قازىرگى بالالار قارىنداش ۇستاي المايدى
قولونەردىڭ سيرەك ءارى كۇردەلى ءتۇرىن كاسىپ ەتكەن اعايىندىلار كەمتارلىق ادام مۇمكىندىگىنە ەشقاشان شەكتەۋ بولا المايتىنىن دالەلدەپ كەلەدى. ءبىر تۋعان باۋىرلار وسىدان ون ءۇش جىل بۇرىن «ارلان ديزاين» ستۋدياسىن اشقان. وعان ءۇيدىڭ ورتانشىسى ارلان اڭقاۋوۆ جەتەكشىلىك ەتەدى. ارلان – اپپليكاتسيا جانرىندا ءوزى ويلاپ تاپقان جاڭا ءادىس بويىنشا سۋرەت سالاتىن كاسىبي قىلقالام شەبەرى. سۋرەتشى ءوز تۋىندىلارىنا ءتۇتىلىپ, بويالعان قويدىڭ ءجۇنى مەن قازاقتىڭ ۇلتتىق ويۋ-ورنەگىن پايدالانادى.
– سۋرەت سالۋدى پەداگوگيكا كوللەدجىندە وقىپ جۇرگەنىمدە گەورگي سوكوۆ دەگەن ۇستازىمنان ۇيرەندىم. بەينەلەۋ ونەرى مەن كەسكىندەمەدەن دە ءبىراز نارسەنى ۇيرەتتى. ودان كەيىن, مۋلتستۋديادا مۋلتيپليكاتور بولىپ جۇمىس ىستەدىم. ول كەزدە قوستانايدا مۋلتفيلم شىعاراتىن ستۋديا بولاتىن. سول جەردە ءجۇرىپ سۋرەتتى ءارتۇرلى راكۋرستا سالۋدى مەڭگەردىم. ول ادىستەردى قازىر بالالارعا ۇيرەتىپ ءجۇرمىن. سۋرەت سالۋعا ۇيرەتەتىن ءوز ءادىسىم بار. سول ءادىستى پايدالانامىن. بيىل ون ءبىر جىل بولدى. سۋرەت سالا المايتىن بالاعا سۋرەت سالۋدىڭ, سۋرەت سالا بىلەتىن بالاعا قولونەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتەمىن. قازىرگى مەكتەپتەر بالانى جازۋعا, سۋرەت سالۋعا ۇيرەتپەيدى. ءبىزدىڭ كەزىمىزدە بەينەلەۋ ونەرى دەگەن بولاتىن. قازىر ونىڭ ورنىن تەحنولوگيا دەگەن ءپان باستى. سوندىقتان قازىرگى بالالار قارىنداش پەن قىلقالام ۇستاۋدى بىلمەيدى. ولار قالامدى ءتورت ساۋساقپەن بىردەي ۇستايدى. نەگىزى, ءۇش ساۋساقپەن ۇستايدى عوي, شىلدىر شۇمەك پەن شىناشاق بوس بولۋى كەرەك. ايتپەسە, قاعازدى جاۋىپ تاستايدى. بالا ار جاعىن كورە المايدى. مەن ەڭ الدىمەن بالاعا قارىنداشتى دۇرىس ۇستاۋدى, شتريح جاساۋدى ۇيرەتەمىن. ودان كەيىن كوز ولشەمىن دامىتۋ جاتتىعۋلارىنا كوشەمىز. ەڭ باستىسى, بالانىڭ وزدىگىنەن دامۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋ كەرەك. ءبارىن وزىنە ىستەتكەن ابزال. قاتەلەسۋدەن قورىقپاي ۇيرەنگەن بالادان ءتۇبى بىردەڭە شىعادى. بالانىڭ تابيعي يكەم-قابىلەتى بولسا, ءتىپتى جاقسى. تەز داميدى. يكەمى جوق بالالاردى دا ۇيرەتۋگە بولادى. كەيبىر بالالار سۋرەتتى جاقسى سالعانىمەن, قولونەرگە جاقىن بولادى: ورۋگە, توقۋعا جاپسىرۋعا يكەمى بار. ونداي بالالاردى ءارتۇرلى تۇستەردى دۇرىس تاڭداۋعا ۇيرەتەمىن. تالانتتى, بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتەتىن شاكىرتتەرىم بار. ولاردىڭ ىشىنەن مەنەن دە مىقتى ديزاينەرلەر شىقتى. قازىر استانا, الماتى قالالارىندا بىرەۋى ستيليست, بىرەۋى ديزاينەر, بىرەۋى قولونەر شەبەرى بولىپ ءجۇر. بىرەۋى شەتەلدە بەينەلەۋ ونەرى سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى شەبەر.
