بولات تىلەپ: ۋنيۆەرسيتەت الدىندا تسيفرلىق ەكوجۇيەگە جەتۋ مىندەتى تۇر

– بولات اناپيا ۇلى, عاسىرعا جۋىق تاريحى بار وقۋ ورنىنىڭ باستاۋىن­دا حالقىمىزدىڭ ماڭدايالدى تۇلعا­لارىنىڭ تۇرعانى بەلگىلى. وسى جىل­داردا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسى­نا كادر­لار دايارلاۋدىڭ ۇلكەن مەكتەبى قا­لىپ­تاستى. ۋنيۆەرسيتەتتە ءداستۇرلى ءبى­لىم تاجى­ريبەسىمەن زاماناۋي ۇردىستەردى ۇش­تاس­تىرۋ جاعى قالاي ىسكە اسىپ جاتىر؟

– بيىل ۋنيۆەرسيتەتىمىزگە 95 جىل تولىپ وتىر. تاريحقا شەگىنىس جاسايتىن بولساق, وقۋ ورنىنىڭ تاريحى 1918 جىلعى 12 قاراشادان باستاۋ الادى. وسى كەزدە تاشكەنتتە العاشقى قا­زاق مۇعالىمدەر كۋرسى اشىلعان بولا­تىن. ال رەسمي تۇردەگى تاريحىمىز 1928 جىل­­دان باستالادى. ويتكەنى ءدال وسى ۋا­قىتتا قازاق اكسر حالىق كو­ميس­سار­لارى كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن ال­ما­تى قالاسىندا فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋل­تەتىنىڭ نەگىزىندە رەسپۋبليكانىڭ العاشقى وقۋ ورنى اشىلعان ەدى. 1935 جىلى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا ۇلى ابايدىڭ ەسىمى بەرىلدى. تۇڭعىش وقۋ ورنىنىڭ قالىپتاسۋىنا اتسالىسقان, ەلىمىزدە جوعارى ءبىلىم سالاسىنىڭ دا­­مۋىنا زور ۇلەس قوسقان تۇلعالار قا­تا­­رىندا العاشقى رەكتور سانجار اس­فەن­دياروۆتان باستاپ وراز جاندوسوۆ, احمەت باي­­تۇر­سىن ۇلى, سماعۇل سادۋاقاس ۇلى, ساكەن سەيفۋللين, حا­لەل دوس­مۇحامەدوۆ, ءىلياس قابىلوۆ, باي­مەن المانوۆ, تەمىربەك جۇرگەنوۆ سەكىل­دى مىقتىلار تۇر. ولار ينستيتۋتتا ءدا­رىس بەرىپ قانا قويماي, ۇلتجاندى شاكىرت­ت­ەر تاربيەلەۋ ءىسىن جولعا قويدى. ۋنيۆەرسيتەتتى ۇزاق جىل باسقارعان مالىك عابدۋللين, ۇستازدىق ەتكەن مۇح­تار اۋەزوۆ, ءالىمحان ەرمەكوۆ سىندى عا­لىم­داردىڭ وقۋ ورنى تاريحىنداعى ورنى بولەك. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بۇگىنگى مەرەيى – ەل يگىلىگى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتكەن عا­لىمدار مەن ۇستازدار ەڭبەگىنىڭ جەمىسى.

– كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ دامۋى ساپالى بىلىمىنەن كورىنىس بەرەتىنى انىق. كەيىنگى ۋاقىتتا ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندەگى ءبىلىم ساپاسىنا ايتى­لاتىن سىن كوپ. وسى ورايدا وقىتۋ­شىلار قۇرامىنىڭ بىلىكتىلىگىنە قانشا­لىقتى كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى؟

– پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەل ۇكى­مەتى پەداگوگ كادرلاردى دايارلاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. وسى جىلداردا اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەسپۋبليكاعا 200 مىڭنان استام پەداگوگ دايارلادى. جىل سايىن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەر الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە تاعىلىمدامادان وتسە, بەلگىلى شەتەلدىك عالىمداردىڭ ءدا­رىس وقۋى, تاجىريبەلىك ساباقتار وتكىزۋى داستۇرگە اينالدى. بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتە 996 وقىتۋشى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا ۇعا-نىڭ 5 اكادەميگى, 6 كوررەسپوندەنت مۇشەسى, 200-دەن استام عىلىم دوكتورى, PhD, 226 عىلىم كانديداتى بار. ۋنيۆەرسيتەت جانىنداعى 7 ينستيتۋتتا 16 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر. بۇگىندە 12 وقۋ عيماراتى, 5 جاتاقحانا جانە 40-تان استام وقۋ زەرتحاناسىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنىڭ بولاشاق بىلىكتى ماماندارى دايارلانادى. وسى ورايدا پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋمەن قاتار اكادەميالىق شەبەرلىك ورتالىعىن قۇرۋ ءارى دامىتۋ باستى ماقساتىمىز ەكەنىن ايتا كەتكەن ابزال. ۋنيۆەرسيتەتتە پەداگوگيكالىق باعىتتاعى وقۋ ورىندارىمەن جۇمىستى ۇيلەستىرەتىن ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ مەن وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. وقىتۋشىلار ارنايى كۋرستارعا, سەمينارلارعا قاتىسىپ, يننوۆاتسيالىق وقۋ باعدارلامالارى مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ ۇستىندە. جەتەكشى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا عىلىمي تاعىلىمدامان وتەدى. ارنايى پەداگوگيكا جانە دەفەكتولوگيا سالاسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جانە كادرلار دايارلاۋمەن بەلسەندى تۇردە اينالىساتىن ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر جوعارى وقۋ ورنى بولعاندىقتان, ينكليۋزيۆتى ورتاعا ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىنە باستى نازار اۋدارىپ وتىرمىز. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندە ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك جوق. بىراق ونى شەشۋدىڭ باسقا دا جولدارى بار. مىسالى, دەفەكتولوگيا جانە پسيحولوگيا سالالارىندا ەرەكشە بالالارعا ءبىلىم الۋعا جانە مەكتەپ باعدارلامالارىنا بەيىمدەلۋگە كومەكتەسەتىن باعدارلامالار بار. وسى ورايدا سۋردوپەداگوگيكا, تيفلوپەداگوگيكا, لوگوپەديا, دياگنوستيكالىق جانە كوررەكتسيالىق دامىتۋ جانە تۇزەتۋ جۇمىستارىن قام­تي­تىن 4 زەرتحانا جابدىقتالعان. مامان­دارىمىز وسى سالالاردا عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. بۇل – مەديتسينا مەن جاناما عىلىمي زەرتتەۋدى تالاپ ەتەتىن باعىت.

– كەيىنگى ۋاقىتتا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرقاتارى «زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى» باعىتىندا جۇمىس ىستەي باستادى. ونىڭ جاڭاشىلدىعى ءارى ءبىلىم ۇردىسىنە اسەرى قانداي؟

– قازىرگى كەزدە الدىمىزدا تۇر­عان ۇلكەن مىندەت – «زەرتتەۋ ۋنيۆەر­سيتەتى» دەڭگەيىنە جەتۋ. ول ءۇشىن ۋنيۆەر­سيتەتىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتىن كوتەرۋ كەرەك. 2019 جىلدان باستاپ پوستدوكتورانتۋرا جانە پروفەسسور زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن باعدارلامالار ەنگىزدىك. پەداگوگيكا عىلىمىن دامىتۋدا پوستدوكتورانتتار قاتارىن كوبەيتىپ, عىلىممەن اينا­لىسقىسى كەلەتىن وقىتۋشىلاردىڭ وقۋ جۇكتەمەسىن ازايتۋعا ءمان بەرىپ وتىرمىز. قازىرگى ۋاقىتتا وقۋ جۇكتەمەسى 1 جىل­دا 600 ساعاتتان اساتىن بولسا, حا­لىق­ارالىق ستاندارتقا سايكەس زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە بۇل كورسەتكىش 250-300 ساعاتتان اسپايدى. قالعان ۋا­قىتىن وقىتۋشى زەرتتەۋگە, عىلىممەن اينالىسۋعا ارناۋعا ءتيىس.

