دەنساۋلىق • 27 قاراشا, 2023

شالابايلارعا شاراپاتىن توككەندەر

200 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ىلگەرى زامانداردا كيىز ءۇيدىڭ كەرەگەسىنە ىلىنگەن تۇلكى تىماق ىشىن­دەگى شالا تۋعان نارەستە جارىق دۇنيە ءۇشىن ءوزى كۇرەسسە, بۇگىنگىدەي مەدي­تسينا دا­مىعان كەزەڭ­دە كۋۆەزدە جاتقان شارانا­لار­دىڭ ءومىرى ءۇشىن بىلىكتى دارىگەرلەر ارپالىسادى. قازاقستاندا جىل سا­يىن 22 مىڭنان اسا ءسابي مەرزىمىنەن ەرتە تۋاتىنىن ەسكەرسەك, شالا تۋعان سابي­­لەردىڭ دۇنيەگە كەلۋى, ادام قاتارىنا قوسىلۋى دارى­گەرلەردىڭ ارالاسۋىنسىز مۇمكىن ەمەس.

شالابايلارعا شاراپاتىن توككەندەر

وتكەن اپتادا حالىقارالىق شالا تۋعان بالالار كۇنىندە ال­ما­تىداعى ەكى بىردەي ىرگەلى مەكەمە – پەريناتولوگيا جانە با­لالار كارديوحيرۋرگياسى ور­تا­لىعى مەن پەدياتريا جانە با­لالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتا­لىعىندا قوس مەرەكە قاتار ءوتتى. عىلىمي ورتالىققا سىي-سيا­پاتىمەن كەلگەن «مەن سەنى­مەن بىرگەمىن» قورىنىڭ وكىل­دەرى سال­تاناتتى ءىس-شارانىڭ ءسانىن كەلتىردى.

پەدياتريا ورتالىعىنداعى نەو­نا­تولوگيا جانە جاڭا تۋ­عان نارەس­تەلەردىڭ حيرۋرگيا ءبو­­­لى­مىنىڭ 64 جىلدىق تا­جىري­­­­­­بەسى بار. مۇندا ەلىمىز­دىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن, ءتۋا­­­بىتتى كەسەلدەرى مەن حي­رۋر­گيالىق پاتولوگياسى بار جاڭا تۋعان نارەستەلەرگە شۇعىل مە­­دي­­تسينالىق كومەك كورسە­تى­لەدى. تورعايداي بولىپ تۋعان نارەس­تەلەرگە وڭەش اترەزياسى, ديا­فراگ­مالىق گرىجا, ىشەك وتىم­سىز­دىگى, انورەكتالدى كەمىس­تىك, گاستروشيزيس, ومفالوتسەلە, ساكروكوكتسيگەالدى اي­ماقتىڭ تەراتوماسى سىندى كوپ­تەگەن كۇردەلى رەكون­سترۋك­تيۆ­تىك پلاستيكالىق وپەراتسيالار جاسالادى.

«جىل سايىن بولىمدە ءارتۇرلى پاتو­لوگيامەن رەسپۋبليكانىڭ ءار وڭى­رىنەن جەتكىزىلگەن 400-گە جۋىق نارەستە ەمدەلەدى. ولار­دىڭ 80%-ى – 700 گرامنان باس­تاپ 2 500 گرامعا دەيىنگى ەكسترەمالدى تومەن سالماقتاعى 25-35 اپتالىق نارەستەلەر. ءبولىم 2022 جىلى ءتۇرلى پاتولوگيامەن دۇ­نيەگە كەلگەن 300-دەن اسا ءسا­بيدى اجال اۋزىنان امان الىپ قالسا, بيىل 350-گە جۋىق شاقالاقتى كۇتىپ-باپتادى. 20 توسەگى بار ءبولىم 2003 جىلدان باستاپ ءتۋابىتتى حيرۋرگيالىق پاتولوگياسى بار نارەستەلەردى قابىلداي باستاسا, 2012 جىلدان بەرى شالا تۋعان نارەستەلەردىڭ رەتينوپاتياسىنا كوز تورىنىڭ لازەرلىك كواگۋلياتسياسىن ءساتتى جاساپ كەلەدى. دەنە سالماعى 1 000 گرامم عانا بولاتىن شالا تۋعان نارەستەلەردىڭ ادام قاتا­رى­نا قوسىلۋى ايتارلىقتاي ءوسىپ, ءولىم-ءجىتىمى 3-4 ەسەگە تومەن­دەدى. ءبىزدىڭ ورتالىقتا ءبىر جىل ىشىندە ەمدەلىپ شىققان سابي­لەردىڭ 80%-عا جۋىعى – شالا تۋعان نارەس­تە­لەر», دەيدى نەونا­تولوگيا جانە جاڭا تۋعان نارەس­تەلەردىڭ حيرۋرگيا ءبولى­مى­نىڭ مەڭگەرۋشىسى ايجان بايعۇتتيەۆا.

ءار ءسابيدىڭ ءومىرى ءۇشىن بو­لىم­دە 20-دان اسا مامان كۇ­رە­سىپ, كىشكەنتاي پەرىش­تە­لەر­دىڭ ومىرىنە اراشا ءتۇسىپ جاتادى. مۇنداي جاعداي­دا دارىگەرلەر اتا-انانىڭ پسيحولوگيالىق دا­يىن­دىعى دا ۇلكەن ءرول اتقا­را­تىنىن ايتادى.