كەنەپتەگى كيىز سۋرەتتەر
ارلان وزىنە قاجەت بويالعان دايىن جۇندەردى رەسەيدىڭ زاۋىتىنان ارنايى ساتىپ الادى. شەبەردىڭ قولىنان شىققان دۇنيەلەر ءبىر قاراعاندا كيىزدەن جاسالعان سياقتى بولىپ كورىنەدى. بىراق بۇل – كيىز ەمەس. كەنەپ بەتىنە جەلىممەن قاتىرىلعان قويدىڭ ءجۇنى. كەنەپتىڭ بەتى جۇمساق بولىپ كورىنگەنىمەن, ۇستاپ كورسەڭىز – قاپ-قاتتى. بەينەلەۋ ونەرىندە مۇنداي سۋرەتتى اپپليكاتسيا ادىسىمەن سالىنعان دەيدى ەكەن. جاڭا تەحنولوگيانى ارلاننىڭ ءوزى ويلاپ تاپقان. قولىندا مۇنى راستايتىن حالىقارالىق پاتەنتى بار. مۇنداي تۋىندى وڭايلىقپەن سالىنبايدى. قىلقالام شەبەرى ءبىر سۋرەتتىڭ وزىنە, كەم دەگەندە, ءبىر-ەكى اپتا ۋاقىت شىعىندايدى. ماسەلەن, سۋرەتشى «اباي» ءتريپتيحىن سالىپ شىعۋعا ءۇش اي ۋاقىت جۇمساپتى.
ء«بىر قاباتىن جاپسىرعاننان كەيىن ونىڭ كەپكەنىن كۇتۋ كەرەك. ودان كەيىن ەكىنشى قاباتى جاپسىرىلادى. ءبىرىنشى قاباتقا ۇلكەن تۇتىلگەن ءجۇن, ەكىنشى قاباتقا ورتاشا, ونىڭ ۇستىنەن ودان دا مايدا ءجۇن جاپسىرامىن. كوزدى سالۋ ءۇشىن ءتىپتى ۇساق ءجۇن كەرەك», دەيدى شەبەر.
ارلاننىڭ اۆتورلىق تۋىندىلارىنىڭ ىشىندە احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ پورترەتى ەرەكشە كوز تارتادى. بۇل تۋىندى بىلتىر ۇلت ۇستازىنىڭ 150 جىلدىعىنا وراي وتكەن تورعايداعى تويدا كورمەنىڭ تورىندە تۇردى. ساتىپ العىسى كەلگەندەر بولعان ەكەن, بىراق كولەمى كىشىرەك بولىپ قالىپتى.
«ارلان ديزاين» برەندىمەن سالىنعان «سيقىرلى سەكسەۋىل» تۋىندىسى دا ەرەكشە كوز تارتادى. سەكسەۋىلدىڭ بۇتاقتارى تىربيىپ, قيسىق وسەتىن اعاش ەكەنىن بىلەمىز. الىستان قاراعاندا اعاش بولىپ كورىنگەنىمەن, سۋرەتكە جاقىنداعان سايىن جاڭا ءبىر بەينە سۇلبالانىپ شىعا بەرەدى. تۋىندىعا زەر سالىپ كورگەن ادام اتپەن شاۋىپ كەلە جاتقان شاباندوزدى, قىران بۇركىت ۇستاعان اڭشىنى اڭعارادى. بالانى اڭشىلىققا اكەسى ۇيرەتەدى. سالت ات مىنگەن اڭشىنىڭ ارتىنان تاي مىنگەن كىشكەنتاي بالاسى شاۋىپ كەلە جاتىر. تازى يت, قوشقاردىڭ باسى, مالداس قۇرىپ وتىرعان ادام بەينەسى, ءتۇرلى ويۋ-ورنەكتەر ايقىن كورىنەدى.
«بۇل ءوزى اياق استىنان شىققان تۋىندى. شيمايلاپ وتىرىپ ىستەي سالعان ەدىم. ەسكيزى جوق, قالاي شىعادى, سولاي كەتە بەرسىن دەپ بىردەن سالدىم. شەتەلدە وسىنداي اياق استىنان تۋعان تۋىندىلار جوعارى سۇرانىسقا يە. باستا تۇرعان نارسەنى سول مەزەتتە تۇسىرسەڭ, جاقسى باعالانادى», دەيدى سۋرەتشى.
ارلاننىڭ كوپ سۋرەتتەرى ساتىلىپ كەتكەن. ولار بۇگىندە مەكتەپتەردە, كاسىپكەرلەردىڭ كەڭسەسىندە, ۇلكەن ۇيلەردىڭ تورىندە ءىلۋلى تۇر. شەبەردىڭ كورەرمەندى تەرەڭ ويعا جەتەلەيتىن شىعارمالارىنىڭ ءبىرى ء«تورت قوشقار ءمۇيىز» دەپ اتالادى. سۋرەتشى بۇل تۋىندىسىندا قازاقتىڭ قوشقار ءمۇيىز ورنەگى ارقىلى كۇننىڭ كوزىن بەينەلەگەن. مۇنداعى سارى ءتۇس – ماڭگىلىكتىڭ بەلگىسى. قوشقار ءمۇيىز سپيرالعا ۇقسايدى. «سپيرال اتا-بابامىزدان كەلە جاتقان ويۋ-ورنەكتەردە بار. ول شەكسىز ماڭگىلىكتى بىلدىرەدى. ءبىزدىڭ گالاكتيكا سپيرال بولىپ كەلەدى. قوشقار ءمۇيىزدىڭ ءوزى دە سپيرال ءتارىزدى عوي. ول دا – شەكسىز ماڭگىلىكتىڭ, مولشىلىقتىڭ, جاقسىلىقتىڭ نىشانى», دەيدى اۆتور.
