عان قوسا كىشى, ۇلكەن ال­ما­­تى, پروحودنوە, بۋتاكوۆكا شات­­­قال­دارىن اباتتاندىرۋ جۇ­مىس­تارى اياقتالىپ, قارعالى شات­قالى قولعا الىندى. مار­شرۋت بويىندا ناۆيگاتسيالىق كور­­سەت­كىشتەر, اقپاراتتىق قا­بىر­­عالار, قالقاندار, تىرەكتەر, ءتۇرلى ءتۇستى نۇسقاۋشى بەلگىلەر, اي­­نەكتەلگەن ساكىلەر, ورىندىقتار, دەمالىس الاڭدارى, كوپىرلەر مەن قورشاۋلار ورناتىلىپ ءبىتتى.

«جالپى, ديناميكا تۋريستەر سانىنىڭ 25,5%-عا وسكەنىن كور­سەتەدى. كەلۋشىلەردىڭ ەڭ كوبى, ياعني 39,2%-ى – رەسەيدەن, 9,2%-ى – قىتايدان, 7%-ى ء–ۇندىستاننان, 6,6%-ى – تۇركيادان, 3,4%-ى – اقش-تان, 3,2%-ى – وڭتۇستىك كورەيادان, 2,9%-ى – وزبەكستاننان, 2,8%-ى – قىرعىزستاننان, 2,5%-ى گەر­مانيادان كەلگەن», دەلىنگەن قالالىق تۋريزم باسقارماسىنىڭ حابارلاماسىندا.

Almaty PASS بيلەتى مەن تۋريستىك پاسپورت

بيىل «Recommended by Visit Almaty» وڭىرلىك ستاندارتىن ەن­گىزۋ جوسپارلانعان ەدى. «Almaty Tourism Bureau» باسشىسى كا­ميلا لۇقپانوۆا بۇل باستاما قىز­مەتتەر ساپاسىن جاقسارتىپ, سالا سۋبەكتىلەرىن بىرىكتىرۋدى كوز­دەي­تىنىن ايتادى.

سونىمەن قاتار PASS ءتۋريسىنىڭ بىرىڭعاي بيلەتى ىسكە قوسىلدى. بۇل باعدارلاماعا ەنگەن كورىكتى جەرلەر مەن ەكسكۋرسيالارعا, مادەني جانە ويىن-ساۋىق نىسان­دارىنا بارعان كەزدە ۋاقىت پەن قاراجاتتى 50%-عا دەيىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سۋرەتتەردە: «مەدەۋ» مۇز ايدىنى; «Visit Almaty» اقپا­رات­تىق پۋنكتتەرىندە كەز كەلگەن تۋريست سۋرەتكە تۇسە الاتىن ءساندى شاپاندار پايدا بولدى

تاعى ءبىر باستاما – ءتۋريستىڭ تولقۇجاتى. ونى «Visit Almaty» اق­پاراتتىق ورتالىقتارىنان الۋ­عا بولادى. پاسپورتتىڭ كومە­گىمەن تۋريستەر وڭاي جۇرەدى ءارى قالا­نىڭ نەگىزگى جەرلەرىنە قالاي بارۋ كەرەكتىگىن بىلەدى.

سول سياقتى الماتى مەيرامحانالارى, ءدامحانالار, كوفەحانالار انىقتامالىعىنىڭ باسپا نۇسقاسى – گاستروگيد قۇرۋ جولعا قويىلىپ كەلەدى. وسى قاراشا ايىندا «WHERETOEAT Kazakhstan» ات­تى العاشقى مەيرامحانا سىي­لىعى ۇيىمداستىرىلدى.

تۋريستىك كورمەلەر مەن فەستي­ۆالداردىڭ دا تۋريستەر لەگىن ارت­تىرۋعا وزىندىك ۇلەس قوس­قا­نى­نا توقتالا كەتكەن ءجون. ما­سە­لەن, بيىل ءساۋىر ايىندا قالادا ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى KITF-2023 «تۋريزم جانە ساياحات» تۋ­ريستىك كورمەسىنە وسى سالانىڭ 2 مىڭعا جۋىق وكىلى, الەمنىڭ 22 ەلىنەن 200 كومپانيا قاتىستى. ال 29 قىركۇيەك 2 قازان ارالىعىندا «Mount-Fest» تاۋ ءتۋريزمى فەس­تيۆالى وتكىزىلىپ, وعان دا 1 800-دەي ادام قاتىسىپ, ەكىجاقتى ما­­مىلەلەر جۇرگىزدى. 10 قازاندا حالىق­ارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن «تۇراقتى قوناق­ۇيلەر – تۋريستىك برەندتىڭ نەگىزى» تاقىرىبىندا VI قوناقۇي فورۋمى ءوتتى. 4-5 قاراشادا حالىق­ارالىق دەڭگەيدەگى اسپازدار, food-بلوگەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن گاس­ترونوميالىق تۋريستىك فەستيۆال ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 15 مىڭداي ادام كەلدى.

الماتىنىڭ تۋريستىك كومپانيالارى حالىقارالىق بەيىن­دى كورمەلەر, روۋد-شوۋ فورما­تىنداعى ءىس-شارالاردان قالمايدى.