– اباي ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىز عانا ەمەس, الەمدىك رەيتينگتەردە جاقسى كورسەتكىشتەرگە يە. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, رەيتينگ ساپالى ءبىلىمنىڭ ولشەمى ەمەس. ۇزدىكتەر توبىنان ورىن الۋ ءۇشىن قانداي تالاپتار قاجەت؟

– اباي ۋنيۆەرسيتەتى 2023 جىلى QS World University رەيتينگىندە 681-690- ورىن­داردى يەلەنىپ, الەمدىك رەي­تينگ­تە توپ-700 ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەت قاتا­رىنا كىردى. بۇل رەيتينگكە الەمنىڭ 2 مىڭنان استام جوعارى وقۋ ورنى قاتىستى. اباي ۋنيۆەرسيتەتى ورتالىق ازيانىڭ پەدا­گوگيكاعا باعدارلانعان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىڭعى شەبىندە كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتتى ينتەرناتسيونالداندىرۋ, بولون ۇدەرىسىنىڭ نەگىزگى تالاپتارىنا ساي بولۋ ءۇشىن الەمدىك كوشتەن قالماۋ وتە ماڭىزدى. بىراق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت رەتىندە حالىقارالىق جانە الەمدىك رەيتينگتەن ورىن الۋ باستى ماقساتىمىز ەمەس. الدىمىزدا «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 50 مىڭعا جۋىق مۇعالىم دايارلاۋ مىندەتى تۇر. پەداگوگيكالىق مامانداردىڭ, ونىڭ ىشىندە جاڭا زامان پەداگوگ كادرلارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە باستى نازار اۋدارىپ وتىرمىز. سونىمەن بىرگە عىلىمي جاريالانىمدار سانىن ارتتىرۋ, يننوۆاتسيالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن كۇشەيتۋ ماسەلەسى دە وزەكتى.

– الەمدىك ستاندارتقا سايكەس پەدا­گوگيكالىق باعىتتاعى وقۋ ورىندارىنا قانداي تالاپتار قويىلادى؟

– تاجىريبەدە پەداگوگتەردى عانا دايارلاۋعا ماماندانعان وقۋ ورىندارى وتە از. دامىعان ەلدەردە پەداگوگ مارتەبەسى وتە جوعارى. پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن ماماندار مەكتەپكە بارىپ, وقۋ ورىندارىنا جۇمىسقا تۇرۋعا نيەت بىلدىرسە, مىندەتتى تۇردە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىن ارنايى بىلىكتىلىك كۋرستارىنان وتەدى. ماسەلەن, فين جۇيەسىندە قالاۋىنا قاراي مەكتەپتە بىردەن مۇعالىم بولىپ كەتە المايدى. وسى ورايدا ءداستۇرلى ءبىلىم بەرۋ مەن الەمدىك تاجىريبەدەگى وزىق ۇلگىلەردى قاتار الىپ كەلەمىز. ءبىلىم سالاسىندا قاجەتتى ماتەريالداردى جىلدام يگەرۋ وزەكتى بولىپ وتىر. ول ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, وقۋشىنىڭ لوگيكاسىن, اناليتيكالىق, سىني ويلاۋ قابىلەتىن دامىتۋ قاجەت. العان اقپاراتتى ءوز بەتىنشە تالداۋعا ۇيرەتۋ, ونىڭ دۇرىستىعىن انىقتاۋعا داعدىلاندىرۋ – مۇعالىمنىڭ باستى ماق­ساتى. ال مەكتەپتەردە «لوگيكا» ءپانىن ەنگىزۋ وتە ماڭىزدى.

– فينليانديا ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن بىرلەسىپ, پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مودەلدەرى جانە 30 جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ازىرلەنگەنى بەلگىلى. وسى باعدارلامانىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالىپ وتسەڭىز؟

– ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنىنىڭ كاسىبي ستاندارتتارىنا سايكەس ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىمىز تولىعىمەن جاڭارتىلدى. سونداي-اق ستۋدەنتتەرگە نەگىزگى ماماندىقتارىمەن بىرگە بەرىلەتىن Minor باعدارلامالارى ەنگىزىلىپ جاتىر. ءبىلىم ورداسى بيىل­عى وقۋ جىلىندا فينليانديا وزىق ۋنيۆەرسيتەتتەرى جانە نازارباەۆ ۋنيۆەر­سيتەتى ساراپشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن «پەداگوگيكالىق الەۋەتتى كۇشەيتۋ» جو­باسى اياسىندا مۇعالىمدەردى دايارلاۋ بويىن­شا 12 يننوۆاتسيالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە قوستى. اتالعان باعدارلامالار گەوگرافيا, فيزيكا, ماتەماتيكا, ينفورماتيكا, ارنايى پەداگوگيكا, كوركەمدىك ءبىلىم, مۋزىكالىق ءبىلىم, دەنەشىنىقتىرۋ جانە تاريح-الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر پان­­دەرى بويىنشا جاڭا فورماتتاعى مەك­­تەپتەردىڭ بولاشاق مۇعالىمدەرىن دايار­­لاۋعا باعىتتالعان. جاڭا باعدار­لا­مالارعا بارلىعى 718 تالاپكەر قابىل­دانسا, ولاردىڭ 63-ءى ماگيستراتۋرا باعدار­لامالارىن تاڭدادى. وسى جوبا اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ جانە گەيميفيكاتسيا, flipped classroom ءادىسى, case study سياقتى يننوۆاتسيالىق وقىتۋ ادىستەرىن قولدانۋ بويىنشا بى­لىك­­تىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى. بو­لا­شاق پەداگوگتەردى دايارلاۋدا مۇ­عالىم­­دەردىڭ تسيفرلىق قۇزى­رەتتىلىگىن, ينكليۋ­زيۆتى ءبىلىم بەرۋدى, STEM جانە CLIL تۇجىرىمداماسىن دا­مىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ كەلەدى.

– ەلىمىزدە «جايلى مەكتەپ» ۇلت­تىق جوباسىنىڭ قولعا الىنعانى بەل­گىلى. زاماناۋي مەكتەپتەردە ساپالى ءبىلىم بەرۋدى ماقسات ەتەتىن جوباعا ساي ماماندار دايارلاۋ ءىسى قانداي باسىم­دىقتارعا يەك ارتادى؟

– ەڭ الدىمەن, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى مامانداردى دايارلاۋدىڭ الەمدىك تا­جىريبەسىنە, ونىڭ ىشىندە ءتيىستى تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, جالپى ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن قولجەتىمدى جانە ينتەراكتيۆتى ەتەتىن جاڭا ادىستەردى ەن­گىزۋگە ءمان بەرۋگە ءتيىسپىز. دەگەنمەن پەداگوگتەردى دايارلايتىن ۋنيۆەرسيتەت رەتىندە ءوز ەرەكشەلىگىمىز بار. بۇل, ەڭ الدىمەن, ەلىمىزدەگى قازىرگى مەكتەپ جاع­دايىنا بايلانىستى. وسىعان وراي ينكليۋزيا باعىتىندا جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الامىز. ال جاراتىلىستانۋ ناقتى عىلىمدار بويىنشا پاندىك مۇعالىمدەردى, شەت تىلىندە ساباق بەرە الاتىن پەداگوگتەردى دايارلاۋ ماسەلەسىن شەشۋدە قاپەرگە الاتىن دۇنيە بار. بولاشاقتا تسيفرلىق ۋنيۆەرسيتەت جاسىل ەكوجۇيەگە جەتۋ مىندەتى تۇر. قا­زىرگى ۋاقىتتا تسيفرلىق ۋنيۆەرسيتەت جوباسى وڭتۇستىك كورەيادا عانا ءتيىم­دى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وسى ورايدا ءبىلىم بەرۋ ءۇردىسىن تسيفرلاندىرۋدى اكا­دەميالىق ماسەلەلەر جونىندەگى پرورەك­توردىڭ قۇزىرەتىنە بەرىپ وتىرمىز. قازىر ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋعا جاعداي جاساۋ. ماماندىعىن اۋىستىرىپ, مۇعالىم بولعىسى كەلەتىن تالاپكەرگە مۇمكىندىك جاساۋعا ءتيىسپىز.