ال پەريناتولوگيا جانە با­لا­لار كارديوحيرۋرگياسى ور­تا­لىعىندا Pampers برەندى قا­زاق­ستانداعى «قىزىل جارتى اي» قوعا­مىمەن بىرگە وتكىزگەن مەرەكە «ەڭ كىشىلەرگە – ۇلكەن قام­قورلىق» باستاماسىن مارەگە جەتكىزدى.

«بۇگىن ءبىز دۇنيەگە كەلۋگە اسىققان كىشكەنتاي باتىرلارمەن بىرگەمىز. سوندىقتان وسى اتاۋلى كۇندى تۋا سالىپ ءومىرىن كۇرەسپەن باستاعان جانە وسى جولدى باتىلدىقپەن جەڭە بىلگەن بالدىرعاندار اتاپ ءوتىپ جاتىر. ەرەكشە مەرەكەگە سابيلەردىڭ اكە-شەشەلەرىمەن بىرگە, وسى قيىندىقتاردى قوسىلا ەڭسەرگەن پەريناتالدى ورتالىقتىڭ دارى­گەرلەرى دە قوسىلدى. ءبىز مۇن­داي باستامانى قازاقستاندا ءبىرىنشى رەت قولعا الىپ وتىرمىز. ومىرگە شىر ەتىپ كەلگەن ساتىنەن باستاپ قيىندىقتارعا تاپ بولعان جانە ونى جەڭە بىلگەن شارانالار سالتاناتتى جاعدايدا قانداي قۇر­مەتكە بولسا دا لايىقتى. «ەڭ كىشىلەرگە – ۇلكەن قامقورلىق» كام­پانياسىنىڭ اياسىندا Pam­pers برەندى قازاقستانداعى ەڭ ءىرى التى پەريناتالدى ورتا­لىعى مەن ەلىمىزدەگى بالالار اۋرۋحا­نالارىنداعى شالا تۋعان شارانالارعا تەگىن تۇردە 650 مىڭنان اسا ارنايى جورگەك تاراتا وتىرىپ, سابيلەردى وڭال­تۋ­دى قارجىلاندىرۋعا كو­مەك­تەسەدى. ال شالا تۋعان سابي­لەرگە ارنالعان جورگەكتەردى ءبىز قا­زاقستانعا تەگىن جەتكىزىپ, پەري­ناتالدى ورتا­لىق­تار مەن پەرزەنتحالارعا تاراتىپ بەرەمىز, ساتى­لىمدا جوق. مۇنداي جور­گەك­تەر اسا جۇمساق, قاۋىپسىز ما­تە­ريالداردان جانە سالماعى ءبىر كيلوعا دا جەتپەي تۋعان شا­قالاقتاردىڭ سالماعىنا, تەرى­لەرىنىڭ نازىكتىگىنە ەسەپتەلىنىپ جاسالعاندىقتان, بۇل اتا-انالارىنا دا ايتارلىقتاي كومەك پەن قولداۋ», دەيدى ورتالىق ازيا­داعى Procter & Gamble باسشىسى رۋسلان گامزاەۆ.

قازاقستانداعى «قىزىل جارتى اي» قوعامىنىڭ باس ديرەك­تورى مارات مەلدەحانوۆ بە­دەل­دى برەندپەن سەرىكتەسە جۇ­مىس ىستەپ وتىرعاندارىن مار­تەبە تۇ­تا­تىنىن ايتا كەلە: ء«بىز­­دىڭ ءبىرىنشى مىندەتىمىز – جوبا ين­فرا­­قۇرىلىمىن ۇيىم­داس­­تىرۋ, ساپالى قولداۋ مەن قايى­رىم­دى جوبانىڭ تيىمدىلىگىن با­رىن­شا قامتاماسىز ەتۋ», دەدى.

«شالا تۋعان بالالار جال­پى سانىنىڭ تورتتەن ءبىر بو­لى­گى, وتە ەكسترەمالدى دەنە سال­ماعىمەن – ءبىر كيلوگرامنان دا تومەن بولىپ دۇنيەگە كەلەدى. الايدا جىل وتكەن سا­يىن مەديتسينانىڭ بۇل سالاسى دامىپ كەلە جات­قان­دىقتان, دۇ­نيەگە كەلۋگە اسىق­قان بالا­لارعا قامقورلىق كورسەتۋ ءبىز ءۇشىن جەڭىلدەپ جاتىر», دەيدى پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتا­لى­عىنىڭ نەوناتولوگياداعى مەدي­تسي­­نا­لىق قىزمەتتەر ساپاسىن باقى­لاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ءلاززات وڭالباەۆا.

مەرەكە كەزىندە ەكى ورتالىقتا دا دارىگەرلەر وزدەرى كىندىگىن كەس­كەن, دەنى ساۋ ءارى ءوسىپ قالعان بالالارمەن كەزدەسكەندە جان تول­قىتارلىق اسەرلى ساتتەرى كوپ بولدى. ال «بۇرىن جانە بۇگىن» فوتوسۋرەتتەر كورمەسىنە شا­را­­نالاردىڭ ەندى تۋعان جانە ءوسىپ كەلە جاتقان كەزدەرىندەگى سۋرەت­تە­رى قويىلدى.

 

الماتى 

سوڭعى جاڭالىقتار