اعايىندى ءتورت جىگىتتىڭ اناسى بالدىرعان اڭقاۋوۆا دا قارا جاياۋ ادام ەمەس. ءۇي شارۋاسىنان قولى قالت ەتكەندە كىلەم توقيدى. ءوزى اجەسىنىڭ تاربيەسىندە وسكەندىكتەن, سول كىسىگە قولعانات بولىپ, كومەكتەسىپ ءجۇرىپ قۇراق قۇراۋدى دا, كىلەم توقۋدى دا ەرتە ۇيرەنگەن. ءوزى بۇرىنعى اجەلەرىنەن كورگەن قارامان كىلەم, ارابا كىلەم, باتىناس كىلەم, قۇراق كورپە, قۇس جاستىق ۇلگىلەرىن بۇگىندە قايتا جاڭعىرتىپ ءجۇر. اجەلەردەن قالعان ءداستۇر ۇمىتىلىپ قالماۋى ءۇشىن بالالارىنان قالىسپاي جاستارعا دا ۇيرەتىپ جاتىر.
«بالالارىم كىشكەنتايىنان ەڭبەكقور بولىپ ءوستى. اكەلەرى قىزىلباي مارقۇم دا قامشى ءورىپ, استاۋ ويىپ, ۇيگە كەرەك دۇنيەلەردى قولدان جاساپ الا بەرەتىن. ول كەزدە قىردا وتىردىق. ارلانىمىز كىشكەنتاي كەزىنەن اتەش, جىلقى, سيىر, قوي بولسىن, جان-جانۋاردىڭ ءبارىنىڭ سۋرەتتەرىن سالا بەرەتىن. كەيىن قوستانايعا كەلىپ وقۋ ءبىتىرىپ, قولونەرگە ءبىرجولا بەت بۇردى. بالالارىمنىڭ ءبارى كەمتار عوي. بىراق قازىر قۇدايعا تاۋبە ەشكىمنەن كەم ەمەس, بىرىگىپ, كاسىپ ىستەپ, ۇلتتىق ونەردى ناسيحاتتاپ ءجۇر. اركىم ءوز مىندەتىن اتقارادى. ۇلكەنىم – سارسەن ۇيىمداستىرۋشى, مەنەدجەر, داۋرەنىم – اعاش ويىپ, استاۋ, بەسىك, ساندىق, تورسىق جاسايدى, ءجۇن وڭدەيدى. ارلانىم سۋرەتشى-ديزاينەر, باعلانىم قۇجاتتارعا جاۋاپ بەرەدى. وسى ۇلتتىق ونەردىڭ ارقاسىندا ۇلدارىم جەر كورىپ, ەل ارالادى. ەل كولەمىندە, حالىقارالىق دەڭگەيدە ءوتىپ جاتقان تالاي كورمە, بايقاۋلارعا قاتىسىپ جۇلدەلى ورىنداردان كورىنىپ ءجۇر. مىسالى, 2021 جىلى قولونەر شەبەرلەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا «جاڭاشىلدىق» اتالىمى بويىنشا ءبىرىنشى ورىن الدى. قازىر ورتالىق امبەباپ دۇكەننىڭ ءتورتىنشى قاباتىنىڭ ءبىر قۋىسىن جالعا الىپ بالا وقىتىپ جاتىر. «مارت» ساۋدا ورتالىعىندا گالەرەيا جۇمىس ىستەپ تۇر. شاكىرتتەرىن سول جەرگە ەكسكۋرسياعا اپارادى. بىراق جاسىراتىن نەسى بار, قولايلى ورىن تاپپاي قينالىپ ءجۇرمىز. قازىر قولونەرمەن قوماقتى تابىس تابۋ قيىن. تاپقان-تايانعانىمىزدىڭ كوبى جالداپ وتىرعان ورنىمىزدىڭ اقىسىنا, ءجۇن-جۇرقا, اعاش, وڭدەلگەن تەرى ساتىپ الۋعا كەتەدى. ۇلدارىم ەكى ورىندى دا جالعا الىپ وتىر. ەندى ءبىر شاعىن شەبەرحانامىز بولسا عوي دەپ ارماندايمىز. ءبارىمىز ءبىر جەردە وتىرىپ كاسىپ ەتسەك, ودان ارتىق ەشتەڭە كەرەك ەمەس», دەيدى بالدىرعان اڭقاۋوۆا.
بۇگىندە «ارلان ديزاين» ستۋدياسىندا ون شاقتى بالا بەينەلەۋ ونەرى مەن ۇلتتىق ونەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنىپ ءجۇر.
قوستاناي وبلىسى