– كەيىنگى جىلداردا ەڭبەك نارى­­­عىندا سۇرانىسقا يە بىرقاتار مامان­دىق بويىنشا قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ىسكە اسىپ كەلەدى. وسى باعىتتا وقۋ ورنىنىڭ تۇلەكتەرىن جۇ­مىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسى قالاي شەشىلىپ جاتىر؟

– ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قوس ديپلومدىق باع­دارلامالار باعىتىنداعى جەتىستىگى از ەمەس. بۇل – ەڭ الدىمەن, اباي ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ 25 ەلدىڭ 138 جوعارى وقۋ ور­نى­مەن بەلسەندى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ناتي­جەسى. قازىرگى كەزدە قوس ديپلومدى 16 باعدارلاما بار بولسا, ونىڭ تورتەۋى سوربوننا-قازاقستان ينستيتۋتىندا وقىتىلادى. فينليانديا, سين­گاپۋر, شۆەيتساريا, ليتۆا سياقتى پەداگوگيكا سالاسى بويىنشا وزىق ەلدەر­دىڭ جۇمىس تاجىريبەسى باستى نازاردا تۇر. قوس ديپلومدى باعدارلامالار بويىن­شا ءبىلىم العان ستۋدەنتتەردىڭ جەتىس­تىكتەرى دە بار ءارى ولاردىڭ اراسىن­دا جۇمىسسىز جۇرگەندەرى جوق. وسى تۇستا پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن ماماندارعا مەكتەپ, كوللەدج­دەرگە بارعاننان كەيىنگى سۇرانىستىڭ تومەندەيتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ويت­كەنى, ۋنيۆەرسيتەت باعدارلاماسى مەن مەكتەپتەردەگى وقۋ باعدارلامالارىندا الشاقتىق بار. مەكتەپكە بارعان مامانعا باسقا ستاندارت بويىنشا جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەدى. كەي جاعدايدا جۇمىس­تان شىعۋعا نەمەسە قايتادان وقۋعا, بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋعا ءماجبۇر. پەداگوگ مار­تەبەسىنىڭ ارتۋى مەن ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە كەيىنگى كەزدە مۇنداي فاكتى­لەر ازايدى. قازىرگى تاڭدا 90-عا جۋىق سوڭعى كۋرس ستۋدەنتى دۋالدى ءادىس بو­يىنشا ءبىلىم الادى. ادىسكەرلەر دە, وقىتۋشىلارىمىز دا مەكتەپتەرگە ءجيى بارىپ, ستۋدەنتتەرىنىڭ اشىق ساباقتارىنا قاتىسادى. مەكتەپ باعدارلامالارى مەن جالپى وقۋ­لىقتارعا جاۋاپتى مەكەمە – ى.ال­تىن­سارين اتىنداعى اكادەميا­مەن ۇزاق­مەرزىمدى كەلىسىم جاسالدى. ۋنيۆەر­سيتەت مەن مەكتەپ باعدارلاماسى ارا­سىن­داعى الشاقتىقتى ازايتۋدا «پە­داگو­گيكالىق سىنىپ» جوباسىنىڭ ىقپا­لى زور. قالالىق, وبلىستىق ءبىلىم باسقارمالارىمەن كەلىسىمشارت جاسال­دى. بيىلدىڭ وزىندە الماتىداعى 13 مەك­تەپ­پەن كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل جوبا وقۋشىلاردىڭ مۇعالىمدىك ما­مان­دىققا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. ايماقتىق اكىمدىكتەر, ءبىلىم باسقارمالارىمەن دە بايلانىستى نىعاي­تىپ كەلەمىز. كەيىنگى جىلدارى ءبىزدىڭ تۇلەكتەردىڭ ءجۇز پايىزعا جۋىعى جۇمىسپەن قامتىلعان.

– بىرقاتار جەكەمەنشىك وقۋ ورنى اعىلشىن تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن ماماندار دايارلاۋ ىسىنە باسىمدىق بەرە باس­تادى. بۇل پەداگوگ كادرلاردى دايارلايتىن مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەر باسە­كەلەستىگىنە قانشالىقتى ىقپال ەتەدى؟