تۋريستەر قاتەلىگى

الايدا تۋريزم تاقىرىبىن قوزعاعان كەزدە اينالىپ وتپەيتىن ماسەلە بار. ونىڭ ۇستىنە الماتى – كوبىنەسە بەلسەندى دەمالعاندى, تاۋ-تاس كەزىپ, شاڭعى, كونكي تەبەتىندەردى تارتاتىن قالا. بىراق اۋا رايىنىڭ كۇرت سۋىتۋى اباي بولۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ويتكەنى تەك بيىلدىڭ وزىندە الماتى تاۋلارى مەن وبلىس اۋماعىندا اداسىپ كەتكەن 200-دەي ادام ىزدەستىرىلسە, ونىڭ باسىم بولىگى تۋريستەر ەدى. قىستا قار كوشكىنىنىڭ جۇرۋىنە شاڭعىشىلار مەن سنوۋبوردشىلار دە سەبەپكەر بولىپ جاتادى. سوندىقتان كەيىنگى كۇندەرى تاۋدا دەمالعان كەزدە قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاۋ بۇرىنعىدان دا وزەكتى بولىپ تۇر.

«تاۋعا شىعۋدى جوسپارلاماس بۇرىن الدىمەن ءجۇرۋ باعىتىن انىقتاپ, ادام سانىن ەسەپتەۋ كەرەك. الداعى ساپاردىڭ ەرەك­شەلىكتەرىن تولىق ەسكەرگەن ءجون: شىعاتىن, قايتاتىن ۋاقىت, مار­شرۋتتىڭ كۇردەلىلىگى جانە ت.ب. بۇل جەردە ءجيى كەزدەسەتىن قاتەلىك – جاقىندارى مەن تانىستارعا ەسكەرتپەي, ايتپاي كەتىپ قالۋ. توتەنشە وقيعا ورىن العان جاع­دايدا جوعالعان ادامدى تەزىرەك تابۋ ءۇشىن مارشرۋتتى, توقتاعان ورىندارىن انىقتاۋعا كوپ ۋاقىت كەتەدى», دەيدى قر تجم رەس­پۋب­ليكالىق جەدەل-قۇتقارۋ جاسا­عى­نىڭ باس قۇتقارۋشىسى ۆاديم پاك.

ودان كەيىنگى ەڭ ماڭىزدى جايت – قاجەتتى كەرەك-جاراقتاردىڭ ازىر­لىگى. قۇتقارۋشىلار ءاربىر ءتۋ­ريس­تىڭ قورجىنىندا مىندەتتى تۇردە تو­تەنشە جاعدايلارعا ارنال­عان العاشقى كومەك قوبديشاسى, قوسالقى باتارەيالارى بار شامدار, قۋاتتاعىشتار, سۋ, جەڭىل تا­­عامدار بولۋى كەرەكتىگىن ەس­كەر­تەدى. تاۋداعى اۋا رايى قۇ­بىل­مالى بولاتىندىقتان, جىلى كيىم-كەشەك ارتىق بولمايدى. تاۋدا اۋا تەمپەراتۋراسى قالاعا قارا­عاندا الدەقايدا تومەن. تا­­ج­ىريبەسىز تۋريستەردىڭ كوپ جى­­بە­رەتىن قاتەلىگى – وزدەرىمەن بىر­­گە جىلى, اۋىستىرۋعا بولاتىن كيىمدەردى الىپ شىقپايدى. بيىككە ورمەلەگەن ادام قاتتى تەرلەيدى, سودان كەيىن جەل, سۋىق ءتيۋى ابدەن مۇمكىن.

«ەگەر تۋريست توتەنشە جاع­دايعا تاپ بولسا, بىردەن 112 نو­مىرىنە قوڭىراۋ شالۋ كەرەك. باي­لانىس بولماسا, الماتى قالا­سىنىڭ اكىمدىگى مەن تجد بىرلەسىپ, قولايسىز اۋا رايىندا تۋريستەر ۋاقىتشا پانالايتىن قۇتقارۋ لاشىقتارىن سالعان. سول جەردە كومەك كۇتەدى, ياكي تۇنەي الادى. كۇن شىققاندا اداسپايتىن بولسا, سول مارشرۋت­پەن كەرى قايتقانى دۇرىس. قۇت­قارۋشىلاردى شاقىرۋ ءۇشىن لاشىقتاردا كورسەتىلگەن تەلەفون نو­مىرلەرىن تەرۋى كەرەك», دەيدى ماماندار.

تاعى ءبىر توقتالا كەتەتىن جايت, الماتى قالالىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جانىنداعى تۋريزم كەڭەسى قالا اۋەجايىنداعى تاكسي قىزمەتتەرىنىڭ قۇنىنا تالداۋ جۇرگىزىپ, ارانى اشىلعان تاكسي جۇرگى­زۋشىلەرىنىڭ ماسەلەسىن رەتتەۋگە ۇمتىلىپ وتىر. سالا­لىق كوميتەتتەر تاريفتەرىن ۇسىنىپ, اۋەجاي اۋماعىندا تاكسي با­عا­لارى كورسەتىلگەن ءتيىستى ستەندتەر ءىلىندى.

الماتى