ينتەرنەتتە جورعالاعان ج ۇلىنقۇرت

سونىمەن «سىنانى سىنا قاعىپ شىعارادى» دەيتىن يديوماتيكالىق ءسوز ورنەگىنە سالساق, ەندىگى جەردە قۇزىرلى مەكە­مەلەر ينتەرنەتتەگى لاڭ­مەن سول ادىسكە سالىپ كۇرەسۋگە كىرىستى. قىسقاسى, بۇدان بىلاي ينتەرنەتتەگى ەسىرتكى جارناماسىمەن كيبەرۆولونتەرلەر اينالىسادى.

بۇل قالاي جۇزەگە اسادى دەيتىن بولساق, «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى نۇرجان جاقىپوۆ كيبەر­ۆولون­تەردىڭ مىندەتى – تىيىم سالىن­عان پرەپاراتتاردى جارنامالايتىن­ بەلگىلەرى بار سىلتەمەلەر مەن حابار­لاندىرۋلاردى انىقتاپ, ءتيىستى مالىمەتتەردى قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنا بەرۋ ەكەن­دى­گىن ايتادى.

«دامىعان تەحنولوگيالار داۋى­رىندە ەسىرتكىنىڭ تارالۋى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى دا جۇزەگە اسىپ جاتىر. ءتىپتى بىزگە Facebook جەلىسىندە ەسىرتكى ساتاتىن دۇكەننىڭ جارناماسى بار سكرينشوتتار كەلىپ ءتۇستى. قازىر ءتۇرلى سايت ارقىلى جاستاردى ەسىرتكى تاراتۋعا تارتۋ وقيعالارى ءجيى كەزدەسەدى. بۇل قالاي جۇزەگە اسادى؟ الدىمەن ايلىعى جوعارى كۋرەرلىك جۇمىس ورنى بار ەكەندىگى تۋرالى حابارلاندىرۋ ىلىنەدى. ادەتتە مۇنداي «بوس جۇمىس ورىندارى» ستۋدەنتتەر ءۇشىن قولايلى. جۇمىس بەرۋشىمەن بايلانىس ورناعان سوڭ, ەسىرتكى دۇكەندەرىنىڭ دەلدالدارى بۇل جۇمىستىڭ ءمانى كۋرەردىڭ ادەت­تەگى قىزمەتىنەن ازداپ وزگەشە ەكەنىن, ياعني ەسىرتكى تاراتۋمەن بايلانىستى ەكەندىگىن جاسىرمايدى. وقيعا ءمالىم بولعان جاعدايدا بۇل ىسكە پوليتسيا ارالاسىپ, ءتيىستى تەرگەۋ امالدارىن جۇرگىزىپ, قۇقىق بۇزۋشىلاردى جاۋاپقا تارتادى», دەيدى «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى.

ال كيبەرۆولونتەرلەر دا­يىن­­­­­­­­­داۋعا ارنالعان كۋرستاردى­ ازىر­لەۋ­شىلەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءۇشىن ار­نايى ماشىق, داع­دى­ قاجەت ەمەس. قاراپايىم تىل­مەن تۇسىن­دىر­گەن­دە, كيبەرۆولون­تەر بولۋ ءۇشىن «نار­كوس­توپ» جوبا­سى­نىڭ الەۋ­مەتتىك جەلى­دە­گى @narkostopkz پاراق­شا­سىنا جا­زى­ل­ۋ­عا بولادى.

قۇزىرلى مەكەمەنىڭ وكىل­دەرى كۋرستان ءوتۋ مەرزىمى قىس­قا ەكەنىن جانە بۇل جۇمىس ارنايى ۋاقىت ءبولۋدى تالاپ­ ەتپەيتىنىن, ادام بەلگىلى ءبىر سىلتەمەلەردى باقىلاپ, انىقتاۋعا 5-10 مينۋت نەمەسە 2-3 ساعات بولە الاتىندىعىن ايتادى. ال جوبا قىزمەتكەرلەرى ءوز مىندەتتەرىنە ساي الىنعان اقپاراتتى ءارى قاراي تەرگەۋ ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرەدى.

ايتقانداي, «ناركوستوپ» جوبا­سى­نىڭ ۆولونتەرلەرى الماتى پوليتسياسىمەن بىرگە جاستار اراسىن­دا ەسىرتكى قىلمىسىنىڭ الدى­ن الۋعا قاتىستى باسقا دا امال­دارعا بارىپ وتىر. ولار قالا قابىرعالارىنداعى جاسىرىن ەسىرتكى جارنامالارىن بوياۋ­­مەن قاتار, مەكتەپ وقۋشىلارى, كول­لەدج جانە ۋنيۆەرسيتەت ستۋ­دەنت­تە­رى مەن ولاردىڭ اتا-انالارى ءۇشىن ارنايى دارىستەر جۇرگىزەدى. ەڭ باس­تى­سى, بۇل ىسكە 3 مىڭنان استام ادام اتسا­لىسىپ وتىرعانى قۋانتادى.

«بيىل پوليتسيا دەپار­تا­مەن­تىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قابىرعالارداعى 100 مىڭنان استام ەسىرتكى جارناماسىن بويادىق. وسىعان ۇقساس 200-دەن استام ءىس-شارا وتكىزىلدى. سونىمەن قاتار ءبىز ينتەرنەت پەن­ تەلەديداردا ەسىرتكىگە قار­سى كونتەنت دايىندادىق. قازاق تىلى­ندە ەسىرتكىنىڭ زيا­نى­ تۋرالى اق­پا­­رات­تار­دىڭ­ ازدى­عىن ەسكەرە كەلە, وسى ماسە­لە­گە دە كوڭىل بولدىك», دەيدى «نار­كو­ستوپ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى.

سول سياقتى الماتى قالاسى پولي­­تسيا دەپارتامەنتىنىڭ ەسىرت­­كى­ قىلمىسىنا قارسى ءىس-قي­مىل باس­­قارماسىنىڭ اعا جەدەل ۋاكىلى, پو­لي­تسيا مايورى داۋرەن كوبەەۆ قا­لا­دا اقشا ءۇشىن اردان بەزگەن فار­­ماتسەۆتەر اراسىندا ىزدەستىرۋ شا­را­­لارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن مالىم­دەدى.

ازىرگە بىزگە بەلگىلىسى, الما­تى­دا وسى اپتادا مەدي­تسينالىق, ەسىرت­كى­لىك, پسي­حو­تروپتىق زاتتار مەن پرە­­كۋر­­سورلاردىڭ تارالۋىن اۋىز­دىق­تاۋعا باعىتتالعان «دارمەك» وقۋ-وندىرىستىك ءىس-شارا­لارى ءوتىپ جاتىر. جەدەل ىزدەستىرۋ شارا­لا­رى­ فارماتسەۆتيكالىق باقى­لاۋ قىز­مەتىمەن بىرلەسە جۇر­گى­زىلەدى. ەسكە سالا كەتۋ كەرەك, بيىل ناۋ­رىز ايىندا «ترا­مادول» ەسىرت­كى­لىك زاتتاردىڭ جيىن­تىق كەس­تە­سىنە ەنگىزىلدى. ياعني ونى ەر­كىن ساۋدادا, ءتىپتى دارى­گەر­دىڭ تا­عايىنداۋىمەن دە ساتۋعا بول­­مايدى.

الماتى