– باسەكەلەستىك العا ۇمتىلدىرادى. قازىر ەلىمىزدە جەكەمەنشىك مەكتەپتەر كوپ. ولاردىڭ دايىندىق دەڭگەيى دە جو­عارى. اسىرەسە ۇلكەن قالالاردا شوعىرلانعان ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى بار. دامىعان شەتەلدەرمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەيتىن مەكتەپتەر دە جوق ەمەس. ماسەلەن, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى, ءبىلىم جانە يننوۆاتسيا ليتسەيلەرىنىڭ دەڭگەيى جوعارى. مۇعالىمدەرگە قوياتىن تالاپتارى دا بولەك. بۇل مەكتەپتەردە 7-سىنىپتان باستاپ جاراتىلىستانۋ, ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا سياقتى پاندەر اعىلشىن تىلىندە وقىتىلادى. وسى تۇر­عى­دا جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارىمەن باسەكەلەسە المايمىز. بۇل جەردەگى ەڭ ۇلكەن ماسەلەنىڭ ءبىرى – تىلدىك باعىتتى دامىتۋ. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ فيلولوگيا ينستيتۋتىندا شەت تىلدەرى كافەدراسى بار. سوربوننا-قازاقستان ينستيتۋتىنىڭ تىلدىك باعدارلامالارى دا تيىمدىلىگىن كورسەتتى. مينيسترلىكتىڭ قول­داۋىمەن جاڭا فورماتسياداعى پەداگوگ­تەردى دايارلاۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق وقۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ مىندەتىن قويىپ وتىرمىز. بيىل 30 يننوۆاتسيالىق وقۋ باعدارلاماسىنىڭ 12-ءسى ۋنيۆەرسيتەت مامان­دارىنىڭ كۇشىمەن ازىرلەندى.

– ساپالى ءبىلىم بەرۋ وقۋ ورنىنىڭ ماتەريالدىق بازاسىنا دا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى انىق. ۋنيۆەرسيتەت زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتالعان, ستۋدەنتتەرگە قولايلى جاعداي جاسال­عان دەگەن ۇدەگە ساي كەلە مە؟

– بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتە 12 وقۋ عيما­راتى بار. الداعى ۋاقىتتا زاماناۋي كىتاپحانا اشۋ جوسپاردا تۇر. بۇگىندە كىتاپحانا قورىندا 1 ملن 700 مىڭنان استام كىتاپ بار. وقۋ عيماراتتارى, ولار­دىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاع­دايىن ۇنەمى جاقسارتىپ وتىرۋ – باس­تى مىندەتىمىز. قازىرگى ۋاقىتتا 27 كوم­پيۋتەرلىك سىنىپ, 15 لينگافوندىق زەرتحانا, 45 وقۋ جانە عىلىمي زەرتحانا, 44 شەبەرحانا, 38 ينتەراكتيۆتى سىنىپ جابدىقتالعان. وقۋ ورنىنىڭ قازىرگى ينفراقۇرىلىمدىق جاعدايى 5000-6000 ستۋدەنتكە ەسەپتەلگەن. مۇندا 5 جا­تاق­حانا جانە بىرنەشە وقۋ عيماراتى ورنا­لاسقان. بۇل نىسانداردىڭ بارلىعى قالانىڭ مادەني-تاريحي تىزىمىنە كىرەدى. ستۋدەنتتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى رەسپۋبليكا وڭىرلەرىنەن كەلىپ وقيتىندىقتان, جاتاقحانا ماسەلەسى ءالى كۇنگە وزەكتى بولىپ وتىر. قازىرگى كەزدە وسى ماسەلەنى شەشۋ جولدارىن ىزدەستىرىپ جاتىرمىز.

– وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەرمەن بايلانىس قانشالىقتى جولعا قويىل­عان؟

– بۇگىندە قارا شاڭىراقتان ءبىلىم العان تۇلەكتەردى تەك ماقتانىشپەن عانا ايتا الامىز ءارى اراداعى تىعىز بايلانىس ەش­قاشان دا ۇزىلمەگەن. ولاردىڭ قاتا­رىندا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەي­سەمباەۆ, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, «Kaspi.kz» اق ديرەكتورلار كەڭەس­ىنىڭ توراعاسى ۆ.كيم, تاعى باسقالار بار. سونىمەن بىرگە م.امان­تاەۆا, ب.يگەن­باەۆا, ك.وراز­بەكوۆا سىندى پەداگوگيكا سالاسى ۇزدىكتەرىنىڭ ەڭبەگى وراسان. جاس­تار ارا­سىن­دا حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قو­عامى قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزي­دەنتى, «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ر.كەن­جەحان ۇلى, «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەم­لەكەتتىك ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى ق.جۇماعالي جانە ازيا, الەم چەمپيوناتتارىنىڭ جۇلدەگەرلەرى وسى وقۋ ورداسىنان تۇلەپ ۇشقان.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

ەلۆيرا سەرىكقىزى,

«Egemen Qazaqstan»